Rút ngắn thời hạn xem xét, quyết định áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc với người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi

Rút ngắn thời gian mở phiên họp, xem xét quyết định

Báo cáo tại phiên họp, Chánh án Toà án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Quảng cho biết, việc xây dựng Pháp lệnh Trình tự, thủ tục Tòa án nhân dân xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc trên cơ sở thay thế Pháp lệnh số 01/2022/UBTVQH15 nhằm bảo đảm đồng bộ, thống nhất với quy định của Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 và khắc phục những vướng mắc, bất cập trong thực tiễn là cần thiết.

Trong đó, rút ngắn một số thời hạn nhằm giải quyết vụ việc nhanh chóng, kịp thời, giảm áp lực cho công tác quản lý, tạm giữ người nghiện ma túy. Cụ thể: rút ngắn thời hạn xem xét, quyết định áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc; rút ngắn thời gian Tòa án phải thông báo việc thụ lý hồ sơ.

Rút ngắn thời gian Tòa án xem xét ra một trong các quyết định: yêu cầu bổ sung tài liệu; đình chỉ, tạm đình chỉ việc xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc; mở phiên họp xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc. Rút ngắn thời gian mở phiên họp, xem xét quyết định; rút ngắn thời gian bổ sung hồ sơ, tài liệu; rút ngắn thời hạn khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị các quyết định của Tòa án.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho rằng, Tòa án nhân dân tối cao bổ sung trong dự thảo Pháp lệnh trường hợp người bị đề nghị không có nơi cư trú ổn định để bảo đảm sự công bằng, bình đẳng giữa các trường hợp bị đề nghị. Tương tự, đề nghị bổ sung nội dung này tại khoản 3 Điều 19 và điểm d khoản 4 Điều 38 của dự thảo Pháp lệnh.

Dự thảo Pháp lệnh quy định thời hạn Tòa án xem xét, quyết định việc đưa đi cai nghiện bắt buộc là 10 ngày (quy định hiện hành là 15 ngày), trường hợp phức tạp thì không quá 20 ngày (quy định hiện hành là 30 ngày). Tán thành với hướng quy định rút ngắn thời hạn được thể hiện trong dự thảo Pháp lệnh, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị Tòa án nhân dân tối cao tiếp tục rà soát các thời hạn trong dự thảo Pháp lệnh để bảo đảm tính khả thi.

Kiến nghị giữ lại quy định “phòng họp thân thiện, an toàn”

Phát biểu tại phiên họp, Phó Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam Cao Xuân Thạo cho rằng, sự tham gia của Mặt trận và các đoàn thể được thể hiện ở 3 điều khoản: khoản 2 Điều 4; khoản 3 Điều 19; và khoản 4 Điều 38.

Theo Phó Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam Cao Xuân Thạo, tại khoản 3 Điều 19 quy định về thành phần tham dự phiên họp xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc có nêu: trường hợp cần thiết, Tòa án yêu cầu người giám định, các chuyên gia, UBND, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đến để trình bày ý kiến làm rõ các vấn đề. Tương tự, tại khoản 4 Điều 38 về thành phần tham gia phiên họp để xem xét giải quyết khiếu nại kiến nghị quy định: Trường hợp cần thiết, Tòa án yêu cầu người giám định, các thành phần tham gia, Mặt trận tham gia phiên họp.

Về 2 vấn đề này, Phó Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam Cao Xuân Thạo đề nghị điều chỉnh theo hướng đảm bảo sự thân thiện. Cụ thể, “Tòa án yêu cầu các thành phần trên tham dự để trình bày ý kiến”, thành “Tòa án mời các thành phần trên tham dự để có ý kiến tham gia”. Bởi những thành phần trên đến họp chủ yếu  tham góp, tham vấn thêm những thông tin cung cấp để Tòa án quyết định việc đưa đi cai nghiện, xử lý các khiếu nại kiến nghị được hợp lý, khách quan hơn.

Bên cạnh đó, theo Phó Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam Cao Xuân Thạo nên giữ lại điều khoản quy định về phòng họp được bố trí thân thiện, an toàn vì liên quan đến tâm lý lứa tuổi vị thành niên. “Việc bị xử lý, xem xét như xử án ảnh hưởng rất sâu nặng đến tất cả quãng đời còn lại của đối tượng được đề nghị đưa đi cai nghiện”, Phó Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam Cao Xuân Thạo kiến nghị.

Đổi mới phương pháp, nâng cao chất lượng cai nghiện

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, việc ban hành Pháp lệnh phải đảm bảo hoàn thiện quy trình pháp lý, thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian lập hồ sơ. Thực tế trong thời gian đưa người nghiện vào cơ sở cai nghiện bắt buộc còn rườm rà, qua nhiều bước. Bây giờ phải phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan: Công an, Y tế, Bộ Nội vụ để làm sao không bị chồng chéo, đứt gãy các thông tin trong xử lý hồ sơ. Bên cạnh đó, phải đổi mới phương pháp, nâng cao chất lượng cai nghiện. Phải điều trị, đa dạng hóa các bài thuốc, phác đồ điều trị để nâng cao chất lượng cai nghiện.

Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, phải nâng cấp cơ sở vật chất và nguồn nhân lực để làm sao giảm tải cho các cơ sở cai nghiện. Tập trung quá đông sẽ rơi vào tình trạng quá tải, dẫn đến khó khăn trong quản lý, phân loại học viên. Đồng thời cần đào tạo đội ngũ chuyên môn để tăng cường đội ngũ chuyên môn sâu về tâm lý học, hành vi, y tế cai nghiện cho cán bộ làm việc tại cơ sở này nhằm giảm áp lực và nâng cao hiệu quả điều trị. Đẩy mạnh giai đoạn hậu cai nghiện và tái hòa nhập cộng đồng. Phát huy vai trò cai nghiện tự nguyện tại gia đình và cộng đồng.