Tài chính tiêu dùng trước dư địa tăng trưởng mới

Ngày 2/10, Câu lạc bộ Tài chính tiêu dùng thuộc Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam tổ chức Hội thảo “Tài chính tiêu dùng minh bạch và có trách nhiệm - Nền tảng cho phát triển bền vững”.

Theo TS. Đào Minh Tú - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, nguyên Phó Thống đốc Thường trực Ngân hàng Nhà nước, tiêu dùng trong nước ngày càng được kỳ vọng trở thành một động lực quan trọng của tăng trưởng, dòng vốn tiêu dùng cũng có vai trò kết nối nhu cầu của người dân với hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ.

Hiện các công ty tài chính tiêu dùng được Ngân hàng Nhà nước cấp phép đang đưa dòng vốn chính thức đến những nhóm khó tiếp cận tín dụng từ ngân hàng thương mại truyền thống, như người có thu nhập trung bình và thấp, công nhân tại các khu công nghiệp. Qua đó, tài chính tiêu dùng giúp người dân chủ động hơn trước những nhu cầu chính đáng của cuộc sống, thay vì phải trì hoãn hoặc tìm đến những nguồn vốn thiếu an toàn.

Đến cuối tháng 8/2026, dư nợ cho vay phục vụ nhu cầu đời sống và tín dụng qua thẻ của toàn hệ thống đạt khoảng 4,62 triệu tỷ đồng, tăng 21,75% so với cùng kỳ năm trước, chiếm 22,56% tổng dư nợ tín dụng nền kinh tế.

Trong đó, dư nợ hai nhóm này tại các công ty tài chính được NHNN cấp phép đạt gần 185.000 tỷ đồng, tăng 13,37% so với cùng kỳ. Cho vay phục vụ nhu cầu đời sống đạt gần 134.000 tỷ đồng, tăng hơn 19%; tín dụng qua thẻ đạt trên 51.000 tỷ đồng.

TS. Đào Minh Tú cho biết, trước đại dịch Covid-19, tài chính tiêu dùng từng có giai đoạn phát triển khá sôi động. Đại dịch sau đó tác động mạnh đến nhu cầu vay cũng như khả năng trả nợ của người dân, khiến thị trường chững lại.

Hiện nay cùng với quá trình phục hồi kinh tế và nhu cầu tiêu dùng gia tăng, thị trường đang có thêm dư địa để phát triển. Với quy mô dân số khoảng 108 triệu người, nhu cầu tiêu dùng của Việt Nam vẫn còn lớn, qua đó tạo cơ sở để tín dụng tiêu dùng tiếp tục mở rộng và hỗ trợ dòng vốn cho sản xuất, kinh doanh.

Ở góc độ nghiên cứu thị trường, ông Lê Xuân Đồng - Giám đốc điều hành Khối Dịch vụ Nghiên cứu thị trường và Tư vấn Công ty Cổ phần FiinGroup cho rằng, ngành tài chính tiêu dùng đang trải qua một giai đoạn thay đổi đáng kể.

Theo ông Đồng, trước Covid-19, thị trường mở rộng nhanh cả về quy mô và độ phủ. Sau đó, ngành bước vào giai đoạn trầm lắng do một số nguyên nhân.

Thế nhưng, khoảng 3 năm trở lại đây, tốc độ tăng trưởng không còn cao như trước, nhưng thị trường có xu hướng ổn định và bền vững hơn. Quy mô dư nợ tiếp tục tăng, trong khi chất lượng tài sản trở thành một trong những yếu tố được các tổ chức tín dụng đặc biệt quan tâm.

Thị trường tín dụng tiêu dùng chính thức hiện được Ngân hàng Nhà nước quản lý, với hệ thống gồm các ngân hàng và công ty tài chính cung cấp nhiều sản phẩm như vay mua nhà, mua ô tô, thẻ tín dụng và các khoản vay tiêu dùng tín chấp.

Một xu hướng khác đang tác động trực tiếp đến thị trường là sự thay đổi trong hành vi của người vay. Theo ông Lê Xuân Đồng, trong 2-3 năm gần đây, người tiêu dùng có xu hướng nhìn nhận khoản vay tiêu dùng không đơn thuần là một khoản nợ, mà ngày càng xem tài chính tiêu dùng như một công cụ thanh toán và đáp ứng các nhu cầu tài chính ngắn hạn.

Xu hướng này thể hiện rõ ở nhóm khách hàng trẻ, đặc biệt là Gen Z. Với nhóm khách hàng này, việc tiếp cận các sản phẩm tín dụng tiêu dùng có xu hướng cởi mở hơn. Những khoản vay nhỏ, thuận tiện và được tích hợp vào quá trình thanh toán đang dần trở thành một phần trong cách người trẻ quản lý nhu cầu tài chính cá nhân.

Ông Lê Xuân Đồng nhận định, cơ hội của thị trường vẫn rất lớn. Trong khoảng 5 năm tới, khi Gen Z ngày càng trở thành lực lượng tiêu dùng chủ đạo, nhu cầu đối với các sản phẩm tài chính tiêu dùng có thể tiếp tục mở rộng. Sức hấp dẫn của thị trường cũng sẽ thu hút thêm doanh nghiệp tham gia, tạo thêm cạnh tranh và thúc đẩy sản phẩm, dịch vụ thay đổi theo hướng phù hợp hơn với nhu cầu thực tế.