Rượu Hoàng Mơ, cờ Mộ Trạch

Ảnh minh họa.

Chuyện về tài đánh cờ của Vũ Huyên từng được Bảng nhãn Lê Quý Đôn chép trong Kiến văn tiểu lục như sau:

"Tục truyền, Vũ Huyên người Mộ Trạch, huyện Đường An (nay là thôn Mộ Trạch xã Tân Hồng, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương), cháu Tiến sĩ Vũ Đôn. Giữa trán của Vũ Huyên có một cái xương nhô lên tựa như hình một quân cờ. Ông có biệt tài đánh cờ tướng.

Bấy giờ, có sứ thần Trung Quốc sang nước ta, rất tự phụ là tay cao cờ, xin được đánh cờ với Hoàng đế ta.

Hoàng đế muốn trị tật ba hoa của viên sứ thần kia, bèn sai người bí mật đi tìm người cao cờ.

Đình thần liền tâu rằng có Vũ Huyên rất giỏi đánh cờ. Hoàng đế bèn sai chọn những người cao cờ khác cùng đánh cờ với Vũ Huyên, nhưng không ai cao cờ bằng Vũ Huyên cả.

Thế rồi Hoàng đế giao hẹn cùng sứ thần Trung Quốc đấu cờ ở giữa sân rồng vào đúng lúc giữa trưa.

Vào cuộc, mỗi bên chỉ để một người cầm dù đứng che, còn mọi người phải đi nơi khác.

Cái dù che cho Hoàng đế trước đó đã được chọc thủng một lỗ nhỏ ở trên, cốt cho ánh nắng xuyên qua.

Hoàng đế sai Vũ Huyên cầm dù đứng hầu, thấy nước cờ nào lợi thế, Vũ Huyên liền cầm nghiêng dù, dùng giọt nắng xuyên qua dù để chỉ cách cho Hoàng đế đi.

Nhờ đó, Hoàng đế đánh thắng luôn đến mấy ván, khiến sứ thần Trung Quốc vừa sợ vừa phục. Hoàng đế khen ngợi tài đánh cờ của Vũ Huyên, ban cho danh hiệu là Trạng Cờ.

(Vũ Huyên) nhờ vậy được cả nước suy tôn là bậc cao cờ nhất, tục ngữ cũng vì vậy mà có câu Rượu Hoàng Mơ, cờ Mộ Trạch". Danh hiệu Trạng Cờ chỉ duy nhất Vũ Huyên đạt được.

*
* *

Lời bàn:

Chép xong chuyện này, Bảng nhãn Lê Quý Đôn đã nêu lên hai câu thắc mắc. Một là sứ thần sao dám cả gan thách đấu cờ với Hoàng đế ta, hai là giả thử có viên sứ thần ngông nghênh thách đấu cờ như vậy, Hoàng đế hà cớ gì lại nhận lời?

Bảng nhãn Lê Quý Đôn đoán rằng, chỉ có thể là Vũ Huyên được sung vào một phái bộ sứ giả sang Trung Quốc, hoặc giả là sứ giả Trung Quốc sang nước ta rồi Vũ Huyên nhờ có dịp tiếp xúc và đánh cờ với người Trung Quốc, thắng cờ nên nổi danh thôi.

Bảng nhãn Lê Quý Đôn dùng cặp mắt am tường điển lễ của mình để xét chuyện song le, lời tục truyền đông tây kim cổ bao giờ cũng có lối diễn đạt riêng.

Thời sứ giả dám coi khinh cả triều đình, người có khả năng giữ gìn quốc thể tất nhiên chẳng phải Hoàng đế nữa.

Vũ Huyên soi đường cho Hoàng Đế đi, ắt không phải chỉ có trong việc đánh cờ. Ôi, thương hại thay những kẻ suốt đời dựa dẫm vào cái đầu của người khác.

Làm Hoàng đế kiểu ấy, dễ lắm thay!