Phụ nữ ngành Y: Cần hoa hay sự bảo vệ

Vấn nạn hành hung bác sĩ

Hành hung bác sĩ, điều dưỡng có lẽ đang trở thành chuyện “thường như cơm bữa” tại các bệnh viện, và có lẽ một bộ phận người bệnh – hay người nhà của họ - cũng tự cho mình cái quyền chửi rủa, hành hung bác sĩ mỗi khi mọi việc không theo ý muốn. Người thì do chờ đợi lâu mới đến lượt khám, kẻ thì do con khóc mãi không nín… và còn nhiều lý do khó hiểu… Chỉ biết rằng bác sĩ, điều dưỡng là người…chịu trận. Mới đây nhất, ngay trước ngày 27/2/2019 – ngày thầy thuốc Việt Nam - chị Trần K.T. 27 tuổi, hiện là nữ hộ sinh của Bệnh viện Từ Dũ đi chung thang máy với một người đàn ông lạ mặt tại bệnh viện này. Theo lời thuật lại của chị T. thì người đàn ông này cho rằng chị T. bước vào thang máy làm trúng con ông ta (cháu bé khoảng 5-7 tháng tuổi và đang được mẹ bế). Chị T. có phân bua và giữa hai người có lời qua tiếng lại. Sau đó, người đàn ông này đã cầm ô lao vào đánh chị, chị T. lấy tay gạt ra và người đàn ông này đã lấy tay liên tiếp đánh chị khiến chị T. vỡ hốc mắt, gãy sống mũi. Một trường hợp khác xảy ra tại Khoa Ngoại - Bệnh viện Đa khoa Phú Quốc, khi bệnh nhân đăng ký phòng dịch vụ thì một người tên Giang (ở xã Dương Tơ, là người thân bệnh nhân) vào phòng vừa phun thuốc khử trùng để nằm. Nữ điều dưỡng 28 tuổi nhắc nhở ông này vì sợ hít phải khí độc. Tuy nhiên, người đàn ông trung niên không nghe mà dùng tay tát vào mặt nữ điều dưỡng rồi bỏ về. Theo Công an thị trấn Dương Đông, đơn vị đang kết hợp với lực lượng chức năng xã Cửa Dương để mời người đánh nữ điều dưỡng lên làm việc. Tuy nhiên, ông này không có nhà vào chiều 29/6 vì bận... đi uống rượu.

Vậy chẳng lẽ không đi thang máy, không nhắc nhở người thân bệnh nhân là các bác sĩ, điều dưỡng sẽ không bị hành hung? Sự việc xảy ra tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Thủ Đức cho thấy, có khi chẳng làm gì, chỉ tập trung cấp cứu người bệnh thì các “thiên thần” cũng vẫn bị hành hung như thường. BS Cao Tấn Phước - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa khu vực Thủ Đức - cho hay: 23 giờ ngày 14/8/2018, một người đàn ông bị tai nạn giao thông, được chuyển vào bệnh viện cấp cứu. Trong lúc bác sĩ đang thăm khám cho người bệnh, một nhóm khoảng 8 người xăm trổ được cho là có quen biết với nạn nhân, hùng hổ lao vào khoa cấp cứu và đập phá đồ đạc ở đây. Thấy tình trạng hỗn loạn, nhân viên y tế yêu cầu người nhà ra ngoài phòng bệnh để chích thuốc cho bệnh nhân. Lúc này, nam bệnh nhân bất ngờ dùng hung khí đâm vào vai nữ điều dưỡng khoảng 30 tuổi, gây chảy máu. Trong phòng cấp cứu lúc đó có cả bác sĩ và bảo vệ, nhưng do người bệnh giấu vật nhọn ở giữa 2 ngón tay, lại hành động rất nhanh nên không ai kịp can thiệp. Sau khi đâm nữ điều dưỡng, người bệnh này bỏ chạy ra khỏi bệnh viện.

Có lẽ đã đến lúc chúng ta cần đặt câu hỏi: chất lượng khám chữa bệnh có tốt được không nếu những bác sĩ, điều dưỡng mà đặc biệt là những nữ bác sĩ, nữ điều dưỡng luôn làm việc trong môi trường “nơm nớp lo sợ” như vậy? Liệu họ có đủ tinh thần, động lực để cứu chữa người khác trong khi chính an toàn của bản thân họ bị đe doạ?

BS Trần Văn Phúc, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn - Hà Nội.

Cần được bảo vệ

Tại một buổi toạ đàm về bạo hành y tế được tổ chức tại Hà Nội, BS Trần Văn Phúc - Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn - Hà Nội chia sẻ: Hàng ngày, bạo hành y tế đang diễn ra trên khắp đất nước với nhiều biến thể. Tất cả những vụ việc hành hung bác sĩ đều được báo cáo và truyền thông đều nhắc đến, nhưng đó mới chỉ là phần nổi của tảng băng, vì con số thật lớn hơn rất nhiều. Bác sĩ chỉ muốn yên ổn với công việc nên họ sẽ cố xóa đi vết tích của những vụ bạo hành. “Những câu chuyện về việc bị bệnh nhân, người nhà bệnh nhân dọa đánh trong môi trường y tế không ai lạ, nó diễn ra thường xuyên. Và, nếu coi bạo hành y tế như một cuộc đôi co ngoài đường phố thì đó là một sai lầm, bởi thực tế nó nghiêm trọng hơn rất nhiều. Bạo lực y tế gia tăng cũng giống như người bệnh đang tự đẩy chất lượng y tế xuống vực. Mặc dù đã quen nhiều với lời hăm dọa, nhưng chúng tôi vẫn bị sốc. Cả đêm không ngủ, cả sáng hôm sau làm việc trong trạng thái bất an... Và, hãy thử tưởng tượng một bác sĩ với một tâm trí sợ hãi, một bàn tay run rẩy thì có thể cung cấp một dịch vụ y tế tốt cho người bệnh? - bác sĩ Phúc còn tâm sự: - Chúng tôi vẫn thường nói với nhau rằng, ngày nào bước chân ra khỏi bệnh viện mà bác sĩ chưa bị đánh thì ngày đó mới được coi là an toàn".

BS Võ Xuân Sơn – nguyên bác sĩ phẫu thuật thần kinh Bệnh viện Chợ Rẫy cũng đã phân tích: ở nhiều nước, y tế được xếp vào một trong những nghề nguy hiểm nhất, hơn cả cảnh sát. Còn ở Việt Nam, khá nhiều người trong xã hội cho rằng bạo hành y tế xuất phát từ những yếu kém của hệ thống y tế, từ thái độ coi thường tính mạng người bệnh của nhân viên y tế. Thật đáng tiếc, tư duy đổ lỗi cho nhân viên y tế khi bạo hành y tế xảy ra không chỉ tồn tại trong số những người dân chưa hiểu biết đầy đủ, mà còn chính là suy nghĩ của một số cán bộ lãnh đạo. Ở những nước phát triển như Mỹ, Úc... người ta coi những kẻ bạo hành y tế là nhóm người thuộc tầng lớp thấp của xã hội, là những kẻ côn đồ, nghiện ma túy, nghiện rượu... Rõ ràng là ở những nước phát triển như vậy, nền y tế của họ không có những bất cập như ở ta, nhân viên y tế ở đó được huấn luyện, đào tạo bài bản. Không thể nói rằng bạo hành y tế ở các nước đó là do những tiêu cực của nhân viên y tế.

Người bệnh, khi vào bệnh viện, đặc biệt là khi cấp cứu, sẽ có nhiều lo lắng, bức xúc. Nhưng không thể vì thế mà họ có quyền bạo hành những người đang chạy chữa cho chính mình hay người nhà của mình. Trên thực tế, đại đa số những người ở trong hoàn cảnh ấy vẫn có thái độ cư xử văn minh. Thái độ và hành vi của những kẻ bạo hành nhân viên y tế không phù hợp với một xã hội văn minh, cần phải được ngăn chặn bằng những biện pháp hiệu quả. BS Võ Xuân Sơn cũng thẳng thắn cho rằng, ở Việt Nam, những yếu kém về khả năng tổ chức, về cơ sở vật chất, về tác phong giao tiếp của các thầy thuốc... hay thậm chí cả những tiêu cực, vòi vĩnh của một số nhân viên y tế là những vấn đề có thật. Tuy nhiên, đó lại là một câu chuyện khác. Những yếu kém, tiêu cực rất cần được thay đổi và khắc phục, nhưng đó nhất thiết không thể là tiền đề cho công việc chống bạo hành y tế.

Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến từng bày tỏ: “Một trong những vấn đề mà tôi quan tâm và trăn trở nhất hiện nay là bảo đảm môi trường làm việc an ninh và an toàn cho người thầy thuốc”. Đồng thời, Bộ trưởng cũng kêu gọi: “Chúng tôi kêu gọi chính quyền các cấp tăng cường các biện pháp giáo dục người dân, chỉ đạo các cơ quan chức năng áp dụng những biện pháp cần thiết để bảo đảm cho đội ngũ cán bộ, nhân viên y tế được hoạt động chữa bệnh cứu người trong môi trường an toàn, nhân văn và phi bạo lực”.