Rau quả chinh phục thị trường khó tính
Xuất khẩu rau quả Việt Nam đang cho thấy nhiều tín hiệu tích cực khi liên tục duy trì đà tăng trưởng tại các thị trường lớn, đặc biệt là EU. Không chỉ mở rộng về quy mô, ngành rau quả đang từng bước chuyển dịch sang mô hình phát triển bền vững, nâng cao chất lượng, tăng tỷ trọng chế biến sâu và giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.
Sầu riêng tiếp tục là “điểm sáng”
Theo số liệu sơ bộ từ Cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu rau quả tháng 5/2026 đạt 614,788 triệu USD, tương đương cùng kỳ năm 2025. Ba thị trường xuất khẩu rau quả lớn nhất của Việt Nam là Trung Quốc, Mỹ, Hàn Quốc. Các thị trường như Hà Lan, Đức, Malaysia... tiếp tục tăng trưởng mạnh, góp phần giảm bớt rủi ro phụ thuộc vào một số thị trường trọng điểm. Tính chung 5 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 2,67 tỷ USD, tăng 16% so cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, sầu riêng là “điểm sáng” trong hoạt động xuất khẩu khi đạt tốc độ tăng trưởng ở mức cao. Tính riêng quý I, kim ngạch xuất khẩu ngành hàng này đạt gần 222 triệu USD, tăng 127,8% so với cùng kỳ. Việc mở rộng diện tích mã số vùng trồng được phê duyệt là yếu tố hỗ trợ mặt hàng này tăng trưởng mạnh mẽ.
Bên cạnh đó, nhóm các mặt hàng truyền thống như thanh long, chuối, xoài, dừa... vẫn duy trì xuất khẩu ổn định.
Theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), dung lượng thị trường nhập khẩu rau quả tại các quốc gia, khu vực lớn trên thế giới trong năm 2026 có xu hướng tăng trưởng tích cực nhờ nhu cầu tiêu thụ thực phẩm lành mạnh và sự hồi phục kinh tế toàn cầu. Tổng dung lượng thị trường rau quả tươi toàn cầu năm 2026 dự kiến đạt khoảng 934,6 tỷ USD.
Dự báo những tháng tới, xuất khẩu rau quả Việt Nam sẽ tiếp tục khởi sắc khi nhiều loại trái cây chủ lực bước vào chính vụ thu hoạch với nguồn cung dồi dào và sự cải thiện về chất lượng và truy xuất nguồn gốc.
Trái cây Việt chinh phục thị trường châu Âu
Cùng với thị trường trong điểm liên tiếp những năm gần đây, châu Âu (EU) là một trong những thị trường tăng trưởng nhanh của rau quả Việt Nam. Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, quý I xuất khẩu rau quả sang EU đạt khoảng 121 triệu USD, tăng 33% so với cùng kỳ năm 2025, cho thấy EU tiếp tục là điểm đến tăng trưởng nhanh và ổn định. Xét theo từng mặt hàng, chanh leo dẫn đầu với kim ngạch gần 30,5 triệu USD, tăng 73%, chiếm hơn 25% tổng giá trị xuất khẩu.
Đáng chú ý, một số sản phẩm quy mô còn nhỏ nhưng tăng trưởng rất mạnh như: Dâu tây đạt 2,21 triệu USD, tăng tới 736 lần; mắc ca đạt 2,25 triệu USD, tăng hơn 7 lần. Đây được xem là những tín hiệu cho thấy dư địa mở rộng ở các phân khúc mới.
Theo ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam sở dĩ kim ngạch xuất khẩu tăng trưởng nhanh là do DN nâng cao chất lượng, đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường EU về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và tính bền vững. Cùng với đó, nhu cầu tiêu thụ trái cây nhiệt đới tại EU gia tăng trong bối cảnh người tiêu dùng ưu tiên sản phẩm có lợi cho sức khỏe đã góp phần thúc đẩy kim ngạch nhập khẩu từ Việt Nam.
Nhìn tổng thể, xuất khẩu rau quả sang EU không chỉ tăng về lượng mà còn chuyển dịch theo hướng đa dạng hóa, giảm dần sự phụ thuộc vào một vài sản phẩm đơn lẻ. Đây là yếu tố quan trọng để duy trì tăng trưởng bền vững. Tuy nhiên, theo ông Đặng Phúc Nguyên, để xuất khẩu rau quả bền vững sang thị trường này, đòi hỏi DN phải thích ứng tiêu chuẩn khắt khe và đẩy mạnh chế biến sâu. Theo đó, DN Việt cần tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn như GlobalGAP, đồng thời đầu tư vào mô hình sản xuất công nghệ cao, nhà kính và hệ thống logistics. Việc tổ chức sản xuất theo đơn đặt hàng cụ thể từ đối tác cũng là yếu tố then chốt giúp đáp ứng yêu cầu khắt khe từ thị trường này.
Việt Nam hiện là một trong những quốc gia xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới, với nhiều mặt hàng đạt kim ngạch lớn. Tuy nhiên, đi cùng với cơ hội là áp lực ngày càng lớn từ các thị trường nhập khẩu.
Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế (Đại học Kinh tế quốc dân), điểm yếu lớn nhất của DN Việt Nam hiện nay không nằm ở chất lượng sản phẩm mà ở hệ thống quản trị và tổ chức sản xuất.
Thực tế cho thấy, những DN xây dựng được chuỗi khép kín từ sản xuất, chế biến đến xuất khẩu đang tận dụng rất tốt cơ hội từ Hiệp định EVFTA để gia tăng thị phần tại EU.
“Tiêu chuẩn của thị trường xuất khẩu ngày càng cao, thị trường ngày càng khắt khe, điều này đồng nghĩa với việc sự chỉn chu trong từng chi tiết không còn là lựa chọn. Đây là điều kiện bắt buộc để nông sản Việt đi xa và đi bền vững”- PGS.TS Nguyễn Thường Lạng nhấn mạnh.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, việc chuyển mạnh sang sản xuất xanh, chế biến sâu và xây dựng chuỗi giá trị bền vững sẽ là chìa khóa để rau quả Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường và khẳng định vị thế trên bản đồ nông sản thế giới.
