Sản xuất ở vùng hạn

Đậu xanh là cây trồng dễ thích nghi vùng hạn.

Điển hình như huyện Phú Thiện (Gia Lai), vụ Đông Xuân năm nay toàn huyện chuyển đổi được khoảng 200 ha lúa thường xuyên thiếu nước vào cuối vụ hoặc xa nguồn nước sang trồng cây đậu xanh, bắp lai, khoai lang. Diện tích chuyển đổi tập trung nhiều nhất tại các xã Chrôh Pơnan, Chư A Thai, Ia Sol… Nhờ đó, nhiều hộ dân trên địa bàn huyện không chỉ tránh được thiệt hại do nắng hạn mà còn thu được lợi nhuận cao hơn việc trồng lúa nước.

Trước đây bà con ở xã Chrôh Pơnan trồng lúa nước nhưng hạn hán, thiếu nước khiến năng suất lúa đạt thấp. Được sự vận động, tuyên truyền của xã, nhiều gia đình đã chuyển toàn bộ diện tích ruộng sang trồng đậu xanh. Cây đậu xanh đòi hỏi nguồn nước ít hơn, 1 tuần tưới nước 1 lần nhưng phát triển rất tốt và vụ này đã cho thu hoạch. Năng suất trung bình khoảng 2-2,5 tạ/sào. Với giá đậu xanh hiện nay vào 26 -30 ngàn đồng/kg, sau khi trừ chi phí, mang lại thu nhập cho mỗi gia đình khoảng 20 triệu đồng/ha. Theo nhiều hộ dân ở đây thì mỗi ha đậu xanh cho thu nhập cao gấp 3, 4 lần so với các loại cây trồng truyền thống.

Một mô hình nữa cũng được nhiều người nhắc đến đó là việc chuyển đổi cây trồng của xã Thanh Liên (huyện Thanh Chương, Nghệ An). Là một trong những xã nằm ở vùng gò đồi, nên nhiều diện tích trồng lúa ở Thanh Liên thiếu nước tưới trầm trọng. Vụ hè thu năm ngoái, toàn xã hiện có 128ha rau màu, trong đó có 10ha chuyển đổi cây trồng chống hạn trên đất lúa thiếu nước. Theo ông Phan Bá Ngọc, Chủ tịch UBND xã thì trước đây, trên diện tích chuyển đổi, người dân tiến hành canh tác hai vụ lúa và một vụ ngô, tuy nhiên sau khi nhận thấy hiệu quả kinh tế mang lại từ cây bí, bà con đã mạnh dạn chuyển đổi vụ hè thu sang trồng bí trên diện tích ruộng lúa thiếu nước. Hiện tại đầu ra cho sản phẩm khá ổn định, không chỉ tiêu thụ trong tỉnh mà còn vận chuyển ra thị trường phía bắc như Hải Dương, Hà Nội…

Còn tại xã Nghĩa Phúc (Tân Kỳ) hiện có hơn 30ha vừng đen đang phát triển rất tốt. Người dân ở đây cho biết, 3 năm gần đây bà con trong xã luôn duy trì diện tích canh tác này bởi vừng chịu hạn khá tốt, thời gian nắng hạn vừa qua cũng chỉ tác động đến một ít diện tích cây con mà thôi. Năng suất trung bình mỗi ha vừng đạt gần 7 tạ, với mức giá khoảng 45-47 ngàn đồng/kg thì trung mình mỗi vụ trừ đi chi phí người dân cũng thu về khoảng 20-25 triệu đồng.

Theo lời ông Nguyễn Văn Hoa, Phó Chủ tịch UBND huyện Tân Kỳ thì vừng được đánh giá là loại cây thích nghi với nắng hạn, đặc biệt là vùng đất đồi núi khô hạn. Nó có thể chịu được nhiệt độ lên đến 40oC trong khi chỉ cần 600m3 nước / ha, chỉ bằng 1/5 nhu cầu nước so với cây lúa.

Đợt hạn hán, xâm nhập mặn vừa qua ở vùng đồng bằng Sông Cửu Long gây thiệt hại khoảng 4.678 tỷ đồng, làm khoảng 226.605 hộ dân thiếu nước sinh hoạt. Trong đó lúa thiệt hại 232,95 ha; hoa màu và rau màu thiệt hại 6.561 ha; cây ăn quả và cây công nghiệp bị thiệt hại toàn vùng là 10.831 ha…

Hạn hán khiến đời sống người dân gặp rất nhiều khó khăn do năng suất và chất lượng cây trồng giảm mạnh. Thế nhưng, cũng từ những khó khăn đó, nhiều địa phương đã biết vận dụng sáng tạo, đưa giống cây trồng mới, có khả năng chịu hạn vào sản xuất, đạt năng suất cao, mang lại cuộc sống ổn định cho người nông dân.