Sao phải cứu xi măng?

Từ giải cứu lợn trên quy mô cả nước tới giải cứu chuối ở Đồng Nai, giải cứu dưa hấu ở một số địa phương... Thế rồi, yêu cầu giải cứu không chỉ xuất hiện trong lĩnh vực nông nghiệp, mà lan sang cả một số lĩnh vực sản xuất công nghiệp. Trong đó, chuyện đang nóng hiện nay là có nên giải cứu xi măng hay không.

Sản xuất xi măng vẫn tồn tại nhiều hạn chế cần khắc phục.

Thực ra, ế đọng xi măng không phải là chuyện mới mẻ. Bởi cung vượt cầu đã diễn ra trong ngành xi măng từ nhiều năm nay. Thông tin từ chính ngành xi măng cho thấy đến hết năm 2016, trong khi nhu cầu xi măng và clinker nội địa là 74,5 triệu tấn, thì tổng công suất của 78 dây chuyền sản xuất xi măng lò quay đã lên tới 87,8 triệu tấn. Tức là cung đã vượt cầu tới 13,3 triệu tấn.

Điều đáng lo ngại là nguồn cung xi măng sẽ còn tiếp tục tăng lên nhiều khi hàng loạt dự án sản xuất xi măng tiếp tục đưa vào sản xuất trong năm 2017, qua đó nâng tổng công suất ngành xi măng lên tới 94,7 triệu tấn.

Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ xi măng chỉ có mức tăng rất khiêm tốn. Hay có thể nói là mức tăng của cầu thua xa mức tăng của cung.

Cung vốn đã vượt xa cầu, mà lại vẫn đang theo đà tiếp tục “chạy” trước quá nhanh như vậy, thì việc ế đọng xi măng lại càng nặng nề, nan giải hơn nữa.

Nếu như ế đọng nông sản đến mức phải giải cứu đã là một chuyện đáng buồn, thì ế đọng xi măng với con số khổng lồ như trên lại càng đáng trách hơn nữa.

Bởi sản xuất nông sản hiện nay, chủ yếu vẫn do nông dân thực hiện ở quy mô nông hộ. Mà nông hộ ở ta chủ yếu là nhỏ lẻ, thiếu sự liên kết, thiếu thông tin thị trường, mạnh ai nấy làm … Do đó, dễ dẫn tới việc dư thừa một nông sản nào đó khi có quá nhiều nông hộ cùng lao vào sản xuất.

Còn sản xuất xi măng thì hoàn toàn ở quy mô công nghiệp, do các doanh nghiệp bỏ vốn đầu tư và sự phát triển của ngành hàng xi măng đều phải theo quy hoạch của Nhà nước.

Tức là về lý thuyết, hoàn toàn có thể tính toán được cung cầu, điều chỉnh sản xuất để phù hợp với khả năng tiêu thụ. Vậy mà xi măng vẫn ế đọng lớn tới mức trầm trọng khiến cho Bộ KHĐT phải đề xuất giảm thuế xuất khẩu nhằm cứu vãn ngành hàng này. Điều đó cho thấy dù là sản xuất công nghiệp nhưng ngành xi măng vẫn đang tồn tại những hạn chế lớn tưởng như chỉ thấy trong sản xuất … nông nghiệp: Thiếu sự tính toán, gắn kết để điều chỉnh sản xuất chung cho phù hợp cung - cầu, mạnh ai nấy làm, quy hoạch và quản lý quy hoạch kém cỏi khiến hàng loạt nhà máy xi măng ồ ạt ra đời…

Như đã nói ở trên, chuyện ế đọng sản phẩm do cung vượt xa cầu đã không còn là chuyện mới mẻ với ngành xi măng, thậm chí tình trạng này ngày càng trầm trọng hơn khi các DN vẫn mải chạy đua tăng công suất.

Sự phát triển của ngành xi măng lại đi liền với tàn phá môi trường, hao tổn tài nguyên đất nước. Do đó, giải cứu xi măng là chuyện cần được xem xét thấu đáo, dù chỉ là giảm thuế để đẩy mạnh xuất khẩu.

Đã đến lúc phải để ngành xi măng tự cứu lấy mình, mà trước hết là sự tự điều chỉnh lại trong sản xuất của từng doanh nghiệp.

Theo đó, doanh nghiệp nào mạnh dạn đổi mới công nghệ, đầu tư vào nghiên cứu, phát triển thị trường trong và ngoài nước một cách bài bản, khôn ngoan, thì sẽ có cơ hội tiếp tục tồn tại, phát triển. DN nào không chịu thay đổi, không bắt kịp được xu thế thị trường thì phải chịu sự đào thải.

Nền công nghiệp ở nước ta hiện nay không chỉ có xi măng, mà còn có rất nhiều ngành hàng khác cũng đang phát triển mạnh mẽ. Trong đó, có rất nhiều ngành hàng mà sự phát triển của nó không “ăn” vào tài nguyên, không gây tổn hại tới môi trường như xi măng.

Những ngành hàng này vẫn phát triển ổn định, có những đóng góp lớn cho kinh tế nước nhà, mà chưa một lần đòi hỏi nhà nước phải ưu đãi hay giải cứu này nọ.

Vậy sao cứ phải tìm cách ưu ái, giải cứu cho một ngành công nghiệp nhiều yếu kém, gây tổn hại đến tài nguyên, môi trường như xi măng?