Quy hoạch Thành Nhà Hồ: Kết nối các kinh thành cổ

Việc quy hoạch tổng thể Thành nhà Hồ sẽ góp phần giảm đi
tính "đơn điệu" của sản phẩm du lịch di sản.

Mới đây UBND tỉnh Thanh Hóa đã công bố Qui hoạch tổng thể bảo tồn, phát huy giá trị di tích Thành Nhà Hồ và vùng phụ cận gắn với phát triển du lịch (đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt ngày 12/8/2015). Như vậy, đến nay sau hơn 10 năm triển khai chương trình “Hành trình một nghìn năm những kinh đô Việt Nam”, thì đây đang được kỳ vọng là “cú hích” để góp phần tạo nên sức hút từ du lịch di sản.

Kích cầu 3 tuyến du lịch lớn

Cụ thể, phạm vi lập qui hoạch với khu di sản được UNESCO công nhận tại Thanh Hóa được xác định bao gồm khu vực di tích Thành Nhà Hồ và vùng phụ cận thuộc ranh giới hành chính các xã Vĩnh Long, Vĩnh Tiến, Vĩnh Quang, Vĩnh Yên, Vĩnh Thành, Vĩnh Phúc, Vĩnh Khang, Vĩnh Ninh và thị trấn Vĩnh Lộc (thuộc huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa).

Trong đó theo Qui hoạch, sẽ hình thành 2 trục di sản quan trọng: Trục dọc nối Thành Nhà Hồ từ cửa Nam đến núi Đún và di tích đàn tế Nam Giao; trục ngang nối sông Mã với khu quảng trường (khu vực đón tiếp, tổ chức các hoạt động văn hóa và lễ hội, trưng bày và quản lý di sản) và kết nối với La Thành phía Tây.

Đặc biệt, cùng với việc tu bổ, trùng tu trong thời gian tới Di sản Thế giới Thành Nhà Hồ sẽ tập trung phát triển loại hình du lịch tham quan di tích lịch sử - văn hóa; trải nghiệm các hoạt động văn hóa tâm linh, trò chơi dân gian; dã ngoại - thể thao leo núi; du lịch sinh thái; du lịch nghỉ dưỡng...

Bên cạnh đó, việc qui hoạch sẽ phần nào “kích cầu” 3 tuyến du lịch kết nối gồm: tuyến du lịch kết nối Thành Nhà Hồ với các di sản thế giới như: Cố đô Huế, Hội An, Mỹ Sơn, Phong Nha - Kẻ Bàng, Tràng An, Khu trung tâm Hoàng Thành Thăng Long, Vịnh Hạ Long; tuyến du lịch kết nối Thành Nhà Hồ với các điểm, cụm điểm tham quan du lịch trong tỉnh.

Đặc biệt là tuyến du lịch Thành Nhà Hồ với các kinh đô cổ gồm khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh, cố đô Huế, cố đô Hoa Lư, Khu trung tâm Hoàng Thành - Thăng Long.

Mà theo như PGS Sử học Lê Văn Lan đánh giá: Hành trình qua các vùng kinh đô Việt cổ” là một chương trình thụ hưởng văn hóa kinh kỳ, văn hóa điểm đến qua đó có thể có được một cái nhìn biện chứng giữa văn hóa cung đình xưa và văn hóa đô thị hôm nay. Có thể ví nó như một cuộc phiêu lưu qua các không gian văn hóa cổ. Không chỉ có sự hưởng thụ phong cảnh, không gian văn hóa lịch sử mà đó còn là cuộc khám phá văn hóa kinh kỳ, văn hóa bác học chốn đô thị. Gắn với mỗi kinh đô, là một giai đoạn lịch sử của đất nước.

Đánh thức di sản không dễ

Cách đây hơn 10 năm - từ 2004 Bộ Văn hóa Thông tin (nay là Bộ VHTT&DL) và Tổng cục Du lịch đã phối hợp xây dựng chương trình du lịch văn hóa lịch sử “Hành trình một nghìn năm những kinh đô Việt Nam”.

Trong đó, chương trình du lịch chuyên đề mới nhằm khám phá những giá trị văn hoá lịch sử đặc sắc của một số kinh đô, cố đô Việt Nam qua các thời kỳ như đền Hùng (Phú Thọ), Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội), Cố đô Hoa Lư (Ninh Bình), thành nhà Hồ và di tích Lam Kinh (Thanh Hóa), Phượng Hoàng Trung Đô (Nghệ An), Cố đô Huế (Thừa Thiên Huế) và thành Hoàng Đế (Bình Định).

Tuy nhiên, chương trình gần như chưa thực sự đạt được hiệu quả như mong đợi, đặc biệt là việc thu hút khách du lịch quốc tế. Nguyên nhân của thực trạng này được nhiều đơn vị lữ hành đưa ra đó là qua quá trình khảo sát thực tế, nếu như đi vào triển khai thì đây sẽ là một tour khó bán vì quãng đường di chuyển dài, bắt đầu từ tỉnh Phú Thọ và điểm kết thúc là tỉnh Bình Định (khoảng 1.500 km), nếu đi hết hành trình thì thời gian ít nhất mất từ 8 đến 10 ngày, đó là chưa kể tới chi phí sẽ rất cao.

Cùng với đó, mới đây Thành Nhà Hồ đã được xếp đầu trong top 21 di sản đẹp nhất thế giới nhưng du lịch mới chỉ dừng lại ở việc khai thác về di sản, còn các yếu tố phụ trợ cho phát triển du lịch vẫn hoàn toàn bị bỏ ngỏ; dịch vụ phục vụ du lịch vẫn chưa được đánh giá cao.

Theo Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch, ông Nguyễn Văn Tuấn điều này xuất phát từ có sự phát triển không đồng đều về điểm đến giữa các địa phương; các nhà đầu tư chiến lược tại địa phương cũng có những ảnh hưởng ở mức độ khác nhau về cơ chế, chính sách. Và theo đánh giá của ngành du lịch: sở dĩ việc kết nối các miền du lịch di sản chưa hiệu quả cũng bởi sản phẩm du lịch chưa có tính đồng bộ giữa các điểm đến.

Hi vọng, tới đây với qui hoạch tổng thể từng điểm đến, ở mỗi di sản thế giới, những khó khăn nói trên sẽ dần được tháo gỡ. Theo nhiều chuyên gia chuyên ngành du lịch và từ đóng góp của du khách, họ kỳ vọng việc có những qui hoạch cụ thể sẽ tạo ra những hướng đi chiến lược, bài bản trong việc giải quyết tính “đơn điệu” cố hữu của sản phẩm du lịch di sản lâu nay. Nhất là với di tích Thành Nhà Hồ - một trong những điểm đến “then chốt” trong hành trình du lịch di sản.

Thế nhưng, làm ra sao, làm như thế nào để việc kết nối các kinh đô cổ vừa góp phần quảng bá hình ảnh Việt Nam, vừa là tiềm năng để phát triển kinh tế du lịch thì vẫn cần thêm thời gian để trải nghiệm. Bởi mười năm cho một chiến lược – thực tế đã minh chứng vẫn chưa đâu vào đâu.