Sức bật của kinh tế tư nhân

Làm chủ công nghệ “Make in Vietnam”

Đến nay, toàn bộ 34/34 địa phương và 21 bộ, cơ quan đã ban hành Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết 68, với việc phân công nhiệm vụ theo tinh thần “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian và rõ kết quả.

Kỷ luật, kỷ cương hành chính trong triển khai nhiệm vụ được tăng cường; các phương thức làm việc mới từng bước phát huy hiệu quả. Việc tiếp nhận, phản hồi ý kiến DN được chú trọng hơn, qua đó góp phần củng cố và tăng cường niềm tin của cộng đồng DN đối với các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.

Khu vực kinh tế tư nhân tiếp tục đóng góp quan trọng vào tăng trưởng GDP dự kiến trên 8% và kim ngạch xuất nhập khẩu kỷ lục khoảng 920 tỷ USD trong năm 2025, đưa Việt Nam vào nhóm 15 quốc gia có quy mô thương mại quốc tế lớn nhất thế giới.

Doanh nghiệp tư nhân hiện diện ở hầu hết các lĩnh vực kinh tế trọng điểm: từ chế biến – chế tạo, xây dựng, vận tải, hàng không, bất động sản, công nghệ thông tin cho tới tài chính – ngân hàng và nông nghiệp công nghệ cao. Đặc biệt, nhiều doanh nghiệp đã vươn lên làm chủ công nghệ, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, từng bước khẳng định năng lực cạnh tranh quốc tế. Sức bật của khu vực DN tư nhân đang rõ nét khi tham gia nhiều hơn vào các công trình lớn của đất nước.

Vừa khởi công Dự án sản xuất ray đường sắt và thép đặc biệt Hòa Phát Dung Quất vào cuối năm 2025 mục đích cung cấp cho các dự án đường sắt trọng điểm, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hòa Phát Trần Đình Long cho biết, Tập đoàn tập trung đẩy mạnh sản xuất các dòng thép chất lượng cao, thép đặc biệt, trong đó có thép ray đường sắt tốc độ cao để góp phần làm chủ công nghệ và phát triển ngành công nghiệp đường sắt của Việt Nam trong tương lai gần.

Trong khi đó Thaco và Hyundai Rotem cũng ký Thỏa thuận Nội địa hóa sản xuất đầu máy toa xe tàu đô thị và tàu cao tốc tại Việt Nam, thiết lập hợp tác chiến lược trong lĩnh vực công nghiệp đường sắt giữa 2 DN hàng đầu Hàn Quốc và Việt Nam.

Tại lễ khởi công, khánh thành 324 dự án trên toàn quốc với tổng mức đầu tư 3,4 triệu tỷ đồng diễn ra vào ngày 19/12 vừa qua thì đội ngũ DN tư nhân tham gia 138/234 dự án với nguồn vốn lên tới 2,97 triệu tỷ đồng, chiếm 82% tổng mức đầu tư, cho thấy dấu ấn rất lớn của kinh tế tư nhân. Giới quan sát đã đưa ra bình luận, Nghị quyết 68 không chỉ mở lối mà còn tạo động lực để kinh tế tư nhân tham gia mạnh mẽ hơn vào công cuộc kiến thiết đất nước.

Phát triển kinh tế tư nhân không chỉ dừng ở việc khơi dậy khát vọng làm giàu chính đáng, mà quan trọng hơn là tạo dựng một hệ sinh thái kinh doanh công bằng, minh bạch - nơi DN có thể yên tâm đầu tư dài hạn và cạnh tranh lành mạnh. Khi đó, tư nhân không chỉ đóng góp vào GDP mà còn trở thành động lực lan tỏa sức sống cho toàn nền kinh tế.

Để DN tiếp cận các nguồn lực

Trong bức tranh phát triển của nền kinh tế Việt Nam, khu vực DN nhỏ và vừa (DNNVV) chiếm một vị trí đặc biệt quan trọng. Hiện cả nước có gần 940.000 DNNVV, chiếm hơn 97% tổng số DN đang hoạt động. Họ không chỉ tạo việc làm cho hàng triệu lao động mà còn là nền tảng của khu vực kinh tế tư nhân - khu vực năng động và sáng tạo bậc nhất hiện nay. Tuy nhiên, khu vực này vẫn đối mặt với nhiều hạn chế.

Ông Tô Hoài Nam - Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội DN nhỏ và vừa Việt Nam chỉ rõ, năng lực quản trị và hiệu quả hoạt động còn thấp. Nhiều DN chưa tối ưu hóa được nguồn lực, thiếu chiến lược dài hạn và thiếu khả năng thích ứng nhanh với thị trường.

Bên cạnh đó đầu tư cho đổi mới sáng tạo, công nghệ và nhân lực còn hạn chế. Điều này dẫn đến năng suất lao động chưa cao, khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế còn yếu.

Thiếu liên kết và hợp tác trong sản xuất - kinh doanh. Nhiều DN vẫn hoạt động riêng lẻ, chưa hình thành được chuỗi giá trị hoặc cụm liên kết ngành.

DNNVV cũng khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn, tiêu chuẩn và thị trường. Nhiều DN gặp vướng mắc khi đáp ứng các tiêu chuẩn về chất lượng, môi trường, lao động để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ngoài ra, áp lực cạnh tranh từ các DN lớn trong và ngoài nước, cùng yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế, khiến DNNVV buộc phải chuyển đổi tư duy quản trị và hợp tác.

Ông Nguyễn Văn Mạnh - Tổng Giám đốc Công ty CP xây dựng và thương mại nhà Hà Nội, cho biết mặc dù công ty có tài sản bảo đảm, nhưng hơn 10 năm nay vẫn không tiếp cận được vốn ngân hàng. Để đảm bảo nguồn vốn hoạt động, công ty phải sử dụng nguồn vốn tự có và huy động từ nguồn vốn vay bên ngoài, nguồn liên doanh liên kết với đối tác khác để cùng nhau chia sẻ lợi nhuận.

Còn với trường hợp của Công ty CP Đầu tư thương mại Hà Thành (Hà Nội) thì được ngân hàng hỗ trợ nhiệt tình để mở tài khoản, nhưng để vay vốn thì không dễ dàng do thiếu tài sản bảo đảm.

“Công ty chúng tôi trúng 2-3 gói thầu cung cấp thiết bị y tế trị giá khoảng 50 tỷ đồng, nhưng không thể vay vốn ngân hàng vì thiếu tài sản bảo đảm. Ngân hàng đưa ra phương án khác là yêu cầu DN chứng minh được việc trúng thầu, nhưng việc chứng minh cũng không đơn giản bởi chủ đầu tư không thể đứng ra bảo lãnh cho DN trúng thầu vay vốn. Do đó, công ty sẽ phải tìm phương án là “dựa” vào một DN lớn, có năng lực về kinh tế. Như vậy, chính DN mất cơ hội phát triển” - Chủ tịch HĐQT Nguyễn Đức Xuân cho hay.

 “DN lớn cũng từ DN nhỏ mà ra. Trong khi đó, Việt Nam có số lượng DNNVV rất lớn. Nếu ngân hàng bám sát, hỗ trợ và đồng hành, sẽ có nhiều DNNVV trở thành DN lớn” - đại diện một DN giãi bày.

Bên cạnh đó, các DN cho rằng lãi suất cho vay vẫn cao so với tiềm lực DN vì biên lợi nhuận của DN không cao, nên hy vọng ngân hàng tìm phương án giảm hơn nữa lãi suất cho vay.

Hiện nay, đa số DN chọn giải pháp vay ngân hàng nhưng chủ yếu vay ngắn hạn để hưởng lãi suất thấp, nhưng sau đó lại dùng vốn ngắn hạn để đầu tư trung dài hạn. Đây là vòng luẩn quẩn và là rào cản lớn nhất của ngành hiện nay mà chưa có giải pháp tháo gỡ. Nhiều DN khác cũng phản ánh tình trạng khó khăn trong việc tiếp cận vốn do thiếu tài sản thế chấp, thời gian thuê đất ngắn, thủ tục vay phức tạp và lãi suất cao…

Chính những rào cản này không chỉ làm triệt tiêu động lực mở rộng đầu tư mà còn làm suy yếu năng lực cạnh tranh dài hạn của khu vực tư nhân trong chính sân nhà.

Về vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm cũng đã từng có phân tích, trở ngại lớn nhất đối với kinh tế tư nhân hiện nay là tiếp cận các nguồn lực, đặc biệt vốn, đất đai, công nghệ và nhân lực chất lượng cao. Với vai trò là cơ quan tham mưu cho Chính phủ về tài chính, ngân sách; hỗ trợ DN, hộ kinh doanh, Bộ Tài chính dự kiến tập trung triển khai một số giải pháp trọng tâm để hỗ trợ DNNVV, DN đổi mới sáng tạo nâng cao khả năng tiếp cận các nguồn lực. Đặc biệt là tập trung cải cách chính sách thuế-tài khóa để tạo động lực cho DNNVV, DN đổi mới sáng tạo; đề xuất các cơ chế ưu đãi phù hợp về thuế thu nhập DN đối với phần thu nhập đầu tư vào hoạt động nghiên cứu phát triển, đổi mới sáng tạo; miễn, giảm một số loại phí, lệ phí trong giai đoạn đầu cho các DN khởi nghiệp công nghệ; áp dụng cơ chế khấu trừ, hoàn thuế nhanh cho DN có dự án đầu tư đổi mới sáng tạo.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính chủ động đẩy mạnh hỗ trợ chuyển đổi số, đào tạo quản trị, tài chính – thuế; tăng cường phối hợp với các hiệp hội DN để DN hiểu và tận dụng kịp thời các chính sách hỗ trợ.

Các ưu tiên trong thời gian tới

Hơn 5 triệu hộ kinh doanh cá thể tại Việt Nam đang là nguồn lực tiềm năng khổng lồ nhưng chưa được khai thác hiệu quả. Ông Tô Hoài Nam - Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội DN nhỏ và vừa Việt Nam cho rằng, để phát triển bền vững, cần thúc đẩy liên kết giữa các DN nhỏ, hình thành cụm ngành, chuỗi giá trị, đồng thời học hỏi và chuyển giao công nghệ từ các đối tác lớn. Chính phủ cũng cần tiếp tục hoàn thiện chính sách hỗ trợ tài chính, đào tạo nhân lực, và khuyến khích đổi mới sáng tạo theo tinh thần Nghị quyết 68 về thúc đẩy phát triển khu vực kinh tế tư nhân.

Nghị quyết 68 cùng với các chương trình khuyến khích đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh. Những chính sách này được kỳ vọng sẽ tiếp thêm sức mạnh để các DN vươn lên, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị trong nước và quốc tế.

Quan trọng hơn, chính bản thân các DN cũng cần thay đổi tư duy: Liên kết để mạnh hơn, học hỏi để tiến xa hơn. Liên kết không chỉ là hợp tác sản xuất - tiêu thụ, mà còn là cùng nhau đổi mới, chia sẻ tri thức và tạo dựng thương hiệu Việt vững mạnh.

DNNVV có thể không phải là “gã khổng lồ” trong nền kinh tế, nhưng họ là những mắt xích bền bỉ, sáng tạo và linh hoạt nhất. Nếu được hỗ trợ đúng hướng và phát huy tiềm năng, khu vực này sẽ không chỉ là lực lượng thầm lặng mà còn trở thành động lực phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam trong tương lai.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm chia sẻ, tiếp tục cắt giảm chi phí và đơn giản hóa thủ tục hành chính nhằm kiến tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi, minh bạch, hiệu quả. Bộ Tài chính đang tập trung đẩy mạnh chuyển đổi số trong các lĩnh vực thuế, hải quan, kho bạc, tiến tới 100% dịch vụ công trực tuyến mức độ 4. Điều này giúp DN tiết kiệm thời gian, chi phí, đồng thời nâng cao tính công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan quản lý nhà nước.

Bên cạnh đó, tập trung tháo gỡ rào cản gia nhập và hoạt động trên thị trường, cắt giảm thực chất thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, cải cách điều kiện kinh doanh. Rà soát, tháo gỡ vướng mắc trong đầu tư, đất đai, xây dựng, quy hoạch… tạo hành lang pháp lý thông thoáng, ổn định, dễ dự đoán cho DN.

Mặt khác, tạo dựng và lan tỏa niềm tin, tinh thần khởi nghiệp trong xã hội. Bộ Tài chính luôn xác định việc hỗ trợ DN không chỉ là ban hành chính sách, mà còn là quá trình đồng hành, lắng nghe, chia sẻ và tháo gỡ vướng mắc kịp thời, xây dựng chính sách theo hướng kiến tạo cho sự phát triển.