Sắp xếp lại trường học phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp - Bài 1: Giảm 50% đầu mối trường học ở những nơi đáp ứng đủ điều kiện

Thủ tướng Chính phủ vừa có văn bản số 814/TTg-TCCV (ngày 20/7) về việc sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp công lập cấp tỉnh, cấp xã. Theo đó, mục tiêu đặt ra là giảm tối thiểu 30% đầu mối, nơi có điều kiện thuận lợi giảm khoảng 50% đầu mối so với thời điểm ngày 1/7/2025, hoàn thành trước ngày 30/8/2026.

Đây là yêu cầu mới, cao hơn so với mục tiêu giảm tối thiểu 30% đầu mối được Thủ tướng Chính phủ đặt ra tại văn bản số 777/TTg-TCCV ngày 10/7.

Đảm bảo đủ trường lớp ở mỗi đơn vị hành chính cấp xã

Thủ tướng chỉ đạo các địa phương tập trung rà soát, thực hiện sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp công lập trên địa bàn theo hướng: mỗi đơn vị hành chính cấp xã phải đảm bảo tối thiểu 1 cơ sở giáo dục mầm non, 1 cơ sở giáo dục phổ thông cung ứng đủ cấp tiểu học, trung học cơ sở, bảo đảm linh hoạt, theo lộ trình, phù hợp với tình hình thực tế địa phương.

Các chỉ đạo mới này dựa trên cơ sở đề nghị của Đảng ủy Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) tại văn bản số 157-BC/ĐU ngày 18/7.

Theo đó, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ GDĐT chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan, các địa phương tiếp tục rà soát, hướng dẫn cụ thể việc triển khai thực hiện; kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền đối với những vấn đề vượt thẩm quyền; tổng hợp, báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ tình hình, kết quả thực hiện trước ngày 6/9.

Trước đó, tại văn bản số 777/TTg-TCCV ngày 10/7/2026, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu việc sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp công lập cấp tỉnh, cấp xã phải phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy mô dân số và không gian phát triển; lấy mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục, hiệu quả quản trị làm hướng xuyên suốt, bền vững; không thực hiện sắp xếp một cách cơ học chỉ nhằm giảm đầu mối.

Tuân thủ các nguyên tắc chuyên môn và khoa học giáo dục; phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi, cấp học và loại hình cơ sở giáo dục - đào tạo.

Lấy người học làm trung tâm. Bảo đảm quyền học tập và cơ hội tiếp cận giáo dục; tạo điều kiện thuận lợi hơn cho học sinh đến trường, không làm phát sinh rào cản địa lý và chi phí; tuyệt đối không ảnh hưởng đến công tác huy động học sinh ra lớp để duy trì và nâng cao kết quả phổ cập giáo dục.

Gắn sắp xếp mạng lưới với đổi mới quản trị nhà trường và tinh gọn đầu mối quản lý; sử dụng hiệu quả đội ngũ nhà giáo, cơ sở vật chất và nguồn lực đầu tư; đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình của địa phương và cơ sở giáo dục.

Hạn chế tối đa tác động tiêu cực đến hoạt động dạy học, tâm lý của học sinh, nhà giáo và cha mẹ học sinh. Tổ chức thực hiện linh hoạt, khoa học, phù hợp với thực tiễn từng vùng miền, đặc biệt là miền núi, biên giới, hải đảo và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, bảo đảm thuận lợi cho người dạy, người học, người quản lý.

Bảo đảm tinh gọn đầu mối và hiệu quả tổ chức thực hiện

Cụ thể hơn, Thủ tướng nhấn mạnh việc sắp xếp trường học phải đảm bảo mục tiêu đến năm 2030 đạt phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 3, 4 tuổi và 85% người trong độ tuổi hoàn thành trung học phổ thông. Với trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông công lập, Thủ tướng yêu cầu sắp xếp theo hai mô hình. Mô hình thứ nhất là trường một cấp học quy mô lớn, có các phân hiệu, điểm trường. Mô hình thứ hai là trường phổ thông nhiều cấp học quy mô lớn, được thực hiện tại một địa điểm hoặc các địa điểm khác nhau. Cấu trúc mô hình này gồm một trường chính, có các phân hiệu, điểm trường với nhiều cấp học.

Quá trình tổ chức thực hiện các mô hình trường học quy mô lớn, căn cứ vào tình hình thực tiễn của địa phương, UBND cấp tỉnh chủ động điều chỉnh các nội dung cụ thể của mô hình trường học quy mô lớn nhưng phải bảo đảm tinh gọn đầu mối và hiệu quả tổ chức thực hiện, đáp ứng các mục tiêu, nguyên tắc của việc sắp xếp đơn vị sự nghiệp giáo dục - đào tạo công lập tại văn bản này và các quy định của pháp luật có liên quan.

Giải thể các điểm trường lẻ không đạt tiêu chuẩn cơ sở vật chất tối thiểu ở địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số để tập trung hình thành các trường nội trú, bán trú cho học sinh tại các điểm trường chính. Trường hợp chưa chuẩn bị được cơ sở vật chất thì khẩn trương hoàn thiện, bảo đảm sắp xếp cho năm học sau (2027 - 2028).

Không sáp nhập trường mầm non với trường phổ thông; không sáp nhập trường phổ thông với trung tâm giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên; không sắp xếp cơ sở giáo dục chuyên biệt với các trường phổ thông đại trà. Ưu tiên tổ chức lại các cơ sở giáo dục cùng cấp học hoặc có vị trí địa lý gần nhau.

Đội ngũ cán bộ dôi dư sẽ xử lý ra sao?

Về cơ cấu nhân sự trường lớn sau sắp xếp gồm một hiệu trưởng, các hiệu phó; một bộ phận hành chính nhân sự như kế toán, thủ quỹ, văn thư dùng chung; nhân sự hỗ trợ giáo dục theo chuyên môn đặc thù; tổ chuyên môn phù hợp với phân hiệu, điểm trường. Tùy theo quy mô lớp, học sinh, khoảng cách địa lý, mỗi phân hiệu sẽ có một phó hiệu trưởng phụ trách.

Về việc giải quyết chính sách cho đội ngũ cán bộ quản lý, nhân sự hỗ trợ dôi dư, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu xây dựng phương án bố trí, sắp xếp cụ thể hoặc giải quyết chế độ chính sách cho đội ngũ dôi dư sau sáp nhập (chuyển làm cán bộ phụ trách giáo dục cấp xã, luân chuyển làm giáo viên hoặc giải quyết nghỉ theo chế độ phù hợp năng lực, nguyện vọng và yêu cầu công việc). Thực hiện việc bảo lưu chế độ, phụ cấp đối với cán bộ quản lý bị ảnh hưởng do sắp xếp bộ máy theo quy định hiện hành và chính sách đặc thù của địa phương.

Ngoài ra, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu rà soát, bố trí đủ số lượng biên chế giáo viên, nhân viên theo tiêu chuẩn quy định trên cơ sở biên chế được cấp có thẩm quyền giao; nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo đáp ứng yêu cầu mới; đầu tư xây dựng nhà công vụ để tạo điều kiện cho giáo viên công tác tại địa bàn khó khăn.

Sử dụng linh hoạt, tối ưu hóa nguồn nhân lực thông qua các biện pháp điều động, thuyên chuyển, biệt phái, hoặc bố trí giáo viên dạy liên trường giữa các điểm trường, phân hiệu và các cơ sở giáo dục trên cùng địa bàn.

 (còn nữa)