Siêu xe điện Trung Quốc lập kỷ lục, vượt ngưỡng hơn 500 km/h

Thành tích này không chỉ đòi hỏi công suất gần 3.000 mã lực mà còn đặt lốp xe, khí động học, hệ thống treo và người lái trước những thử thách đặc biệt khắc nghiệt.

Yangwang là thương hiệu xe cao cấp của BYD, ra mắt năm 2023, định vị ở phân khúc siêu sang và hiệu năng cao. U9 là mẫu siêu xe điện của thương hiệu này.

Ngày 1/11, tay đua người Đức Marc Basseng điều khiển Yangwang U9 Xtreme đạt tốc độ 503,17 km/h trên đoạn đường Sheikh Khalifa Bin Zayed International Road (E11), thuộc khu vực Al Dhafra, Abu Dhabi, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Theo thông báo ngày 6/11 của Liên đoàn Ô tô quốc tế (FIA), thành tích này đã được xác nhận. Guinness World Records cũng ghi nhận hai danh hiệu: ô tô sản xuất chạy nhanh nhất trong một lượt một chiều và ô tô điện sản xuất chạy nhanh nhất theo cùng phương pháp đo.

Theo FIA, Yangwang U9 Xtreme được xếp vào nhóm ô tô sản xuất (production car), tức những mẫu xe được chế tạo để bán ra thị trường, dù có thể sản xuất với số lượng giới hạn, không phải xe đua chuyên dụng hoặc nguyên mẫu thử nghiệm chỉ phục vụ lập kỷ lục.

Đây cũng là điểm khác biệt so với thành tích 490,484 km/h của Bugatti Chiron Super Sport 300+ năm 2019, khi chiếc xe lập kỷ lục là nguyên mẫu tiền sản xuất, không phải xe thương mại được lấy trực tiếp từ dây chuyền sản xuất.

Ở tốc độ 503,17 km/h, Yangwang U9 Xtreme di chuyển gần 140 m mỗi giây. Đây là lần đầu tiên một mẫu ô tô sản xuất vượt ngưỡng 500 km/h, đánh dấu cột mốc mới trong cuộc đua tốc độ tối đa giữa các nhà sản xuất siêu xe.

Tuy nhiên, cần phân biệt thành tích này với kỷ lục tốc độ trung bình hai chiều. Yangwang U9 Xtreme chỉ thực hiện lượt chạy theo một hướng, trong khi phương pháp đo hai chiều yêu cầu xe chạy theo hai hướng ngược nhau nhằm hạn chế ảnh hưởng của gió và độ dốc mặt đường.

Theo tạp chí ô tô Anh evo, kỷ lục tốc độ trung bình hai chiều của ô tô sản xuất vẫn thuộc về SSC Tuatara, với mức 455,3 km/h được xác nhận năm 2021.

Từ mốc 490 km/h đến giới hạn 500 km/h

Cuộc đua chinh phục tốc độ 500 km/h đã kéo dài nhiều năm. Tháng 8/2019, Bugatti Chiron Super Sport 300+ đạt 490,484 km/h trên đường thử Ehra-Lessien ở Đức. Theo Bugatti, chiếc xe lập thành tích khi đó là nguyên mẫu tiền sản xuất được phát triển từ Chiron, không phải một chiếc xe thương mại.

Sau đó, các nhà sản xuất tiếp tục theo đuổi mục tiêu vượt 500 km/h, nhưng đây là ngưỡng đặc biệt khó chinh phục. Khi tốc độ đã gần 500 km/h, việc tăng thêm vài km/h đòi hỏi sự cải thiện đồng bộ ở nhiều bộ phận, thay vì chỉ tăng công suất động cơ.

Yangwang U9 Xtreme đạt được thành tích mới sau một quá trình phát triển tương đối nhanh. Theo FIA, mẫu U9 nguyên bản đạt 309 km/h trong thử nghiệm tại Trung Quốc tháng 1/2024, sau đó tăng lên 391,94 km/h tại Đức vào tháng 10 cùng năm. Phiên bản U9 Xtreme tiếp tục đạt 472,41 km/h tháng 8/2025 và 496,22 km/h tháng 9/2025. Thành tích mới 503,17 km/h cao hơn mức tốc độ trước đó của chính chiếc xe 6,95 km/h.

Vì sao việc tăng thêm chưa đến 7 km/h lại khó khăn đến vậy? Theo công thức tính lực cản khí động học của NASA, lực cản không khí tỷ lệ với bình phương vận tốc. Nếu các yếu tố khác không đổi, khi tốc độ tăng gấp đôi, lực cản tăng khoảng bốn lần. Công suất cần thiết để thắng lực cản này tăng gần theo lập phương vận tốc, tức có thể tăng khoảng tám lần.

Điều đó có nghĩa, một chiếc xe chạy 500 km/h không chỉ cần động cơ mạnh hơn nhiều so với xe chạy 250 km/h. Nó còn phải có thiết kế thân xe, hệ thống làm mát và khả năng kiểm soát ổn định phù hợp với lực cản lớn hơn rất nhiều.

Lốp xe, khí động học và người lái trước thử thách cực hạn

Yangwang U9 Xtreme được trang bị bốn mô-tơ điện độc lập, tổng công suất hơn 3.000 PS, điện áp 1.200 V, hệ thống phân phối mô-men xoắn đến từng bánh và hệ thống treo chủ động. Lốp hiệu năng cao được phát triển cùng Giti Tire. Đây là những thông số do BYD và FIA công bố.

Ở tốc độ trên 500 km/h, một trong những bộ phận chịu áp lực lớn nhất là lốp xe. Khi quay ở tốc độ cực cao, các thành phần của lốp phải chịu ứng suất lớn do lực ly tâm. Đồng thời, phần lốp tiếp xúc với mặt đường liên tục biến dạng rồi phục hồi sau mỗi vòng quay. Quá trình này tạo ra nhiệt bên trong kết cấu cao su. Nếu nhiệt độ và ứng suất vượt quá giới hạn thiết kế, lốp có thể suy giảm độ bền, thậm chí hư hỏng nghiêm trọng.

Giáo trình kỹ thuật Pneumatic Tire dành riêng một chương phân tích mối liên hệ giữa tốc độ quay, lực ly tâm, chu kỳ biến dạng và sự gia tăng nhiệt độ trong lốp. Đây là lý do lốp dùng cho thử nghiệm tốc độ cực cao phải được thiết kế và kiểm tra riêng, không thể thay thế bằng lốp thể thao thông thường.

Khí động học cũng là một bài toán khó. Xe phải giảm lực cản không khí để đạt tốc độ cao, nhưng đồng thời cần duy trì lực ép xuống mặt đường và sự ổn định của thân xe. Nếu lực ép không đủ hoặc thay đổi bất thường theo tốc độ, khả năng bám đường và kiểm soát xe có thể bị ảnh hưởng. Ngược lại, tăng lực ép quá nhiều lại làm tăng lực cản, khiến xe cần thêm công suất để duy trì tốc độ.

Hệ thống treo phải giúp bánh xe duy trì tiếp xúc ổn định với mặt đường trong khi thân xe chịu những dao động liên tục. Ở tốc độ gần 140 m mỗi giây, khả năng kiểm soát dao động và duy trì độ bám của bánh xe trở thành yêu cầu đặc biệt quan trọng.

Thực tế tại Abu Dhabi cho thấy các kỹ sư phải điều chỉnh nhiều chi tiết trước khi đạt kỷ lục. Theo FIA, hai lượt chạy ngày 31/10 chỉ đạt tốc độ tối đa khoảng 490 km/h. Sau đó, nhóm kỹ thuật điều chỉnh khí động học, thiết lập hệ thống treo và áp suất lốp. Hai lượt chạy tiếp theo được thực hiện ngày 1/11, trong đó lượt thứ hai đạt 503,17 km/h.

Đối với người lái, thử thách không chỉ nằm ở việc điều khiển một chiếc xe có công suất lớn. Ở tốc độ gần 140 m mỗi giây, thời gian để nhận biết và xử lý tình huống rất ngắn. Những điều chỉnh hướng xe phải được thực hiện chính xác, bởi khả năng ổn định thân xe và độ bám của lốp đều đang chịu những điều kiện vận hành đặc biệt khắc nghiệt.

Chia sẻ với BYD sau sự kiện, Marc Basseng cho biết thử nghiệm trên một tuyến đường công cộng được phong tỏa mang đến thách thức khác với đường thử chuyên dụng. Độ chính xác, sự ổn định và niềm tin vào chiếc xe trở nên đặc biệt quan trọng khi vận hành ở tốc độ cực cao.

Quãng đường phanh cũng cho thấy mức độ khắc nghiệt của thử nghiệm. Nếu một chiếc xe đang chạy 500 km/h giảm tốc với gia tốc chậm dần trung bình 1 g, quãng đường phanh lý tưởng theo công thức vật lý vào khoảng 984 m. Đây là phép tính minh họa, giả định gia tốc chậm dần không đổi, chưa tính thời gian phản ứng của người lái và các yếu tố thực tế như độ bám lốp, mặt đường hay hiệu quả phanh. Chỉ một giây phản ứng, xe đã đi thêm gần 140 m.

Vì vậy, cuộc thử nghiệm không thể thực hiện trên đường giao thông bình thường. Theo FIA và chính quyền Abu Dhabi, một đoạn đường dài 10 km trên tuyến E11 được phong tỏa, trong đó có đoạn thẳng 7 km phục vụ các lượt chạy tốc độ cao.