Sau 18 tháng thực hiện Nghị quyết 57: Đặt nền cho đổi mới sáng tạo

Hoàn thiện nền móng cho mô hình phát triển mới

Báo cáo sơ kết do Chánh Văn phòng Trung ương Đảng Nguyễn Hải Ninh trình bày tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai Nghị quyết 57 ngày 1/7 cho thấy công tác lãnh đạo, chỉ đạo được triển khai khẩn trương, đồng bộ từ Trung ương đến địa phương. Ban Chỉ đạo Trung ương đã giao 1.937 nhiệm vụ; các cơ quan hoàn thành 84,8% số nhiệm vụ có thời hạn và xử lý hơn 94% phản ánh, kiến nghị, sáng kiến được tiếp nhận.

Điểm nhấn nổi bật là quá trình hoàn thiện thể chế. Hơn 400 văn bản đã được xây dựng và ban hành, cùng hàng loạt đạo luật quan trọng như Luật Khoa học, công nghệ và Đổi mới sáng tạo, Luật Chuyển đổi số, Luật Công nghiệp công nghệ số, Luật Trí tuệ nhân tạo và các luật sửa đổi liên quan đến sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ, công nghệ cao.

Quan trọng hơn số lượng văn bản là sự thay đổi trong tư duy xây dựng chính sách. Quản lý khoa học và công nghệ không còn chỉ dừng ở quản lý hoạt động nghiên cứu mà chuyển sang kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Những cơ chế như khoán chi theo kết quả, chấp nhận rủi ro có kiểm soát, thử nghiệm chính sách với công nghệ mới, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, bảo hộ tài sản trí tuệ và thu hút nhân tài cho thấy cách tiếp cận đã thay đổi rõ nét.

Theo đánh giá của Chánh Văn phòng Trung ương Đảng Nguyễn Hải Ninh, ý nghĩa lớn nhất của Nghị quyết 57 không chỉ nằm ở những kết quả đạt được sau 18 tháng, mà ở việc xác lập một mô hình phát triển mới. Trong mô hình đó, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chủ yếu của tăng trưởng, từng bước thay thế mô hình dựa nhiều vào vốn, tài nguyên và lao động chi phí thấp.

Thước đo là kết quả thực chất

Sau khi nền móng thể chế cơ bản được hình thành, yêu cầu đặt ra không còn là ban hành thêm bao nhiêu văn bản mà là chuyển hóa chính sách thành kết quả cụ thể.

Thực tế cho thấy nhiều tín hiệu tích cực đã xuất hiện. Hoạt động nghiên cứu khoa học tiếp tục khởi sắc với hơn 12.800 công bố quốc tế trong 6 tháng đầu năm 2026, tăng 8,4% so với cùng kỳ năm trước. Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành danh mục công nghệ chiến lược, trình giao 20 bài toán lớn cho các bộ, ngành và xây dựng đề án phát triển hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm, trung tâm nghiên cứu công nghệ chiến lược.

Nhiều địa phương chuyển sang xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Hà Nội theo dõi 637 nhiệm vụ triển khai Nghị quyết 57 và công bố 30 bài toán lớn để huy động giới khoa học tham gia giải quyết. Quảng Ninh dành hơn 1.089 tỷ đồng cho khoa học, công nghệ, tương đương 3% tổng chi ngân sách địa phương.

Ở lĩnh vực công nghệ chiến lược, những dự án đầu tiên về bán dẫn đã được khởi động. Mạng 5G với hơn 22.400 trạm phát sóng đang từng bước trở thành hạ tầng quan trọng của nền kinh tế số. Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn cũng chính thức ra mắt, góp phần kết nối hoạt động nghiên cứu, thiết kế với hệ sinh thái sản xuất toàn cầu.

Chuyển đổi số tiếp tục được thúc đẩy. Đề án 06, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và VNeID ngày càng mở rộng phạm vi ứng dụng. Hệ thống điều hành tác nghiệp của Đảng đã được triển khai đến toàn bộ cấp xã; phong trào “Bình dân học vụ số” và các nền tảng điều hành số từng bước hình thành nền tảng quản trị dựa trên dữ liệu.

Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ rõ nhiều tồn tại cần sớm khắc phục. Tỷ lệ hoàn thành nhiệm vụ tuy cao nhưng ở không ít nơi mới dừng ở văn bản hoặc kế hoạch. Một số cơ chế về đặt hàng nghiên cứu, khoán theo kết quả, đồng tài trợ và định giá tài sản trí tuệ chưa được cụ thể hóa thành quy trình thuận lợi; dữ liệu chưa được kết nối hiệu quả; nhiều nền tảng số quốc gia vẫn chậm tiến độ; việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo chủ yếu ở giai đoạn thử nghiệm.

Đáng chú ý, Chánh Văn phòng Trung ương Đảng Nguyễn Hải Ninh nhận định thách thức lớn nhất hiện nay không còn nằm ở thể chế mà ở năng lực thực thi. Đó là việc tháo gỡ những điểm nghẽn về tư duy, hành động và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; huy động hiệu quả nguồn lực xã hội; biến đổi mới sáng tạo thành năng suất và sức cạnh tranh quốc gia.

Tinh thần này cũng được cụ thể hóa trong Công văn số 3428-CV/VPTW ngày 30/6 của Văn phòng Trung ương Đảng thông báo ý kiến của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về sơ kết 1 năm 6 tháng tình hình triển khai Nghị quyết 57 với 6 định hướng lớn. Trọng tâm là tạo chuyển biến thực chất trong tổ chức thực hiện; đẩy nhanh xây dựng nền tảng quản trị quốc gia dựa trên dữ liệu; khẩn trương tháo gỡ các điểm nghẽn về chuyển đổi số trong lộ trình 100 ngày; tăng cường phân cấp gắn với trách nhiệm người đứng đầu; bảo đảm an toàn dữ liệu và lấy giá trị tạo ra cho người dân, doanh nghiệp làm thước đo cuối cùng.

Chặng đường tiếp theo sẽ không được đo bằng số lượng văn bản hay kế hoạch được ban hành, mà bằng số công nghệ được làm chủ, số doanh nghiệp đổi mới sáng tạo hình thành, năng suất lao động được cải thiện và những giá trị thiết thực mà khoa học, công nghệ mang lại cho người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế.