Sức mạnh của HĐND phụ thuộc vào người đứng đầu

Ngay sau khi hội nghị hiệp thương lần thứ nhất thống nhất về cơ cấu, thành phần, số lượng người của các cơ quan, tổ chức Trung ương để bầu làm ĐBQH, nhiều ý kiến đã phát biểu xung quanh vấn đề này. Từng là đại biểu HĐND trước khi trở thành ĐBQH, bà Bùi Thị An chia sẻ trải nghiệm là đại biểu đại diện cho nhân dân trên cả hai cương vị.

PV: Ngay sau khi Hội nghị hiệp thương lần thứ nhất kết thúc, nhiều ý kiến đề nghị tăng ĐBQH là người ngoài Đảng? Là một ĐBQH, bà nghĩ sao về vấn đề này?

Bà Bùi Thị An: Trong Luật Bầu cử ĐBQH và HĐND tỷ lệ cơ cấu thành phần đã có rồi, thế nhưng phải căn cứ vào đặc thù của từng vùng, từng nơi. Ngoài Đảng có rất nhiều người tâm huyết, yêu nước và trí tuệ. Trong suốt giai đoạn qua trong các cơ quan tổ chức, trí thức có nhiều người phấn đấu vào Đảng, còn người ngoài Đảng thì khối doanh nghiệp chiếm tỷ lệ nhiều. Nếu chọn được người đủ tài, đức thì tăng người ngoài Đảng không sao nhưng đưa ra tỷ lệ cơ cấu sẽ khó khăn.

Theo tôi trước mắt cứ theo tỷ lệ phân bổ vừa rồi của Hội đồng Bầu cử Quốc gia. Nếu chúng ta tăng số lượng lên nhưng không tìm đủ người có chất lượng thì sao? Tỷ lệ cũng quan trọng nhưng cái chính phải là chất lượng. Chất lượng quyết định tất cả sự hoạt động và chất lượng của Quốc hội. Tăng lên liệu có tìm được người tài đức không?

Hiện theo tỷ lệ là 10%, tức là 50 đại biểu là người ngoài Đảng trong tổng số 500 đại biểu, đây cũng là tỷ lệ khá rồi. Chúng ta nên để thêm một giai đoạn phát triển tới nữa, nhiều mà không có chất lượng thì cuối cùng cũng bị mờ đi. Theo tôi người ngoài Đảng, hay trong Đảng đều yêu nước, không nên phân biệt quá rạch ròi như vậy. Tỷ lệ 10% người ngoài Đảng là được rồi.

Chúng ta không nên đặt vấn đề cơ cấu mà quan trọng là chọn người có chất lượng nhưng lượng ĐBQH chuyên trách chiếm 1/3 theo bà có được không?

- Tăng chuyên trách lên 1/3 là cần thiết, nhưng phải tìm người chuyên trách song vẫn đảm bảo chất lượng. Vì cơ cấu nào cũng phải chất lượng, đừng vì cơ cấu mà tìm cho đủ, không đảm bảo chất lượng nhưng vẫn đưa vào cho đủ cơ cấu. Chất lượng vẫn là hàng đầu, tuy rằng cơ cấu là cần thiết. Chúng ta đặt ra 35% nhưng không tìm được đủ người có chất lượng thì sẽ như thế nào?

Tôi cũng thống nhất với một vài ý kiến tại Hội nghị hướng dẫn cách tiến hành giới thiệu người ứng cử đối với các cơ quan tổ chức, đơn vị ở Trung ương do Ban Thường trực UBTƯ MTTQ Việt Nam tổ chức vừa qua đó là nên để cho cử tri đánh giá. Những người tái cử ĐBQH thì trong nhiệm kỳ vừa qua hoạt động thế nào? Tới đây sẽ như thế nào? Có cam kết gì với cử tri không? Đại biểu chuyên trách hay kiêm nhiệm mà không đủ chất lượng thì sẽ không đại diện cho ý chí nguyện vọng của cử tri, như thế sẽ không đúng với mục tiêu mà Quốc hội đề ra.

Chúng ta có nên tăng lượng ĐBQH tái cử vì họ đã có kinh nghiệm, tham gia nhiều khóa, có nhiều đóng góp cho Quốc hội trong thời gian qua, nhất là những người được cử tri đánh giá cao, thưa bà?

- Vừa rồi chúng ta cho tái cử tỷ lệ là 1/3, song tái cử có hai hạn chế. Đó là những người làm trong cơ quan nhà nước đến tuổi nghỉ hưu thì phải thôi. Những người làm trong cơ quan nhà nước được hưởng lương thì bị hạn chế tuổi. Còn tái cử không hạn chế tuổi đối với người ở các tổ chức xã hội - nghề nghiệp, các liên hiệp hội.

Điều tôi muốn nhấn mạnh là bất kỳ cơ cấu nào cũng cần chọn những người xuất sắc trong cơ cấu đó. Cơ cấu nữ, trong Đảng, hay ngoài Đảng thì cũng chọn người xuất sắc do đó cơ quan hiệp thương, Hội đồng Bầu cử Quốc gia phải chịu trách nhiệm. Cùng với đó là tuyên truyền cho cử tri biết đầy đủ về những thông tin của ứng cử viên thì họ sẽ chọn được người tài giỏi, đủ đức đủ tài cống hiến cho đất nước.

Bởi thời gian qua có hiện tượng trước khi tranh cử có nhiều người nói rất chuẩn, rất hay nhưng đến lúc vào lại không như thế. Có một người như vậy là mất đi một đại biểu không đại diện được nhiều cho cử tri. Các Hội đồng bầu cử từ Trung ương xuống địa phương đã được nghe và đều có kinh nghiệm, cho nên bây giờ chỉ đạo tổ chức như thế nào để lựa chọn được người tài đức thì đấy là mới điều quan trọng.

ĐBQH là đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân vậy thì có nhất thiết phải bị gò bó bởi tuổi không thưa bà, bởi nhiều người tuổi cao nhưng họ có trình độ, đóng góp cho đất nước?

- Với những ĐBQH chuyên trách, có vị trí ở Quốc hội thì bị giới hạn tuổi vì họ hưởng lương như một công chức nhà nước. Còn nếu muốn tiếp tục tham gia ĐBQH thì phải đại diện cho một tổ chức nào đó, thậm chí là tự ứng cử. ĐBQH cũng là chính khách, một số người làm chuyên trách cho Quốc hội thì đến tuổi phải nghỉ. Đã hưởng lương thì tuổi nghỉ hưu phải theo đúng quy định của Bộ luật Lao động. Còn người tham gia ở các tổ chức xã hội - nghề nghiệp và chính trị xã hội không hưởng lương từ Nhà nước thì không bị hạn chế tuổi.

Theo quy định, người ứng cử ĐBQH đang công tác tại cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp nhà nước nói chung phải đủ tuổi công tác trọn 1 nhiệm kỳ, nam sinh từ tháng 5/1961, nữ sinh từ tháng 5/1966 trở lại đây. Tương tự ĐBQH chuyên trách thì người lần đầu ứng cử phải đủ tuổi tham gia 2 khóa Quốc hội trở lên hoặc ít nhất trọn 1 khóa.

Riêng đối với ĐBQH chuyên trách tái cử thì phải còn đủ tuổi công tác ít nhất là 1/2 nhiệm kỳ tức là 30 tháng, nam sinh từ tháng 11/1958, nữ sinh từ tháng 11/1963 trở lại đây thì sẽ được tái cử. Ở một số nước họ không hạn chế tuổi, có nhiều người 80-90 tuổi vẫn tham gia ĐBQH và vẫn được giữ chức vụ. Tuy nhiên luật của họ khác chúng ta.

Cơ cấu nào cũng phải đảm bảo chất lượng, làm thế nào để đảm bảo chất lượng là vấn đề vô cùng quan trọng. Hội đồng Bầu cử Quốc gia phải tìm ra giải pháp để lựa chọn được người như yêu cầu mục đích, tức là chọn người đủ tài, đủ tầm, đủ tâm tham gia Quốc hội. Vì thế theo tôi nên có đánh giá hoạt động của ĐBQH trong nhiệm kỳ vừa qua, Quốc hội có đánh giá, và cử tri cũng có đánh giá.

Có ý kiến của chuyên gia phát biểu tại Hội nghị do MTTQ Việt Nam tổ chức đã nói rằng đã tái cử thì nên tái cử ở chỗ anh đã được bầu lần trước để cử tri đánh giá xem anh làm như thế nào? Và đó là ý hay.

Thường chúng ta quan tâm nhiều đến lựa chọn ĐBQH còn đại biểu HĐND thì ít quan tâm hơn. Nhưng đại biểu HĐND vô cùng quan trọng vì giám sát các vấn đề tại địa phương, và lâu nay ta vẫn gọi hoạt động của HĐND là mang tính hình thức. Muốn xóa hình thức thì phải từ chính các đại biểu HĐND. Vậy lựa chọn đại biểu HĐND như thế nào thưa bà?

- Trước khi làm ĐBQH, tôi đã 7 năm làm đại biểu HĐND TP Hà Nội. Chất lượng hoạt động của HĐND phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng của từng đại biểu. Nhưng quan trọng hơn, các địa phương phải cử người đứng đầu HĐND, tức là Chủ tịch HĐND các cấp phải đủ tầm thì sức mạnh ấy mới được cộng lại.

Nếu cử người không có vị trí lớn trong cơ cấu lãnh đạo địa phương đó thì dù chất lượng đại biểu có tốt đến mấy nhưng HĐND không có sức mạnh. Hai cái đó mà không kết hợp với nhau thì sẽ rất khó.

Vậy với tư cách là ĐBQH khóa XIII cũng như từng là đại biểu HĐND, bà mong muốn gì ở cuộc bầu cử ĐBQH khóa XIV và ĐB HĐND nhiệm kỳ 2016-2021?

- Tôi mong Quốc hội chọn được 500 người có tài, có đức, có tâm đại diện cho nhân dân. Quốc hội nhiệm kỳ qua đã làm được khá nhiều việc làm tăng lòng tin của nhân dân, mang dấu ấn của nhiệm kỳ qua. Cho nên với khóa XIV mong mỏi rằng cử tri cả nước chọn được những đại biểu rất xứng đáng để đại diện cho mình, mang tiếng nói nguyện vọng chính đáng của mình đến với Quốc hội để 5 năm tới Việt Nam có sự đột phá, phát triển.

Quốc hội là nơi làm chính sách, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát các vấn đề tối cao. Chọn được đại biểu có trí tuệ, có bản lĩnh thì chắc chắn sẽ có nhiều việc làm mang tính đột phá cho Việt Nam phát triển trong giai đoạn tới.

Trân trọng cảm ơn bà!