Quyết liệt cổ phần hóa

Đẩy nhanh tiến độ cổ phần hóa DNNN là đòi hỏi cấp thiết.

Theo chỉ đạo mới nhất từ Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ, trước ngày 15/12 (tức là còn đúng 1 ngày nữa) Bộ Tài chính phải trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt Đề án tái cơ cấu DNNN giai đoạn 2016-2020.

Cụ thể, để hoàn thiện Đề án và dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về tái cơ cấu DNNN, trọng tâm là tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước giai đoạn 2016-2020, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ yêu cầu Bộ Tài chính bổ sung đánh giá kết quả thực hiện theo nội dung quy định tại Quyết định số 929/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về hoàn thành mục tiêu tái cơ cấu đã đề ra; việc thoái vốn nhà nước ở công ty cổ phần mà Nhà nước không cần chi phối; việc hoàn thành nhiệm vụ của DN công ích; nhiệm vụ tái cơ cấu theo ngành, lĩnh vực không phân biệt cấp, cơ quan quản lý.

Bộ Tài chính bám sát Nghị quyết số 05-NQ/TW ngày 1/11/2016 về một số chủ trương, chính sách lớn nhằm tiếp tục đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động, sức cạnh tranh của nền kinh tế, Nghị quyết số 24/2016/QH14 của Quốc hội về kế hoạch cơ cấu lại nền kinh tế giai đoạn 2016-2020.

Đồng thời rà soát, đối chiếu với nội dung tái cơ cấu DNNN nêu trong Kế hoạch tái cơ cấu nền kinh tế 2016-2020 của Chính phủ để bổ sung thêm các đánh giá, nhận định; cụ thể hóa các nội dung về mục tiêu, giải pháp, nhiệm vụ tái cơ cấu DNNN giai đoạn 2016-2020.

Quan điểm chỉ đạo quá trình tái cơ cấu, cổ phần hóa DNNN trong thời gian tới cũng đã được nhấn mạnh: Tiếp tục đẩy mạnh cơ cấu lại DNNN, trọng tâm là tập đoàn, tổng công ty nhà nước. Xác định cụ thể phạm vi, ngành nghề đầu tư, sản xuất, kinh doanh; đẩy nhanh tiến độ sắp xếp, cơ cấu lại danh mục vốn đầu tư nhà nước trong các ngành, nghề theo quy định.

Tiếp tục đẩy mạnh CPH, thoái vốn đầu tư của Nhà nước một cách công khai, minh bạch theo cơ chế thị trường; tăng cường kiểm tra, thanh tra, giám sát, kiểm toán, không để xảy ra thất thoát vốn, tài sản nhà nước; có cơ chế kiểm soát phù hợp nguồn vốn mua bán, sáp nhập DN; các DN cổ phần hoá phải niêm yết trong thời hạn một năm kể từ ngày phát hành cổ phiếu lần đầu; thu hút nhà đầu tư chiến lược có năng lực, giảm tỉ lệ sở hữu nhà nước xuống mức đủ để thay đổi quản trị doanh nghiệp một cách thực chất.

Thành lập cơ quan chuyên trách làm đại diện chủ sở hữu đối với DNNN để sớm xoá bỏ chức năng đại diện sở hữu của các bộ, UBND đối với vốn, tài sản nhà nước tại các DN; đổi mới quản trị DNNN theo nguyên tắc thị trường và phù hợp với thông lệ quốc tế. Xây dựng và thực hiện cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ; kiên quyết xử lý các doanh nghiệp nhà nước thua lỗ, các dự án đầu tư của doanh nghiệp nhà nước không hiệu quả hoặc hiệu quả thấp theo nguyên tắc và cơ chế thị trường; xem xét, thực hiện biện pháp phá sản DNNN theo quy định của pháp luật.

Báo cáo tại Hội nghị của Chính phủ về sắp xếp, đổi mới DNNN vừa diễn ra đầu tuần, Ban Chỉ đạo đổi mới và phát triển DN cho biết, nếu tính cả số DN sắp xếp trong 10 tháng đầu năm 2016 là 60 DN, trong đó CPH 48 DN thì đến nay tổng số DNNN xếp lại là 6.010 DN, trong đó CPH 4.508 DN.

Sau 15 năm (từ năm 2001), từ chỗ cả nước có khoảng 6.000 DNNN, dàn trải trên 60 ngành, lĩnh vực, thì đến hết tháng 10-2016, chỉ còn 718 DNNN, hoạt động trong 19 ngành, lĩnh vực.

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, tuy nhiên, theo đánh giá, tiến độ cổ phần hóa DNNN vẫn chậm, việc thoái vốn đầu tư ra ngoài ngành kinh doanh mới đạt 42% kế hoạch, thoái vốn trong lĩnh vực ngân hàng còn phụ thuộc vào quá trình tái cơ cấu các tổ chức tín dụng. Đặc biệt, một số bộ, ngành, địa phương chưa tích cực, chủ động, chưa quyết liệt chỉ đạo triển khai thực hiện tái cơ cấu DNNN.

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc nhận xét, việc cổ phần hóa DNNN vẫn rất chậm. Một nguyên nhân quan trọng là lợi ích cục bộ đang là rào cản lớn của CPH, chưa tạo được động lực CPH. Chưa kể yếu tố con người cũng kéo ỳ quá trình CPH bởi khi làm một ông chủ bằng tiền Nhà nước chỉ cần bảo toàn vốn, chứ không bị áp lực chia cổ tức cho cổ đông. Điều này tạo nên tâm lý trì hoãn việc CPH.

Giới chuyên gia cho rằng, đề án, nghị quyết lẫn các chỉ thị đã có nội dung rất rõ ràng, điều cốt lõi là có làm không. Tái cơ cấu DNNN muốn hiệu quả phải gắn liền tăng cường thông tin, đẩy mạnh việc minh bạch, công khai hóa thông tin về quá trình CPH; Tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát đối với quá trình cổ phần hóa các DNNN.

Phía Bộ Tài chính cũng cho rằng, tổ chức thực hiện tái cơ cấu DNNN trong thời gian tới cần quyết tâm và quyết liệt hơn. Xử lý nghiêm đối với lãnh đạo DN không thực hiện hoặc không thực hiện có hiệu quả công tác CPH. Đồng thời nghiêm túc thực hiện chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu phần vốn nhà nước tại các DN đã CPH về Tổng Công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước theo đúng quy định.

Theo Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, việc cổ phần hóa DNNN vẫn rất chậm. Một nguyên nhân quan trọng là lợi ích cục bộ đang là rào cản lớn của CPH, chưa tạo được động lực CPH. Chưa kể yếu tố con người cũng kéo ỳ quá trình CPH bởi khi làm một ông chủ bằng tiền nhà nước chỉ cần bảo toàn vốn, chứ không bị áp lực chia cổ tức cho cổ đông. Điều này tạo nên tâm lý trì hoãn việc CPH.