Tài đâu đợi tuổi

Mục đích Đề án ra đời nhằm “phấn đấu để đại hội đảng bộ các cấp các nhiệm kỳ tới đạt tiêu chí tỷ lệ cán bộ trẻ tham gia cấp ủy theo quy định của Trung ương”. Thực chất, yêu cầu tiến cử cán bộ trẻ không phải là vấn đề mới ở Đà Nẵng cũng như ở nước ta. Nhiều bộ, ngành, địa phương đã có những cán bộ trẻ giữ những vị trí lãnh đạo chủ chốt; mà Đề án 600 trí thức trẻ về làm Phó Chủ tịch xã thuộc 64 huyện nghèo nhất cả nước của Bộ Nội vụ bước đầu đã đem lại những kết quả được nhận định: “khá khả quan” như lời ông Vũ Đăng Minh, Vụ trưởng Vụ Công tác thanh niên (Bộ Nội vụ).

Ông Vũ Đăng Minh, Giám đốc Dự án 600 Phó Chủ tịch xã nói: “Về cơ bản các đội viên đã được bố trí công việc ổn định tại huyện, xã là 80%. Trong số những trí thức trẻ được bố trí, hơn 20 người làm công chức cấp huyện, hơn 20 người chính thức được bổ nhiệm chức danh Chủ tịch UBND xã”.

Tuy nhiên, việc làm của Đà Nẵng được coi là lần đầu tiên một địa phương đưa ra những con số cụ thể về độ tuổi, nghĩa là quy định “cứng” chứ không phải chỉ có định tính hay có sự du di. Những tiêu chuẩn được Đà Nẵng đặt ra: Đối tượng tạo nguồn là lãnh đạo, quản lý hiện đang giữ các chức vụ từ phó trưởng phòng (và tương đương) trở lên thuộc các cơ quan Đảng, chính quyền, sở, ban, ngành, Mặt trận và đoàn thể cấp TP.

Tương tự, ở cấp quận, huyện đối tượng là từ phó trưởng phòng (và tương đương) trở lên của các cơ quan Đảng, chính quyền, ban, ngành, Mặt trận, đoàn thể. Cấp phường, xã là bí thư, phó bí thư Đảng ủy; chủ tịch HĐND, chủ tịch UBND. Người được tiến cử phải có trình độ chuyên môn đại học chính quy công lập, hoặc tốt nghiệp bậc đại học trở lên tại một số cơ sở đào tạo ở nước ngoài được Bộ Giáo dục - Đào tạo công nhận; kết quả tốt nghiệp loại khá trở lên; khả năng ngoại ngữ B1 châu Âu.

Cùng với đó là: Trình độ lý luận chính trị từ trung cấp trở lên; tiêu chuẩn chính trị đảm bảo tiêu chuẩn chính trị theo quy định hiện hành của Bộ Chính trị. Người được tiến cử phải công tác ít nhất từ 5 năm trở lên tại các cơ quan, đơn vị, địa phương thuộc TP Đà Nẵng có thành tích tiêu biểu, uy tín tại cơ quan, đơn vị, địa phương nơi công tác. Đặc biệt, tiêu chuẩn cho người được tiến cử có tuổi đời dưới 35 tính đến thời điểm tham gia Đề án.

Vậy là những “chuẩn mực” tiêu chuẩn đã được lượng hóa; như mức đặt ra để tránh bổ nhiệm duy ý chí, hay theo chủ ý của một cá nhân.

Thực chất, tiến cử, trọng dụng người tài là công việc ông cha ta đã làm trong hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước. Tinh thần đó đã được Đảng ta và Bác Hồ kế thừa và rèn luyện khi coi “con người là nhân tố quyết định của mọi thành công hay thất bại”, là “nguyên nhân của mọi nguyên nhân”, là “then chốt”. Lúc sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi nhân tố con người là vấn đề có tính chất chiến lược quan trọng nhất và nhân tài có vai trò to lớn, là một động lực để phát triển đất nước phải được phát hiện, phát huy, trọng dụng vì sự nghiệp cách mạng của dân tộc.

Quan niệm của Người về trọng dụng nhân tài bắt nguồn từ tư tưởng trọng dân, tin dân, nêu cao vai trò làm chủ đất nước của dân, là sự nối tiếp và phát triển quan niệm cầu hiền tài truyền thống trong điều kiện mới của đất nước. Người khẳng định rằng: Một quốc gia, một đất nước không biết sử dụng nhân tài là một khuyết điểm to, làm lãng phí một vốn quý của Đảng và Nhà nước trong xây dựng đất nước. Khuyết điểm đó trước hết là của những người lãnh đạo Đảng và Chính phủ và chính Người cũng tự phê bình và nhận khuyết điểm đó.

Việc trọng dụng nhân tài theo quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh là phải làm thường xuyên, liên tục như: “người làm vườn vun trồng những cây cối quý báu; “phải trọng nhân tài, trọng cán bộ, trọng mỗi một người có ích cho công việc chung”; biết “dùng người ta sẽ không lo gì thiếu cán bộ”. Cho đến trước lúc đi xa, trong Di chúc, Người ân cần dặn lại: “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết”.

Trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, mở cửa hội nhập khu vực và thế giới, vấn đề trọng dụng nhân tài trở nên quan trọng hơn bao giờ. Thời gian vừa qua, đội ngũ nhân tài nước ta có bước phát triển đáng kể, phát huy được vai trò tích cực cho sự phát triển đất nước. Thực tiễn qua 30 năm thực hiện quá trình đổi mới đã thấy rõ điều này tuy nhiên so với yêu cầu mới của sự nghiệp cách mạng, vấn đề sử dụng, trọng dụng đội ngũ trí thức nói chung, nhân tài nói riêng ở nước ta hiện nay còn nhiều bất cập và hạn chế. Bởi ở ta lâu nay vẫn còn tâm lý giới thiệu người quen, người cùng ê- kíp với mình, chọn những người tròn trĩnh, an toàn. Về vấn đề này, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã thẳng thắn chỉ ra những tiêu cực trong lựa chọn cán bộ đó là: “Thứ nhất hậu duệ, thứ nhì quan hệ, thứ ba tiền tệ, thứ tư mới đến trí tuệ”.

Khó có thể chấp nhận cho những sai phạm gần đây trong khâu bổ nhiệm cán bộ khi thanh kiểm tra, rút cuộc thông báo cho xã hội lại vẫn chỉ một điệp khúc “đúng quy trình”? Khó có thể chấp nhận cho việc đúng quy trình nhưng chất lượng lãnh đạo kém, toàn thua lỗ, và thất thoát?. Đó cũng là bởi thiếu một chữ “đức”, khi lâu nay trong công tác tuyển dụng cán bộ chúng ta vẫn coi trọng về bằng cấp, mà xem nhẹ yếu tố đức, là “tráng men” cho sự thăng tiến.

Khi cán bộ có sai phạm, ít nhiều uy tín của Đảng đối với dân cũng bị ảnh hưởng, làm giảm đi lòng tin của nhân dân. Cho nên bổ nhiệm đối với cán bộ trẻ là những “hạt giống” được ươm mầm, tôi luyện là việc làm cần thiết vào lúc này khi công tác nhân sự luôn phải đảm bảo 3 yếu tố: cao tuổi; trung tuổi; trẻ tuổi. Đó là cách để cho quá trình nhân sự được xuyên suốt, tránh giật cục trong công tác cán bộ mà lâu nay Đảng đã đặt ra. Người tài không thiếu, nhưng nếu không có cơ chế thu hút, sàng lọc, trọng dụng nhân tài một cách thỏa đáng khó có thể chọn ra người tài để giúp dân giúp nước.

Việc quy định hóa tiến cử cán bộ trẻ mà Đà Nẵng đặt ra được coi là cơ sở pháp lý để phát hiện, bồi dưỡng, đào tạo, trọng dụng, ngăn chặn được tình trạng o bế trù dập nhân tài. Có một điều, bên cạnh yếu tố trình độ, chữ “đức” đã được Đà Nẵng đặt ra khi đưa ra yêu cầu: “trình độ lý luận chính trị từ trung cấp trở lên; tiêu chuẩn chính trị đảm bảo tiêu chuẩn chính trị theo quy định hiện hành của Bộ Chính trị”. Nghĩa là phải kinh qua rèn luyện “giáo dục tư tưởng, chính trị”. Đó là điều cần thiết, và cấp thiết đối với cán bộ hiện nay.