Quỹ quốc gia tăng đầu tư vào năng lượng

Xu hướng dịch chuyển dòng vốn

Khảo sát thường niên của Công ty quản lý đầu tư toàn cầu Invesco (Anh) đối với 90 quỹ tài sản quốc gia và 54 ngân hàng trung ương, đang quản lý khoảng 29.000 tỷ USD, cho thấy 80% số tổ chức được hỏi đánh giá an ninh năng lượng và hạ tầng chuyển đổi năng lượng là những lĩnh vực đầu tư hấp dẫn nhất để tăng khả năng chống chịu của danh mục. Tỷ trọng đầu tư vào hạ tầng cũng đã tăng lên 9% tổng tài sản, gần gấp đôi so với năm 2022. Theo Invesco, xu hướng này xuất phát từ những rủi ro địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng và đặc biệt là sự bùng nổ của AI, khiến nhu cầu về điện, trung tâm dữ liệu và hạ tầng năng lượng tăng mạnh.

Ông Benjamin Jones - Trưởng bộ phận nghiên cứu của Invesco cho rằng: “Trong bối cảnh lạm phát, phân mảnh địa chính trị và thị trường ngày càng tập trung, các nhà đầu tư đang xem xét lại những giả định cũ về đa dạng hóa”.

Nhiều quỹ tài sản quốc gia đang chuyển vốn sang hạ tầng, tín dụng tư nhân và đầu tư tư nhân. Theo khảo sát của Invesco, có 17% số quỹ dự kiến giảm đầu tư vào cổ phiếu niêm yết, trong khi 28-35% có kế hoạch tăng đầu tư vào các tài sản tư nhân. Nhiều quỹ nhận định giá trị của AI không chỉ nằm ở các doanh nghiệp công nghệ mà còn ở hệ thống hạ tầng phía sau như trung tâm dữ liệu, nguồn điện, lưới truyền tải và hệ thống làm mát.

Báo cáo thường niên của Tổ chức nghiên cứu chuyên theo dõi các quỹ tài sản quốc gia và quỹ hưu trí Global SWF cũng cho thấy quy mô tài sản của các nhà đầu tư nhà nước đã đạt mức kỷ lục 60.000 tỷ USD trong năm 2025, trong đó riêng các quỹ tài sản quốc gia quản lý khoảng 15.000 tỷ USD. Tổng vốn đầu tư của nhóm này tăng 35%, lên 179,3 tỷ USD. Trong năm 2025, dòng vốn đầu tư của các quỹ tài sản quốc gia chủ yếu hướng vào hạ tầng số, trung tâm dữ liệu và các doanh nghiệp AI tại Mỹ. Sang năm 2026, xu hướng đầu tư tiếp tục mở rộng sang điện, khí tự nhiên, đồng, lithium, đất hiếm và các tài sản phục vụ chuyển đổi năng lượng.

Sự dịch chuyển trong chiến lược đầu tư còn đi kèm xu hướng đa dạng hóa tài sản dự trữ. Theo Invesco, 61% ngân hàng trung ương cho rằng nợ công Mỹ đang ảnh hưởng tiêu cực đến vai trò dài hạn của đồng USD với tư cách đồng tiền dự trữ quốc tế, tăng mạnh so với 20% vào năm 2024. Khoảng một phần ba số tổ chức được khảo sát dự định tăng nắm giữ vàng, trong khi một số ngân hàng trung ương cũng xem xét giảm phụ thuộc vào hệ thống lưu ký và thanh toán của Mỹ.

Mở rộng các dự án chiến lược

Trước những biến động địa chính trị và thị trường năng lượng, nhiều quốc gia đang tăng đầu tư vào hạ tầng năng lượng, năng lượng sạch và các ngành chiến lược nhằm củng cố an ninh năng lượng. Điển hình, Quỹ Đầu tư công Ả Rập Xê Út (PIF), quản lý khoảng 925 tỷ USD, vừa công bố chiến lược đầu tư giai đoạn 2026-2030, trong đó dành 80% vốn cho các dự án trong nước và ưu tiên phát triển năng lượng sạch, hạ tầng nước, năng lượng tái tạo để thúc đẩy đa dạng hóa nền kinh tế.

Bên cạnh năng lượng, nhiều quốc gia cũng coi khoáng sản chiến lược là mắt xích quan trọng của quá trình chuyển đổi năng lượng và phát triển AI. Liên minh Khoáng sản Chiến lược Orion (Orion CMC), do quỹ đầu tư Orion Resource Partners dẫn dắt với sự hậu thuẫn của Tập đoàn Tài chính Phát triển quốc tế Mỹ (DFC) và Quỹ tài sản quốc gia ADQ của Abu Dhabi, đang đàm phán thành lập ba liên minh đầu tư mới tại châu Á. Các đối tác dự kiến gồm quỹ tài sản quốc gia, cơ quan chính phủ và doanh nghiệp lớn nhằm huy động vốn cho các dự án khai thác đồng, lithium, đất hiếm và các khoáng sản phục vụ chuyển đổi năng lượng.

Theo Orion CMC, thế giới sẽ cần khoảng 2.400 tỷ USD đầu tư vào các dự án khoáng sản chiến lược đến năm 2050, trong đó ít nhất 800 tỷ USD phải được triển khai trong 15 năm tới để đáp ứng nhu cầu từ AI, xe điện và năng lượng sạch.

Nhiều quốc gia cũng đẩy mạnh hợp tác quốc tế để đa dạng hóa nguồn cung năng lượng. Mỹ và Azerbaijan vừa ký các thỏa thuận thương mại trị giá hơn 8 tỷ USD, đồng thời Washington tuyên bố sẽ đầu tư trực tiếp vào lĩnh vực năng lượng của Azerbaijan và hỗ trợ các tập đoàn ExxonMobil và Chevron mở rộng hoạt động thăm dò. Mục tiêu là đưa Azerbaijan trở thành trung tâm trung chuyển năng lượng kết nối Trung Á với châu Âu, góp phần đa dạng hóa nguồn cung năng lượng cho khu vực.

Tại Nam Mỹ, Tập đoàn TotalEnergies (Pháp) dự kiến bắt đầu chiến dịch khoan 4 giếng thăm dò mới ngoài khơi Suriname (đông bắc Nam Mỹ) từ năm 2027 để mở rộng dự án dầu khí Gran Morgu trị giá 10,5 tỷ USD. Nếu phát hiện thêm trữ lượng thương mại, Suriname có thể phát triển thêm một mỏ dầu mới, cho thấy các doanh nghiệp năng lượng vẫn tiếp tục mở rộng đầu tư vào những khu vực giàu tiềm năng.

Ở góc độ chính sách, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho rằng an ninh năng lượng sẽ tiếp tục là ưu tiên của nhiều quốc gia trong thời gian tới. Theo ông Zeine Zeidane - Giám đốc Vụ châu Phi của IMF, xung đột tại Trung Đông không chỉ làm gián đoạn nguồn cung dầu khí mà còn ảnh hưởng đến nguồn cung phân bón, làm gia tăng chi phí sản xuất và đe dọa an ninh lương thực tại châu Phi. IMF ước tính phải mất khoảng 6-7 tháng để sản lượng và xuất khẩu của các nước vùng Vịnh có thể trở lại bình thường sau các gián đoạn.

Trong bối cảnh địa chính trị và công nghệ tiếp tục định hình kinh tế toàn cầu, năng lượng nhiều khả năng sẽ vẫn là điểm đến ưu tiên của dòng vốn từ các quỹ tài sản quốc gia trong những năm tới.