Quản lý đô thị linh hoạt

Hà Nội từ lâu đã được bạn bè quốc tế biết đến như một điểm đến vô cùng hấp dẫn, nơi giao hòa giữa vẻ đẹp cổ kính của những công trình kiến trúc nghìn năm tuổi, cảnh quan thiên nhiên thanh bình và một nhịp sống đô thị độc đáo. Nhắc đến Thủ đô, người ta không thể không nhắc đến văn hóa ẩm thực đường phố - một nét chấm phá đầy màu sắc, phong phú và cực kỳ thu hút du khách. Ngồi trên chiếc ghế nhựa nhỏ bên vỉa hè, nhâm nhi ly trà chanh, thưởng thức một bát phở nóng hổi, hay ăn một chiếc bánh mì vào đêm muộn đã trở thành trải nghiệm văn hóa không thể thiếu đối với bất kỳ ai khi đặt chân đến mảnh đất này.

Với tiềm năng sẵn có của Thủ đô, nếu Hà Nội chỉ “giữ vững” trật tự đô thị một cách cứng nhắc, không có những bước đi đột phá để phát triển kinh tế đêm và thu hút khách du lịch bằng chính nét độc đáo của ẩm thực đường phố, sẽ là một sự lãng phí tài nguyên to lớn. Vì thế, thay vì cấm đoán hoặc để diễn ra tình trạng tự phát dẫn đến sự “bát nháo”, lộn xộn trật tự đô thị, thì việc thừa nhận, quy hoạch và thu phí cho thuê vỉa hè được xem là cách giải bài toán khó giữa văn minh đô thị và phát triển kinh tế - xã hội.

Không chỉ các chuyên gia kinh tế, mà các nhà nghiên cứu văn hóa cũng đồng quan điểm rằng, việc Hà Nội đề xuất cho thuê vỉa hè được xem là một bước đi tất yếu để hiện đại hóa công tác quản lý đô thị. Việc làm này vừa tạo ra nguồn thu cho ngân sách, vừa giúp các tiểu thương, hộ kinh doanh có không gian đàng hoàng để buôn bán, từ đó tuân thủ pháp luật tốt hơn.

Tuy nhiên, việc thí điểm cho thuê một phần lòng đường, vỉa hè không phải là một bài toán dễ dàng. Trước đề xuất của thành phố, hầu hết dư luận xã hội đều bày tỏ sự đồng tình, nhưng cũng có một số ý kiến bày tỏ lo ngại nếu không quản lý tốt sẽ dẫn tới thực trạng tái lấn chiếm vỉa hè, lòng đường. Song, khi đề xuất thí điểm cho thuê một số tuyến phố ở phường Hoàn Kiếm, Cửa Nam (giai đoạn 1), Hà Nội cũng đã tính đến vấn đề này. Theo đó, các tuyến phố và vị trí được lựa chọn thí điểm bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chí: Tuyến phố không thuộc phạm vi bảo tồn di tích lịch sử văn hóa; không có điểm ùn tắc giao thông, điểm đen về tai nạn giao thông tại tuyến phố... Đặc biệt, chiều rộng vỉa hè (tính theo một bên) phải từ 3m trở lên, đồng thời đảm bảo vỉa hè có lối đi cho người đi bộ rộng tối thiểu 1,5m...

Một trong những tiêu chí mang tính then chốt để đảm bảo thành công là việc minh bạch hóa và quy trách nhiệm rõ ràng. Hơn nữa, việc thí điểm cho thuê các tuyến phố cần nhận được sự đồng thuận cao của người dân, người có mặt bằng kinh doanh tại tuyến phố đó. Các hộ kinh doanh khi được cấp phép cũng phải đáp ứng các yêu cầu bắt buộc, chẳng hạn như lắp đặt hệ thống camera giám sát để đảm bảo trật tự và vệ sinh môi trường xung quanh. Điều này giúp ngăn chặn tình trạng người thuê được 1m2 nhưng lấn chiếm ra 3- 4m2 như trước đây.

Để biến kinh tế đêm và ẩm thực đường phố thành động lực phát triển, Hà Nội cũng cần tính đến việc thiết kế những không gian đồng bộ. Ví dụ như quy hoạch khu vực để xe riêng, quy định loại quầy hàng thống nhất, đảm bảo tính thẩm mỹ, vệ sinh an toàn thực phẩm và xử lý rác thải đúng quy định. Có như vậy, khách du lịch mới được tận hưởng một không gian vừa nhộn nhịp, hấp dẫn của ẩm thực đường phố, nhưng vẫn cảm nhận được sự văn minh, gọn gàng, sạch sẽ và thanh bình của một Thủ đô ngàn năm văn hiến.

Tóm lại, việc đề xuất thí điểm cho thuê vỉa hè, lòng đường để kinh doanh là một hướng đi mang tầm nhìn chiến lược, rất phù hợp với xu thế phát triển kinh tế đô thị hiện đại. Để chủ trương này thực sự đi vào đời sống và phát huy tối đa hiệu quả kinh tế - du lịch, thì công tác giám sát, thực thi và tuân thủ các tiêu chí đề ra phải được đặt lên hàng đầu. Sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền địa phương kết hợp với ý thức tự giác của các hộ kinh doanh và du khách chính là chiếc chìa khóa để Hà Nội vừa phát triển được kinh tế, vừa giữ gìn và phát huy được những giá trị cốt lõi, thanh bình vốn có.