Phục vụ vô điều kiện
Để hiện thực hóa tư tưởng “Nhà nước phục vụ” cần phải xây dựng một hệ thống thể chế phù hợp. Thể chế tốt, bảo đảm Nhà nước pháp quyền, quyền dân chủ và phù hợp với kinh tế thị trường hiện đại sẽ khơi dậy được cao nhất sức mạnh tổng hợp và các nguồn lực cho sự phát triển đất nước. Thể chế, do vậy thực sự có vai trò quyết định đến hiệu quả và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.
Doanh nghiệp cần được hỗ trợ từ các chính sách thông thoáng để vượt lên.
Quan điểm “doanh nghiệp phải được phục vụ vô điều kiện” vì mục tiêu phát triển là một nguyên tắc. Điều này cũng vừa được Bí thư Thành ủy TP HCM Đinh La Thăng nhấn mạnh tại cuộc tiếp xúc lắng nghe ý kiến của các doanh nghiệp TP HCM.
Mở đầu cuộc đối thoại này, ông Đinh La Thăng không phải ngẫu nhiên đã đưa ra lời kêu gọi doanh nghiệp hãy nói thẳng, nói thật về những vướng mắc, nhũng nhiễu của cơ quan quản lý nhà nước. “Có lãnh đạo cao nhất của thành phố ở đây thì không sợ ai trù dập cả” - ông Thăng trấn an doanh nghiệp với hy vọng sẽ nghe được những lời nói thật.
Trước đó, trong một cuộc tiếp xúc cử tri tại TP HCM, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang cũng từng lo lắng nói: “Tôi có cảm giác các doanh nghiệp sợ cấp trên dữ quá. Lẽ nào chúng tôi độc đoán, chuyên quyền quá chăng?”. Ông cũng khuyến khích doanh nghiệp thẳng thắn, mạnh dạn phản ánh ý kiến để Nhà nước điều chỉnh các chính sách, quy định cho phù hợp. Đồng thời doanh nghiệp cũng phải quyết liệt đấu tranh mỗi khi có vướng mắc đến khi nào có kết quả mới thôi.
Trong khi đó, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương Nguyễn Đình Cung cho hay, qua khảo sát trực tiếp tại các doanh nghiệp, “họ nói là họ không sợ Bộ trưởng mà sợ người trực tiếp thu thuế. Cán bộ thuế mà nói doanh nghiệp sai là sai, nói đúng là đúng”. Câu chuyện “Nhà nước phục vụ” cuối cùng không ở đâu xa, mà rất cụ thể, nằm trong chính những bức xúc, vướng mắc mà các doanh nghiệp đang thi nhau kêu trời.
Một cuộc khảo sát của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam được công bố hồi cuối năm 2015 cho thấy vẫn còn rất nhiều tiếng kêu than, phàn nàn của doanh nghiệp về những nhũng nhiễu của ngành thuế và hải quan. Tình trạng doanh nghiệp phải “lót tay” cho cán bộ thuế vẫn là khá phổ biến gây khó khăn cho nhiều hiệp hội doanh nghiệp. Có tới 55% doanh nghiệp cho rằng nếu không “chi thêm” sẽ bị phân biệt đối xử; 85% cho biết sẽ bị yêu cầu bổ sung, giải trình hồ sơ; 68% bị kéo dài thời gian làm thủ tục và 66% gặp phải thái độ không văn minh, lịch sự của cán bộ thuế. Một số thủ tục bị đánh giá đang còn nhiều trở ngại, trong đó có 64% đánh giá thủ tục thanh, kiểm tra thuế còn phiền hà và tương đối phiền hà; 57% đánh giá nhóm thủ tục hoàn thuế và miễn giảm thuế còn phiền hà.
Kết quả khảo sát trong lĩnh vực hải quan cũng chẳng khả quan hơn, chỉ có 21% doanh nghiệp cho biết cán bộ hải quan lắng nghe họ. Những nhóm thủ tục hải quan gây phiền hà nhất gồm: giải quyết khiếu nại (47%); xử lý vi phạm hành chính (41%) và thủ tục thông quan (40%). Trong đó, 69% cho rằng thời gian giải quyết là quá dài, 62% yêu cầu cung cấp thêm thông tin, giấy tờ không cần thiết, 45% cho biết cán bộ hải quan không hướng dẫn kịp thời, tận tình, 44% phải trả thêm các chi phí không chính thức. Đáng chú ý, 64% doanh nghiệp cho biết vẫn còn tâm lý e ngại bị phân biệt đối xử nếu không “lót tay” cho cán bộ hải quan; 86% cho biết bị kéo dài thời gian làm thủ tục và 74% bị yêu cầu phải giải trình và bổ sung các chứng từ không theo quy định; 39% cho biết cán bộ hải quan có thái độ không văn minh lịch sự.
Kết quả đáng buồn của cuộc điều tra về ngành thuế và hải quan trong mắt doanh nghiệp nói trên nếu đặt bên cạnh lời phát biểu của Bí thư Thành ủy TP HCM Đinh La Thăng mới đây, chúng ta càng nhận thấy nhất thiết phải có sự thay đổi cấp bách và quyết liệt hơn: “Doanh nghiệp chính là người nộp thuế để nuôi bộ máy này, không có lý gì bộ máy này lại gây nhũng nhiễu, phiền toái cho người nộp thuế nuôi mình”. Ông Thăng khẳng định, TP HCM trân trọng những doanh nghiệp làm ăn tốt như anh hùng. Cái gì thay đổi được là thay đổi ngay để tạo điều kiện tốt nhất cho doanh nghiệp. Thành phố sẵn sàng đưa ra khỏi bộ máy những cán bộ gây khó khăn, nhũng nhiễu, thậm chí là làm chậm gây cản trở các hoạt động khác.
Doanh nghiệp là chủ thể quyết định sức cạnh tranh vi mô, phản ảnh sức mạnh và khả năng cạnh tranh của nền kinh tế. Tuy vậy, doanh nghiệp không thể tự mình quyết định được tất cả. Doanh nghiệp phải hành động trong khuôn khổ thể chế và môi trường kinh doanh xác định. Điều này lại hoàn toàn phụ thuộc vào Nhà nước. Trong xã hội hiện đại, “Nhà nước phục vụ” được coi như là một sứ mệnh hiển nhiên nhằm thỏa mãn các nhu cầu chính đáng của công dân. Điều đó cũng đồng thời phản ảnh chất lượng quản trị xã hội và bản chất của một nhà nước dân chủ, văn minh.
