Sau vụ cháy Trường THCS Kim Liên: Không thể xem nhẹ an toàn trường học

Kiểm soát chặt nguy cơ tại các trường đang xây dựng

Sau vụ cháy tại Trường THCS Kim Liên (Hà Nội) xảy ra trưa 5/11, Sở Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) Hà Nội yêu cầu các cơ sở giáo dục trên địa bàn khẩn trương rà soát, kiểm tra điều kiện bảo đảm an toàn, đặc biệt tại những trường đang xây dựng, cải tạo hoặc phải tổ chức cho học sinh học nhờ, học tạm.

Sở GDĐT Hà Nội nhấn mạnh, tuyệt đối không tổ chức dạy học tại những địa điểm chưa bảo đảm điều kiện an ninh, an toàn và phòng cháy, chữa cháy (PCCC). Đối với các công trình đang thi công trong khuôn viên trường học, cần có biện pháp ngăn cách rõ ràng giữa khu vực xây dựng và khu vực học tập, không để học sinh tiếp cận những nơi tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.

Theo yêu cầu của Sở GDĐT Hà Nội, các cơ sở giáo dục cần đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến quy định pháp luật, kiến thức và kỹ năng về an toàn trường học, phòng cháy, chữa cháy cho cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh bằng hình thức phù hợp với điều kiện thực tế và từng cấp học.

Nội dung tuyên truyền cần chú trọng nâng cao trách nhiệm, ý thức chủ động phòng ngừa, phát hiện và xử lý nguy cơ cháy, nổ; không chủ quan trong sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt và các thiết bị điện.

Các nhà trường cần tổ chức hướng dẫn kỹ năng thoát nạn, sử dụng phương tiện chữa cháy tại chỗ; bố trí khẩu hiệu tuyên truyền về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ tại những vị trí phù hợp.

Đáng chú ý, việc rà soát phải được thực hiện đối với toàn bộ điều kiện bảo đảm an ninh, an toàn trường học, cơ sở vật chất và hệ thống phòng cháy, chữa cháy. Trong đó, các đơn vị cần đặc biệt chú ý hệ thống điện, khu vực bếp ăn, phòng thí nghiệm, phòng thực hành, kho, thư viện, phòng học, phòng chức năng và những khu vực có nguy cơ cháy, nổ.

Các trường phải kiểm tra việc sắp xếp trang thiết bị, vật tư, chất dễ cháy; bảo đảm hành lang, cầu thang, lối đi, cửa thoát nạn không bị che chắn, cản trở. Hệ thống, phương tiện phòng cháy, chữa cháy tại chỗ như bình chữa cháy, hệ thống báo cháy, đèn chiếu sáng sự cố, biển chỉ dẫn thoát nạn phải được kiểm tra thực tế.

Các đơn vị đồng thời xây dựng, kiện toàn phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ, bảo đảm khả năng ứng phó khi xảy ra sự cố.

Kỹ năng thoát hiểm không chỉ dừng ở lý thuyết

Một vấn đề khác được đặt ra sau vụ cháy là khả năng ứng phó của học sinh, giáo viên khi xảy ra sự cố. Trên thực tế, dù nhà trường có trang bị phương tiện chữa cháy, hệ thống báo cháy nhưng nếu giáo viên và học sinh không biết cách xử lý tình huống, nguy cơ thương vong vẫn có thể xảy ra.

Trao đổi về vấn đề này, PGS.TS Lê Quý Đức - nguyên Phó Viện trưởng Viện Văn hóa và phát triển, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng, giáo dục hiện nay vẫn thiên về trang bị kiến thức lý thuyết, trong khi việc rèn luyện kỹ năng thực hành, kỹ năng sống cho học sinh chưa được quan tâm đúng mức.

Không chỉ kỹ năng phòng cháy, chữa cháy và thoát nạn, nhà trường còn cần trang bị cho học sinh nhiều kỹ năng ứng phó với các tình huống trong cuộc sống như tham gia giao thông, phòng tránh nguy cơ bị xâm hại, bắt cóc hay giải quyết xung đột. Đây đều là những kỹ năng thiết yếu, cần được đưa vào chương trình giáo dục một cách bài bản, có quá trình nghiên cứu, thực nghiệm và hướng dẫn cụ thể.

Theo PGS.TS Lê Quý Đức, việc dạy kỹ năng không thể chỉ dừng ở tuyên truyền, phổ biến kiến thức mà phải tổ chức thực hành, xây dựng các tình huống giả định để học sinh trực tiếp trải nghiệm, qua đó hình thành phản xạ xử lý khi sự cố xảy ra.

Ông cho rằng, thực tế giáo dục hiện nay đang có sự chênh lệch giữa kiến thức lý thuyết và khả năng thực hành. Vì vậy, nhà trường cần được chú trọng hơn nữa chức năng giáo dục kỹ năng sống, bên cạnh nhiệm vụ dạy chữ, truyền thụ kiến thức.

Mở rộng vấn đề về điều kiện bảo đảm an toàn trường học, PGS.TS Lê Quý Đức cho rằng, đây không chỉ là câu chuyện về ý thức hay kỹ năng PCCC mà còn liên quan đến trách nhiệm đầu tư cho giáo dục ở tầm quốc gia. Hệ thống trường lớp cần được xây dựng với cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật bảo đảm chất lượng, an toàn và bền vững.

Ông lưu ý, thực tế vẫn có những công trình trường học xuống cấp, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn khi xảy ra mưa bão, lũ lụt. Thậm chí, đã có những sự cố như trần nhà rơi, cổng trường đổ gây nguy hiểm cho học sinh. Bên cạnh đó, việc sắp xếp, sáp nhập trường học với quy mô lớn cũng đặt ra yêu cầu phải tính toán kỹ lưỡng về quy hoạch, thiết kế và điều kiện cơ sở vật chất.

Từ những vấn đề trên, PGS.TS Lê Quý Đức cho rằng cần nhìn nhận an toàn trường học một cách toàn diện, từ kỹ năng ứng phó của học sinh, giáo viên đến chất lượng công trình và điều kiện tổ chức dạy học. Đặc biệt, tại những cơ sở phải bố trí địa điểm học tạm trong thời gian xây dựng, cải tạo trường lớp, các yêu cầu an toàn càng cần được đặt lên hàng đầu.