Phó Thủ tướng: Năm 2026 phải giải ngân 100% vốn Trung ương giao cho các Chương trình mục tiêu quốc gia

Chiều 6/7, tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì Hội nghị quán triệt, thúc đẩy triển khai Chương trình Mục tiêu quốc gia (MTQG) xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (DTTS&MN).

Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN được Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 257/2025/QH15 ngày 11/12/2025. Tổng ngân sách nhà nước bố trí cho Chương trình giai đoạn 2026-2030 khoảng 423.000 tỷ đồng.

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp, trên cơ sở các quy định của Trung ương, các địa phương từng bước cụ thể hóa Chương trình theo thẩm quyền. Đến hết tháng 6/2026, có 31/34 tỉnh, thành phố đã hoàn thành phân loại nhóm xã; 17 địa phương ban hành kế hoạch thực hiện Chương trình; 9 địa phương ban hành nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ ngân sách; 4 địa phương ban hành Bộ tiêu chí xã nông thôn mới.

Về tiến độ giải ngân, đến hết ngày 30/6/2026, tổng vốn đầu tư công của Chương trình đã giải ngân đạt hơn 2.714 tỷ đồng, tương đương 23,5% kế hoạch. Trong đó, vốn ngân sách Trung ương giải ngân hơn 1.506 tỷ đồng, đạt 22,1% kế hoạch.

Cụ thể, Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giải ngân khoảng 987,88 tỷ đồng, đạt 24,3%; Chương trình xây dựng nông thôn mới giải ngân khoảng 214,57 tỷ đồng, đạt 18,9%; Chương trình giảm nghèo bền vững giải ngân khoảng 303,64 tỷ đồng, đạt 18,9% kế hoạch.

Phát biểu kết luận, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chỉ rõ một số tồn tại, hạn chế trong quá trình triển khai khi các chương trình còn dàn trải; hệ thống văn bản từ Trung ương đến địa phương vẫn nhiều; một số địa phương chưa quyết liệt trong tổ chức thực hiện, nhất là sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã.

Bên cạnh đó, việc xác định danh mục dự án ưu tiên, phân giao nhiệm vụ, điều chỉnh đối tượng thụ hưởng, giải phóng mặt bằng, đấu thầu, quản lý vật liệu xây dựng... tại nhiều địa phương còn bất cập, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giải ngân.

Theo Phó Thủ tướng, cần nhìn thẳng vào thực tế là năng lực tổ chức thực thi ở nhiều địa phương, nhất là vùng sâu, vùng xa, vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Có nơi vốn đã được bố trí nhưng không giải ngân được, trong khi nguy cơ tái nghèo vẫn hiện hữu nếu các chương trình không được triển khai đồng bộ, hiệu quả và bền vững.

Thực tiễn cũng cho thấy, ở đâu cấp ủy, chính quyền vào cuộc quyết liệt thì ở đó kết quả đạt được rất tích cực. Minh chứng là có địa phương giải ngân đạt trên 50%, trong khi nhiều nơi vẫn ở mức rất thấp dù cùng thực hiện trong một cơ chế, chính sách.

Từ thực tế đó, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường với vai trò cơ quan thường trực Chương trình tập trung cao độ trong công tác đôn đốc, tổng hợp tình hình; chủ động tháo gỡ khó khăn, vướng mắc theo thẩm quyền; đồng thời kịp thời báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo Trung ương đối với những vấn đề phát sinh vượt thẩm quyền.

Bộ cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Bộ Tài chính cùng các cơ quan liên quan tăng cường hướng dẫn, kiểm tra, giám sát, theo dõi, đánh giá việc tổ chức thực hiện Chương trình trên phạm vi cả nước.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường ngay trong tuần tới trình Chính phủ ban hành bộ tiêu chí đánh giá, chấm điểm KPI đối với việc triển khai và giải ngân các Chương trình mục tiêu quốc gia. Đây sẽ là căn cứ để lượng hóa kết quả thực hiện của từng bộ, ngành, địa phương cũng như xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị.

Đối với Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp tục tập trung hướng dẫn, tháo gỡ những khó khăn trong triển khai hợp phần phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; bảo đảm các chính sách đến đúng địa bàn, đúng đối tượng và đúng nhu cầu cấp thiết nhất của người dân.

Trọng tâm là phát triển sinh kế bền vững, ổn định đời sống, giảm nghèo đa chiều, nâng cao năng lực cộng đồng, bảo tồn bản sắc văn hóa và củng cố quốc phòng, an ninh tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Đối với các địa phương, Phó Thủ tướng yêu cầu chủ động ban hành đầy đủ nguyên tắc, tiêu chí, cơ chế, chính sách thuộc thẩm quyền để phân bổ nguồn vốn năm 2026; đồng thời đẩy mạnh phân cấp cho cấp xã, phường nhằm phát huy tính chủ động trong triển khai thực hiện.

Theo Phó Thủ tướng, các chương trình phải bảo đảm trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải; ưu tiên giải quyết dứt điểm các nhu cầu thiết yếu của người dân như nước sạch, đất ở, đất sản xuất, giáo dục, y tế và các vấn đề dân sinh cấp bách.

Nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu trong năm 2026 phải giải ngân 100% nguồn vốn ngân sách Trung ương được giao, coi đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm nhằm khắc phục triệt để tình trạng chậm giải ngân kéo dài nhiều năm qua.