Sân khấu học đường nuôi dưỡng tâm hồn trẻ thơ

Nghệ thuật tiến gần với trẻ thơ

Những năm gần đây, nhiều đơn vị nghệ thuật đã đẩy mạnh hoạt động đưa sân khấu gần giới trẻ, đặc biệt là lứa tuổi học sinh. Các loại hình nghệ thuật truyền thống như chèo, tuồng, cải lương, múa rối, ca trù hay kịch nói được xây dựng theo hình thức gần gũi, phù hợp với tâm lý lứa tuổi. Qua đó, những giá trị văn hóa tưởng chừng khô khan trở nên dễ tiếp cận và hấp dẫn hơn.

Tại Thủ đô Hà Nội, nhiều năm qua, Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam luôn chú trọng đầu tư các chương trình nghệ thuật dành cho thiếu nhi, mang đến nhiều vở diễn được khán giả nhí yêu thích như: Đứa con của yêu tinh, Chú mèo dạy hải âu bay, Vị vua không ngai, Giấc mơ của Elsa hay Zorba - Chú mèo thám tử… Mùa hè năm nay, đơn vị này cũng đã đem đến cho khán giả nhí vở kịch Lọ Lem - Chiếc giày thủy tinh. Ê-kíp đã có những đổi mới, sáng tạo để kể cho trẻ em hôm nay có thể cảm nhận. Đạo diễn Thúy Hằng cho biết, với sân khấu dành cho thiếu nhi, yếu tố giải trí cần song hành cùng giá trị giáo dục. Với sân khấu thiếu nhi, đây là cách tiếp cận cần thiết để bắt nhịp với thói quen tiếp nhận của khán giả nhỏ tuổi - những người đã quen với tốc độ nhanh và hình ảnh sinh động của môi trường số.

Tương tự, Nhà hát Kịch Hà Nội cũng đã xây dựng nhiều tác phẩm, có sự kết hợp giá trị truyền thống với ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại, từ mỹ thuật, tạo hình nhân vật đến âm nhạc và phối khí, giúp học sinh dễ dàng tiếp nhận và yêu thích như: Chuyện người con gái Nam Xương, Thúy Kiều - một kiếp đoạn trường, Tinh thần thể dục, Lời bà kể…

Còn Nhà hát Chèo Hà Nội mang đến những trích đoạn kinh điển như “Quan Âm Thị Kính”, cùng các tác phẩm gần gũi như “Cây tre trăm đốt”… Nhà hát Múa rối Thăng Long lựa chọn cách tiếp cận trực quan, sinh động với các tiết mục như “Xã Trưởng - Mẹ Đốp”, “Vũ điệu hồ thiên nga”, “Bà già xì tin”…

Không chỉ tạo nên không gian giải trí sinh động, mỗi tác phẩm còn được dàn dựng với ngôn ngữ sân khấu gần gũi, giàu tính tương tác, phù hợp với tâm lý lứa tuổi. Qua những câu chuyện hấp dẫn, các nghệ sĩ khéo léo gửi gắm những giá trị nhân văn về tình yêu thương, lòng dũng cảm, sự sẻ chia và ý thức sống đẹp, giúp các em tiếp nhận bài học một cách tự nhiên thông qua cảm xúc và trải nghiệm nghệ thuật.

Những giá trị lớn nhất của sân khấu học đường là khả năng khơi gợi cảm xúc. Khi hóa thân thành nhân vật, các em học cách đặt mình vào vị trí của người khác, hiểu hơn về những hoàn cảnh và số phận khác nhau trong cuộc sống. Đây chính là nền tảng quan trọng để hình thành lòng nhân ái và sự đồng cảm.

Theo NSƯT Nguyễn Sĩ Tiến - Giám đốc Nhà hát Tuổi Trẻ Việt Nam, đơn vị này xác định sân khấu thiếu nhi không chỉ hoạt động theo mùa vụ mà là không gian nuôi dưỡng cảm xúc và trí tưởng tượng cho trẻ. Vì vậy, Nhà hát đã đầu tư nghiêm túc từ kịch bản, âm nhạc, mỹ thuật sân khấu đến cách truyền thông và tổ chức trải nghiệm khán giả.

Bồi dưỡng đời sống tâm hồn học sinh

Không chỉ hỗ trợ hoạt động giáo dục, sân khấu học đường còn đóng vai trò quan trọng trong việc bồi dưỡng đời sống văn hóa cho học sinh. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của các nền tảng giải trí trực tuyến, việc giới trẻ ngày càng xa rời các loại hình nghệ thuật truyền thống là điều khiến nhiều người trăn trở. Thực tế cho thấy, không ít học sinh biết đến các nhân vật hoạt hình nước ngoài nhưng lại ít có cơ hội tiếp xúc với chèo, tuồng, cải lương hay các giá trị văn hóa dân gian của dân tộc.

Vì vậy, việc đưa nghệ thuật truyền thống vào trường học được xem là một hướng đi cần thiết. Khi các em được trực tiếp nghe tiếng đàn đáy trong một buổi biểu diễn ca trù, thưởng thức làn điệu chèo hay tìm hiểu về nghệ thuật múa rối nước, những giá trị văn hóa dân tộc sẽ không còn là khái niệm xa vời.

Những năm qua, Đề án “Giới thiệu và biểu diễn các vở diễn chuyển thể từ các tác phẩm văn học nổi tiếng của Việt Nam và thế giới trong chương trình giáo dục phổ thông tại các trường học trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2022 - 2030” đã trở thành cầu nối đưa nghệ thuật sân khấu đến gần hơn với học sinh Thủ đô. Những hoạt động này đã góp phần làm phong phú đời sống văn hóa học đường, đồng thời hỗ trợ việc dạy và học các môn Ngữ văn, Lịch sử bằng những hình thức tiếp cận gần gũi và hấp dẫn hơn.

Theo NSND Trung Hiếu - Giám đốc Nhà hát Kịch Hà Nội, việc thực hiện đề án Sân khấu học đường mang tính nhân văn lớn, tạo dựng niềm yêu thích văn học, nghệ thuật, đem lại những bài học nhẹ nhàng, sâu sắc cho học sinh. Đề án vừa nâng cao hiệu quả hoạt động của các đơn vị nghệ thuật trên địa bàn thành phố, vừa trực tiếp góp phần thực hiện đổi mới, nâng cao chất lượng dạy và học tại các trường học, đồng thời tạo nguồn khán giả trẻ cho sân khấu, góp phần gìn giữ các bộ môn nghệ thuật truyền thống.

Có thể thấy, mỗi vở diễn hay, mỗi lần học sinh bước lên sân khấu hay ngồi dưới hàng ghế khán giả đều có thể trở thành một bài học đáng nhớ. Từ những trải nghiệm giàu cảm xúc ấy, các em được nuôi dưỡng tình yêu cái đẹp, biết trân trọng những giá trị tốt đẹp của cuộc sống và hình thành nền tảng văn hóa vững chắc cho tương lai.

NSƯT Trần Thị Hiền - Giám đốc Nhà hát Múa rối Thăng Long cho rằng, mỗi buổi biểu diễn không chỉ đến cho học sinh một chương trình nghệ thuật hấp dẫn, mà còn góp phần khơi dậy tình yêu văn học, bồi đắp cảm xúc thẩm mỹ và lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống đến với thế hệ trẻ Thủ đô.

Đầu tư cho sân khấu học đường không chỉ là đầu tư cho nghệ thuật, mà còn là đầu tư cho con người. Đó là cách gieo những hạt giống văn hóa, lòng nhân ái và trách nhiệm xã hội vào tâm hồn trẻ thơ, để từ đó nảy mầm thành những công dân có tri thức, nhân cách và bản lĩnh trong tương lai.