Tái cấu trúc doanh nghiệp: Nhìn thẳng điểm yếu để nâng sức cạnh tranh
Sức ép từ thị trường, chi phí vốn gia tăng cùng những hạn chế về quản trị, công nghệ và nguồn nhân lực đang đặt doanh nghiệp Việt Nam trước yêu cầu phải thay đổi hoặc tái cấu trúc.
Chiều 22/10, Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức Diễn đàn “Tái cấu trúc doanh nghiệp trong bối cảnh mới”.
Tại diễn đàn, các chuyên gia, đại diện cộng đồng doanh nghiệp chỉ ra những hạn chế nội tại đang cản trở khả năng phát triển, đồng thời đề xuất các giải pháp tái cấu trúc nhằm thích ứng với những biến động của nền kinh tế.
Theo ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch VCCI, cạnh tranh địa chính trị, sự dịch chuyển chuỗi cung ứng, chính sách thương mại cùng những yêu cầu ngày càng khắt khe về công nghệ và phát triển bền vững đang làm thay đổi căn bản phương thức kinh doanh toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp không thể tiếp tục duy trì tư duy ứng phó ngắn hạn mà phải chủ động xây dựng năng lực cạnh tranh dài hạn. Quá trình này cần bắt đầu bằng việc đánh giá lại mô hình kinh doanh, xác định lợi thế cốt lõi, những khâu còn phụ thuộc bên ngoài và khả năng thích ứng trước các cú sốc thị trường.
Dù kinh tế Việt Nam ghi nhận những tín hiệu tích cực với GDP 9 tháng tăng 9,01%, kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 888 tỷ USD, song theo Phó Chủ tịch VCCI, cơ hội tăng trưởng chỉ có thể chuyển hóa thành kết quả thực chất khi doanh nghiệp đủ năng lực nắm bắt.
Ở góc độ kinh tế vĩ mô, TS Đỗ Thiên Anh Tuấn - chuyên gia kinh tế Trường Chính sách Công và Quản lý Fulbright cho rằng, phía sau những con số tăng trưởng vẫn tồn tại nhiều vấn đề đáng lưu ý.
Điển hình, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 9 tháng tăng hơn 14% theo giá trị danh nghĩa, nhưng sau khi loại trừ yếu tố giá, mức tăng thực tế chỉ khoảng 8%. Điều này phản ánh sức mua và tâm lý tiêu dùng vẫn thận trọng.
Đáng chú ý, khu vực doanh nghiệp tư nhân tiếp tục đối mặt với nhiều sức ép. Quy mô vốn và lao động bình quân trên mỗi doanh nghiệp có xu hướng thu hẹp, trong khi số doanh nghiệp rút lui hoặc giải thể gia tăng. Khả năng tích lũy và mở rộng đầu tư vì thế cũng bị ảnh hưởng.
Ông Tuấn nói thêm, sự mất cân đối giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn đang tạo thêm áp lực lên mặt bằng lãi suất. Cùng với đó, việc triển khai đồng loạt các dự án hạ tầng lớn làm gia tăng nhu cầu lao động, nguyên vật liệu, khiến doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp khó trong cạnh tranh nguồn lực.
Những sức ép này cho thấy, nếu tiếp tục vận hành theo mô hình cũ, doanh nghiệp sẽ khó duy trì lợi thế, ngay cả khi nền kinh tế đang mở ra những cơ hội phát triển mới.
TS Đỗ Thiên Anh Tuấn nhấn mạnh, tái cấu trúc đòi hỏi nhà quản trị phải đủ quyết đoán để lựa chọn lại lĩnh vực kinh doanh. Trong đó, việc mạnh dạn thoái vốn, thu hẹp hoặc chấm dứt những mảng hoạt động kém hiệu quả là cần thiết nhằm tập trung nguồn lực cho các lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh.
Song song đó, doanh nghiệp phải đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, số hóa quy trình vận hành và xây dựng lộ trình giảm phát thải. Đây là điều kiện quan trọng để đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, nâng cao tính minh bạch và mở rộng khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.