Quảng Ngãi: Mưu sinh theo con nước với nghề cào don trên sông Trà Khúc

Những ngày này, khi thủy triều rút ở cửa Đại Cổ Lũy, hạ lưu sông Trà Khúc, hàng chục chiếc ghe nhỏ lại đưa người dân ra vùng nước lợ cào don. Ngâm mình dưới dòng sông, mỗi người mang theo chiếc cào tre nặng hơn 10 kg, chậm rãi kéo sát đáy cát để tìm don vùi sâu dưới lớp phù sa.

Nghề cào don tưởng đơn giản nhưng đòi hỏi sức khỏe, sự dẻo dai và nhiều năm kinh nghiệm. Người làm nghề phải cảm nhận lực truyền qua cán cào để biết có don hay không. Khi cào trúng, họ nhấc cào lên, sàng cát, đãi sơ bằng nước sông rồi đổ don lên ghe trước khi tiếp tục những đường cào mới.

Ông Nguyễn Lực, xã An Phú, cho biết chiếc cào don làm bằng tre, nặng hơn 10 kg, gồm cán dài khoảng 2,5m và thùng cào gần 1m, được nối với dây đeo ngang hông để tạo lực kéo. Mỗi buổi cào kéo dài 4 đến 6 giờ và hoàn toàn phụ thuộc vào con nước.

"Có hôm gặp luồng don thì thu được khá, nhưng cũng có ngày ngâm mình cả buổi mà chẳng được bao nhiêu", ông Lực nói.

Theo ông Nguyễn Văn Lô (50 tuổi, xã An Phú), nghề cào don đã gắn bó với cư dân ven sông Trà Khúc qua nhiều thế hệ. Mỗi năm, người dân chỉ làm nghề khoảng 8 tháng, khi nước sông rút sau mùa lũ. Don sinh sống ở vùng nước lợ, vùi trong lớp cát, hấp thụ phù sa nên có vị ngọt thanh đặc trưng, tạo nên thương hiệu don Quảng Ngãi.

Hiện tại, các xã An Phú và Tịnh Khê, tỉnh Quảng Ngãi vẫn còn hàng chục hộ bám nghề. Trung bình mỗi ngày, một người cào được hơn 20kg don. Don được bán theo rổ (cạu), giá khoảng 60.000 đồng/rổ, sau đó được thương lái thu mua hoặc đưa đến các quán don nổi tiếng trong tỉnh.

Dù vất vả và thu nhập phụ thuộc hoàn toàn vào con nước, nhiều người dân vẫn gắn bó với nghề như một cách gìn giữ sinh kế truyền thống và đặc sản nổi tiếng của Quảng Ngãi.