Rộng cửa xuất khẩu từ thương mại điện tử

Đưa hàng Việt đến với người tiêu dùng toàn cầu

Trong bối cảnh thương mại thế giới có nhiều biến động, xuất khẩu qua kênh TMĐT đang trở thành hướng đi mới cho DN Việt Nam. Thay vì chủ yếu sản xuất theo đơn đặt hàng hoặc thông qua các nhà phân phối truyền thống, DN có thể chủ động đưa sản phẩm lên các nền tảng quốc tế, tiếp cận người mua ở nhiều quốc gia và từng bước phát triển thương hiệu riêng.

Với ngành thực phẩm, ông Nguyễn Trung Dũng - Tổng Giám đốc, nhà sáng lập DH Foods cho biết, DN tập trung vào chế biến sâu, bảo đảm tiêu chuẩn quốc tế nhưng vẫn giữ hương vị truyền thống. Bên cạnh chất lượng sản phẩm, việc kể câu chuyện thương hiệu gắn với văn hóa và con người Việt Nam là yếu tố tạo nên sự khác biệt khi tiếp cận người tiêu dùng nước ngoài.

Tương tự, bà Nguyễn Thị Diễm Hằng - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Vinanutrifood Bình Định đánh giá, xuất khẩu qua TMĐT xuyên biên giới là kênh tăng trưởng mới, giúp DN Việt tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng toàn cầu thông qua các nền tảng như Amazon, Alibaba, TikTok Shop.

Theo bà Hằng, lợi thế của phương thức này là khả năng tiếp cận thị trường nhanh, giảm chi phí tìm và phù hợp với những sản phẩm có câu chuyện thương hiệu rõ ràng, đáp ứng xu hướng tiêu dùng xanh, sạch. Nhờ đó, nông sản chế biến, thực phẩm và mỹ phẩm có nguồn gốc thiên nhiên của Việt Nam có thêm cơ hội xây dựng chỗ đứng tại thị trường quốc tế.

TMĐT cũng mở ra hướng đi mới cho những ngành hàng vốn phụ thuộc nhiều vào đơn hàng gia công. Ông Phạm Văn Việt - Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Việt Thắng Jean (VitaJean), cho rằng TMĐT không còn đơn thuần là kênh bán hàng bổ sung mà đang trở thành một phần trong chiến lược xuất khẩu của DN. Thông qua các nền tảng số, DN có thể rút ngắn hành trình đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng, giảm phụ thuộc vào các khâu trung gian, qua đó tối ưu chi phí và cải thiện biên lợi nhuận.

Trong lĩnh vực đồ gỗ, ông Huỳnh Lê Đại Thắng - Giám đốc Công ty TNHH đồ gỗ Nghĩa Sơn cho biết, thương hiệu Victory Relax đang hướng tới khách hàng quốc tế thông qua các nền tảng như Amazon, Wayfair và Walmart.

Theo ông Thắng, TMĐT xuyên biên giới tạo điều kiện để DN trực tiếp bán hàng cho người tiêu dùng nước ngoài, thay vì chỉ tập trung vào mô hình giao dịch giữa DN với DN (B2B) như trước. Tuy nhiên, chuyển sang mô hình bán trực tiếp cho người tiêu dùng (B2C) trên môi trường số cũng đặt ra yêu cầu mới về công nghệ, quản trị gian hàng, tổ chức giao hàng quốc tế...

Gỡ rào cản

Theo ông Trần Văn Trọng - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội TMĐT Việt Nam (VECOM), không chỉ phục vụ hoạt động kinh doanh trong nước, các nền tảng số còn tạo điều kiện đưa hàng hóa Việt Nam đến người mua quốc tế thuận lợi hơn. Với TMĐT xuyên biên giới, DN có thể tiếp cận khách hàng quốc tế ngay tại Việt Nam.

Giới chuyên gia cũng cho rằng, DN có thể chủ động nghiên cứu nhu cầu thị trường quốc tế, đánh giá mức độ phù hợp của sản phẩm và lựa chọn nền tảng bán hàng ngay từ trong nước. Việc triển khai qua các nền tảng cũng có thể giúp đơn giản hóa một số khâu tiếp cận khách hàng và tổ chức hoạt động kinh doanh.

Tuy nhiên, khả năng tham gia nền tảng không đồng nghĩa với việc DN có thể dễ dàng xuất khẩu thành công. Theo nghiên cứu của Access Partnership về cơ hội xuất khẩu TMĐT tại Việt Nam, các DN siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSME) vẫn gặp nhiều rào cản về kiến thức, mô hình kinh doanh, nhân lực số, logistics và năng lực vận hành.

Nghiên cứu cũng nhấn mạnh mô hình B2C có thể mở rộng đáng kể cơ hội xuất khẩu cho DN Việt nếu những hạn chế về năng lực và hệ sinh thái hỗ trợ được tháo gỡ.

Điều này cho thấy DN không thể chỉ đưa sản phẩm lên sàn rồi chờ đơn hàng. Muốn khai thác hiệu quả thị trường quốc tế, DN cần nghiên cứu kỹ nhu cầu và hành vi tiêu dùng tại từng thị trường; lựa chọn nền tảng phù hợp; xây dựng hình ảnh thương hiệu; bảo đảm tiêu chuẩn chất lượng, nhãn mác và yêu cầu pháp lý...

Đặc biệt, với những DN lần đầu xuất khẩu theo mô hình B2C, việc tổ chức giao hàng xuyên biên giới và duy trì trải nghiệm khách hàng có thể trở thành thách thức lớn. Nếu không kiểm soát tốt chi phí logistics, thời gian giao hàng và dịch vụ sau bán, lợi thế tiếp cận khách hàng trực tiếp có thể không chuyển hóa thành hiệu quả kinh doanh.

Bà Lê Hoàng Oanh - Cục trưởng Cục TMĐT và Kinh tế số (Bộ Công thương) đánh giá, xuất khẩu qua TMĐT là cơ hội lớn nhưng đòi hỏi kiến thức và kỹ năng mà nhiều DN chưa có điều kiện tiếp cận. Vì vậy, các chương trình hỗ trợ cần trang bị kiến thức thực tiễn để doanh nhân trẻ tự tin tham gia thị trường quốc tế. Theo đó, bên cạnh việc phổ biến kiến thức về nền tảng và thị trường, hoạt động hỗ trợ DN cần chú trọng hướng dẫn thực hành, từ lựa chọn sản phẩm, xây dựng gian hàng, phát triển nội dung tiếp thị đến xử lý đơn hàng và tổ chức logistics.

Về phía DN, việc đầu tư cho nhân lực số, chuẩn hóa quy trình và xây dựng thương hiệu cần được xem là một phần trong chiến lược xuất khẩu dài hạn.