Sổ đỏ

Ảnh minh họa.

Theo thống kê kể trên (PAPI 2015) thì tỷ lệ người dân cho biết phải chi tiền “bôi trơn” để làm xong sổ đỏ đã gia tăng đột biến tại các địa phương. Ước tính có khoảng 44% số người đã làm thủ tục liên quan đến sổ đỏ trong năm 2015 phải bỏ ra một khoản phí “bôi trơn” cho các “cò chuyên môn” mới làm xong được thủ tục đã tăng gần gấp đôi so với tỷ lệ 2014 được ước tính là 24%. Như vậy là, chỉ sau 1 năm, tỉ lệ phải “bôi trơn” để có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã tăng gần gấp đôi- đó là con số khó tưởng tượng.

Tuy nhiên, con số đưa ra thông qua một thống kê xã hội học không hẳn đã đúng. Nhưng đáng chú ý là từ phía phản biện cũng không đưa ra con số nào liên quan đến 44% số người phải “bôi trơn” để có sổ đỏ. Cho nên, ở khía cạnh nào đó, người ta chấp nhận thống kê này. Và nếu thế thì đó là con số quá buồn.

Ngay sau đó, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã có Văn bản số 1415/BTNMT-TCQLĐĐ gửi Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương yêu cầu các địa phương chỉ đạo kiểm tra, công bố kết quả trước ngày 16-5 để Bộ này tháo gỡ. Theo đó, Bộ TN-MT đề nghị các tỉnh/thành phố tổ chức thanh tra công vụ, phát hiện những cán bộ, công chức nhũng nhiễu, tiêu cực trong thực thi nhiệm vụ cấp sổ đỏ; xử lý nghiêm minh đối với cá nhân, tổ chức có liên quan. Đồng thời, các địa phương cần nhanh chóng rà soát thủ tục hành chính về đất đai đã ban hành, công bố theo quy định; công khai các loại phí, lệ phí mà người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất phải nộp khi thực hiện thủ tục cấp sổ đỏ tại nơi tiếp nhận hồ sơ và trả kết quả theo quy định.

Vấn đề nóng đến độ ngày 21/4, Văn phòng Bộ TN-MT đã ban hành công văn số 1416/BTNMT-VP về việc công bố đường dây nóng tiếp nhận thông tin của người dân và doanh nghiệp phản ánh về tình trạng nhũng nhiễu khi làm sổ đỏ. Số điện thoại đường dây nóng đó là: (04) 37957889 trong giờ làm việc, hoặc gửi theo địa chỉ thư điện tử: cucksqlsdd@gmail.com. Còn nơi tiếp nhận văn bản hoặc đơn thư kiến nghị của người dân và doanh nghiệp liên quan đến vấn đề này là: Tổng cục Quản lý đất đai, số 10 Tôn Thất Thuyết, quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội.

Thực ra thì kết quả khảo sát về PAPI của vấn đề cấp sổ đỏ cũng không có gì mới, vì trước đó người dân đã ta thán nhiều về việc phải lót tay mới có được sổ đỏ. Thủ tục rườm rà phức tạp, nói là đủ rồi cũng được mà nói là chưa cũng xong khiến người dân khi đi làm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất như rơi vào ma trận. Vì thế, để khỏi “rách việc” không ít người đã chọn cách nhờ “cò” hoàn chỉnh thủ tục. Nhờ- ấy là nói nhã, còn thì thực chất là phải thuê. Số tiền thuê phụ thuộc vào quá nhiều yếu tố nên giá tiền cũng khác nhau.

Không biết từ bao giờ từ “bôi trơn” vốn chỉ được dùng trong công nghiệp cơ khí lại chuyển sang dùng cho cách đút lót, lót tay, hối lộ cho cán bộ công quyền. Đó là điều rất tệ hại. Ở đây, với việc làm sổ đỏ, vấn đề lại càng phức tạp hơn, vì rằng đất (hoặc nhà) là tài sản lớn nhất của hầu hết mọi người. Và cũng chính là tài sản lớn nhất nên người ta lo sợ không được quyền sử dụng hợp pháp (bán mua, cho thuê, sang nhượng, chuyển thừa kế hợp pháp), lại cũng vì thủ tục nhiêu khê không ai cũng rành và có thời gian xử lý- nên thì thôi đành thuê “cò” cho gọn việc.

“Cò” cũng lắm loại, nhưng tiện nhất là những vị nằm trong hệ thống, vừa biết rõ đường đi nước bước, vừa lo được nếu có gì bất trắc xảy ra. Đó chính là những người nằm trong guồng máy liên quan trực tiếp, vừa ăn lương nhà nước lại vừa ăn tiền của dân.

Trở lại con số thống kê của PAPI, khoảng 57% số người được hỏi cho biết đã nhận được sổ đỏ sau 30 ngày; 22% số người làm thủ tục phải chờ từ 100 ngày trở lên mới nhận được kết quả. Quãng thời gian chờ đợi như vậy là quá lâu, cho nên người ta đành phải “bôi trơn”.

Đáng buồn là thống kê là như vậy nhưng để “bắt tận tay day tận trán” không hề dễ chút nào. Và cũng chưa thấy vị nào cầm tiền “bôi trơn” sa vào vòng lao lý. Chính vì thế sự việc vẫn tái diễn và “công bộc” làm khó dân để kiếm lời vẫn tồn tại.

Chính vì thế, trong khoảng tối mông lung ấy đã có thể coi là một điểm sáng khi mới đây Văn phòng Đăng ký đất đai Hà Nội thông báo sẽ liên tục cắt giảm thủ tục hành chính để gỡ vướng cho người dân đến làm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở. Văn phòng này cũng công bố công khai E-mail, số điện thoại đường dây nóng của lãnh đạo văn phòng để tiếp nhận phản ánh từ người dân (kể từ ngày 12/4/2016). Rõ hơn, từ đầu năm đến nay, Văn phòng Đăng ký đất đai Hà Nội đã tập trung rà soát và chuẩn hóa Bộ thủ tục hành chính liên quan đến công tác cấp sổ đỏ theo tinh thần cắt giảm 30-50% thủ tục và thành phần hồ sơ; thời gian thực hiện các thủ tục đã giảm từ 45-55 ngày giảm xuống 20-30 ngày. Số lượng thành phần hồ sơ cũng đã giảm từ 9 loại giấy tờ xuống còn 5.

Chưa biết hiệu lực thực tế ra sao, nhưng đó cũng đã là dấu hiệu đáng mừng. Với người dân Hà Nội, chí ít khi đi làm sổ đỏ nếu gặp sự nhũng nhiễu, đòi “bôi trơn” thì có thể gọi tới số điện thoại của Giám đốc Văn phòng: (04) 37344995.