Ruộng khát

Cánh đồng rộng lớn, xanh mướt ngày nào giờ chỉ để thả rông trâu bò.

Trên con đường tỉnh lộ 534 về vùng Nghi Công, dưới cái nắng chói chang chúng tôi tìm đến xã Nghi Công Nam – nơi được xem là “khô nhất huyện”. Nhìn từ xa cánh đồng rộng lớn trải một màu trắng, cháy khô nứt nẻ. Vút đến tận chân núi là sự khô khốc đến xót xa. Trên đó chỉ có duy nhất đàn trâu đang gặm những gọng cỏ vừa chui lên từ mặt ruộng. Nếu như ở các vùng khác, đồng ruộng giờ này là một màu xanh của lúa đương thì con gái, còn đối với người dân Nghi Công Nam gần mười năm nay, cứ vào vụ Hè Thu cánh đồng xanh thuở nào đã phải nhường lại cho hạn hán, héo khô.

Lùa đàn trâu ra đồng, trên khuôn mặt khắc khổ, bà Đinh Thị Canh – Xóm 9, xã Nghi Công Nam thở dài: “Nhìn cánh đồng bỏ hoang gần chục năm nay, xót lắm chú à. Dẫu biết thế, nhưng vào mùa này đồng khô nứt nẻ, không để vậy thì biết làm gì”. Cũng theo bà Canh, gia đình bà có hơn một mẫu ruộng ở cánh đồng này, tuy nhiên chỉ sản xuất được một vụ Đông Xuân, còn vụ Hè Thu thì để trâu bò “chơi thể thao”.

Cũng như gia đình bà Canh, ông Nguyễn Văn Lương - Xóm 8, xã Nghi Công Nam có hơn 8 sào ruộng, trước đây, khi tình trạng hạn hán chưa gay gắt 8 sào ruộng trên cũng đủ để gia đình ông làm mỗi năm 3 vụ, trong đó hai vụ lúa và một vụ làm rau màu, thu nhập bình quân mỗi vụ lúa gần 2 tấn thóc nhưng giờ chỉ biết ra đồng ngắm đất và thả trâu bò. Đó cũng là tình cảnh của hàng trăm hộ dân thuộc 10 xóm của xã Nghi Công Nam trong mấy năm qua. Cứ sau vụ Đông Xuân, họ lại khăn gói vào Vinh, vào Nam hay đến các lò gạch thủ công làm thuê.

“Mùa này ở xã, kiếm được nhân lực lao động ít lắm chú à, họ vào Vinh kiếm việc làm thuê rồi, chứ nắng hạn thế này ở nhà cũng không làm được gì”, bà Canh than thở. Do không có nước, đồng lúa của xã Nghi Công Nam trước đây sản xuất 3 vụ mỗi năm thì nay chỉ sản xuất mỗi một vụ Đông Xuân, tính riêng mỗi vụ lúa, người dân thiệt hại khoảng 1700 tấn thóc, giá trị 11 tỷ đồng, một con số không hề nhỏ so với một xã nghèo như Nghi Công Nam.

Tình trạng hạn hán ở cánh đồng gần 350ha của xã Nghi Công Nam bắt đầu từ năm 2007. Nặng nề nhất là khoảng vài ba năm trở lại đây, diện tích bỏ hoang gần như trên 95%. Theo ông Ngô Trí Chính – Chủ tịch UBND xã Nghi Công Nam: “Xã có trên dưới 350ha đất sản xuất thì cũng chừng ấy gặp hạn nặng ở vụ Hè Thu. Đất ruộng bỏ hoang đau xót lắm, dân xót một thì xã xót mười. Chính nắng hạn đã làm cho người dân chúng tôi thua thiệt với địa phương xung quanh, những mảnh ruộng ấy vào mùa này chỉ để “ngắm” và thả rông trâu bò”. Ông Chính còn cho biết thêm, ngoài ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, thì nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là do con đập phục vụ tưới tiêu có sự thay đổi. Nguồn cung cấp nước chính cho đất đai của xã bị ảnh hưởng.

“Việc hồ Khe Thị được ngăn là có, thời gian vừa qua chúng tôi cũng đã kiến nghị lên cấp trên có phương án giúp đỡ người dân nhưng vẫn chưa được. Gần 350ha đất nông nghiệp của hơn 150 hộ bỏ hoang là vấn đề nhức nhối của chính quyền xã trong thời gian qua”. Trước thực trạng trên, cấp ủy chính quyền xã Nghi Công Nam đã tính đến chuyện chuyển đổi sang trồng cây màu nhưng với thổ nhưỡng và tập quán canh tác của con người nơi đây nên cũng không áp dụng được.

Sau khi nhận được đề xuất của chính quyền xã Nghi Công Nam, UBND huyện Nghi Lộc đã chỉ đạo UBND 2 xã Nghi Công Nam, Nghi Công Bắc hợp đồng với công ty Thủy lợi nam điều tiết đủ nước tưới cho 2 xã, UBND tỉnh Nghệ An đã chỉ đạo huyện Nghi Lộc rà soát cụ thể để đầu tư nâng cấp hồ Khe Thị. Còn theo ông Nguyễn Tiến Dũng, Chủ tịch UBND huyện Nghi Lộc, trong vài ba ngày tới nếu trời không mưa thì trên địa bàn huyện sẽ có 1.005ha lúa bị chết do hạn; nếu thời tiết nắng nóng kéo dài thêm 7-10 ngày nữa thì khả năng toàn bộ diện tích 3.712ha lúa Hè Thu - lúa mùa của huyện đã gieo cấy sẽ bị mất trắng.