Sự cần thiết của việc ra đời sàn giao dịch Vàng

Mở đầu buổi tọa đàm, Tiến sĩ Lê Ngọc Dũng - Uỷ viên Uỷ ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ Kim hoàn Đá quý Việt Nam, Chủ tịch Hội Nghệ nhân và Thương hiệu Việt Nam nêu quan điểm, chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên mới – kỷ nguyên chuyển đổi số, kinh tế tri thức và toàn cầu hóa sâu rộng. Trong bối cảnh đó, khái niệm “tài sản” không còn bó hẹp trong những giá trị hữu hình như đất đai, nhà xưởng hay tiền vốn, mà đã mở rộng sang các giá trị vô hình như tri thức, dữ liệu, thương hiệu, uy tín và các giá trị văn hóa. Chính vì vậy, việc xác định “điểm tựa tài sản” không chỉ là giữ gìn những gì đang có, mà còn là tái cấu trúc tư duy về tài sản, để thích ứng với thời đại mới.

Thứ nhất, điểm tựa tài sản là nền tảng pháp lý và minh bạch. Một tài sản chỉ thực sự có giá trị khi được xác lập rõ ràng về quyền sở hữu, được pháp luật bảo vệ và có khả năng giao dịch. Trong kỷ nguyên mới, việc số hóa tài sản, minh bạch hóa thông tin và chuẩn hóa quản lý sẽ là yếu tố then chốt để nâng cao giá trị và tính thanh khoản của tài sản.

Thứ hai, điểm tựa tài sản là tri thức và công nghệ. Nếu như trước đây tài sản gắn với “cái có”, thì hôm nay tài sản gắn với “cái biết” và “cách làm”. Doanh nghiệp nào biết ứng dụng công nghệ, khai thác dữ liệu và đổi mới sáng tạo, thì doanh nghiệp đó sẽ tạo ra giá trị vượt trội, kể cả khi nguồn lực vật chất không lớn. Nói cách khác, tri thức chính là tài sản gốc, còn công nghệ là công cụ nhân lên giá trị của tài sản.

Thứ ba, điểm tựa tài sản là văn hóa và thương hiệu. Trong bối cảnh hội nhập, những giá trị bản sắc – đặc biệt là các ngành nghề truyền thống, thủ công mỹ nghệ, di sản văn hóa – đang trở thành tài sản có giá trị cao nếu được tổ chức, phát triển đúng hướng. Một sản phẩm không chỉ bán bằng công năng, mà còn bán bằng câu chuyện, bằng bản sắc và niềm tin. Do đó, xây dựng thương hiệu gắn với văn hóa chính là cách tạo “điểm tựa mềm” nhưng vô cùng bền vững.

Thứ tư, điểm tựa tài sản là con người. Cuối cùng, nhưng quan trọng nhất, con người chính là trung tâm của mọi loại tài sản. Một đội ngũ có tâm – có tầm – có năng lực sẽ biết cách tạo ra, quản lý và phát triển tài sản hiệu quả. Trong kỷ nguyên mới, đầu tư cho con người không chỉ là đào tạo kỹ năng, mà còn là bồi dưỡng đạo đức, tư duy và khát vọng phát triển.

Dưới góc nhìn doanh nghiệp, ông Trần Đình Lương – giám đốc Công ty TNHH Vàng bạc Đá quý Vạn Lộc – VLJ cho biết: Khoảng cách giữa giá vàng trong nước và thế giới tại nhiều thời điểm lên tới 15 đến 20 triệu đồng/lượng đặt ra câu hỏi về tính minh bạch, hiệu quả của cơ chế điều hành.

Theo ông Trần Đình Lương, sự chênh lệch này không chỉ phản ánh yếu tố cung cầu, mà còn cho thấy thiếu một kênh giao dịch công khai, tập trung, nơi giá cả được hình thành minh bạch, theo quy luật thị trường. Từ đó, ông Trần Đình Lương cũng đề xuất thành lập sàn giao dịch vàng vật chất quốc gia, nơi giao dịch được kiểm soát, giám sát và chuẩn hóa, được xem là một hướng đi cần thiết, phù hợp với xu thế quốc tế.

Ông Lương mong muốn thị trường vàng minh bạch để doanh nghiệp và người mua đều yên tâm mua bán, kinh doanh, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế đối với Nhà nước. 

Ông Lương cũng đề xuất sớm đưa sàn giao dịch vàng quốc gia vào hoạt động; kiểm soát chặt nguồn vàng trôi nổi và các giao dịch tự phát trên thị trường; thành lập quỹ đầu tư vàng, phát hành tín chỉ gửi vàng; đồng thời số hóa, định danh các sản phẩm vàng và doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh vàng nhằm tăng cường quản lý giao dịch mua bán vàng.

Là người theo dõi sát thị trường vàng trong nhiều năm, Tiến sĩ Lê Ngọc Dũng đánh giá, Nghị định 232, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 24/2012/NĐ-CP về kinh doanh vàng đã cơ bản giải quyết được điểm nghẽn trong hoạt động, kinh doanh vàng. Tuy nhiên, để kéo khoảng cách chênh lệch hiện đang khá lớn giữa giá vàng thế giới và trong nước, thì Nhà nước cần thêm nhiều biện pháp nữa. 

Chia sẻ quan điểm về minh bạch thị trường vàng, trong đó sàn giao dịch vàng là một trong những giải pháp, Tiến sĩ Nguyễn Minh Phong cho biết, sàn giao dịch vàng là thực thể kinh tế cực kỳ đặc biệt, hội tụ mức độ cao nhất yêu cầu về tính minh bạch. Vì vậy, cần nghiên cứu thật kỹ các biện pháp quản lý, kiểm soát rủi ro, tránh biến sàn giao dịch vàng thành nơi lướt sóng kiểu cờ bạc, cung cầu ảo, không hoạt động trên thực lực của cá nhân hay doanh nghiệp. Tránh sàn vàng trở thành nơi tội phạm công nghệ cao hoạt động, ảnh hưởng an sinh xã hội. 

Luật sư Hoàng Minh Hiển nhấn mạnh, sàn giao dịch vàng sẽ tiềm ẩn những rủi ro như nguồn gốc vàng, tính minh bạch dòng tiền, nguy cơ thao túng thị trường... vì vậy, cùng với cơ chế quản lý, cần xây dựng hệ thống tiêu chí pháp lý rõ ràng để phân biệt hoạt động đầu tư hợp pháp với các mô hình huy động vốn biến tướng núp bóng giao dịch vàng hoặc hợp đồng dân sự. Nếu thiếu ranh giới pháp lý minh bạch, thị trường rất dễ phát sinh tranh chấp và rủi ro cho nhà đầu tư.

Liên quan tới việc đề xuất thành lập sàn giao dịch vàng vật chất quốc gia, ông Nguyễn Quang Huy - Chuyên gia kinh tế, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Đại học Nguyễn Trãi khẳng định: Nếu thị trường vàng được vận hành trên nền tảng minh bạch hơn, chuẩn hóa dữ liệu tốt hơn và có cơ chế giám sát hiện đại hơn, hành vi của nhà đầu tư cá nhân sẽ dần thay đổi theo hướng ổn định và chuyên nghiệp hơn rất nhiều.

Quan trọng hơn, một thị trường minh bạch sẽ giúp giảm dần tâm lý “phòng thủ cực đoan” của dòng tiền. Khi niềm tin thị trường được củng cố, dòng vốn sẽ có xu hướng vận động cân bằng hơn giữa các kênh tài sản thay vì tập trung quá mạnh vào một tài sản trú ẩn trong các giai đoạn bất định. Ở tầm nhìn dài hạn, điều quan trọng nhất không chỉ là xây dựng một sàn giao dịch hiện đại, mà là hình thành một hệ sinh thái tài chính minh bạch, nơi nhà đầu tư có thể tiếp cận dữ liệu chuẩn hóa, quản trị rủi ro tốt hơn và nâng cao chất lượng quyết định đầu tư.