Tăng cường giám sát để bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh trong công tác tạm giữ, tạm giam

Hoạt động giám sát không chỉ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực thi hành án hình sự mà còn khẳng định yêu cầu bảo đảm quyền con người, quyền công dân theo tinh thần cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Đoàn công tác do ông Trần Hải Quân, Phó Viện trưởng Viện KSND tối cao và ông Cao Xuân Thạo, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đồng chủ trì. Tham dự có lãnh đạo các đơn vị thuộc Viện KSND tối cao, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Bộ Công an; lãnh đạo tỉnh Đắk Lắk cùng đại diện các cơ quan tiến hành tố tụng và đơn vị liên quan.

Theo báo cáo của Công an tỉnh Đắk Lắk, thời gian qua công tác tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự trên địa bàn được triển khai nghiêm túc, đúng quy định của pháp luật. Sự phối hợp giữa cơ quan điều tra, viện kiểm sát, tòa án và cơ quan thi hành án hình sự ngày càng chặt chẽ, tạo sự thống nhất trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án, góp phần giữ vững an ninh, trật tự.

Các cơ sở giam giữ thực hiện đúng quy trình tiếp nhận, phân loại, quản lý người bị tạm giữ, tạm giam; không để xảy ra tình trạng giam giữ quá thời hạn, giam giữ sai đối tượng hoặc không có căn cứ pháp luật. Công tác tuần tra, canh gác được duy trì nghiêm ngặt, bảo đảm tuyệt đối an toàn cơ sở giam giữ, không để xảy ra trường hợp trốn khỏi nơi giam giữ hoặc phạm tội mới.

Trong kỳ, các đơn vị đã điều chuyển 585 lượt người bị tạm giữ, tạm giam phục vụ hoạt động tố tụng và khám, chữa bệnh; ghi nhận hai trường hợp tử vong do bệnh lý và bốn trường hợp vi phạm nội quy được xử lý theo quy định.

Việc bảo đảm chế độ đối với người bị tạm giữ, tạm giam được thực hiện đầy đủ từ ăn, ở, mặc, chăm sóc y tế đến quyền thăm gặp, nhận quà, nhận thư và trợ giúp pháp lý. Các chế độ dành cho người dưới 18 tuổi, phụ nữ mang thai hoặc nuôi con nhỏ được thực hiện đúng quy định. Đáng chú ý, trong kỳ không phát sinh đơn thư khiếu nại, tố cáo liên quan công tác quản lý giam giữ.

Đối với công tác thi hành án hình sự, các cơ quan chức năng đã chủ động hướng dẫn, kiểm tra việc tổ chức thực hiện sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy. Trong kỳ đã cấp giấy chứng nhận chấp hành xong thời gian thử thách cho 840 trường hợp án treo, 339 trường hợp cải tạo không giam giữ và giải quyết nhiều trường hợp khác đúng quy định.

Công tác quản lý, giáo dục phạm nhân tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực. Trong kỳ đã cấp 68 giấy chứng nhận chấp hành xong án phạt tù; thực hiện đặc xá cho 48 phạm nhân; đề nghị đặc xá đối với hơn 100 trường hợp; xét giảm thời hạn chấp hành án cho 113 lượt phạm nhân. Không xảy ra trường hợp phạm nhân trốn trại, tử vong, phạm tội mới hoặc vi phạm nội quy.

Bên cạnh những kết quả đạt được, báo cáo cũng chỉ rõ nhiều khó khăn, vướng mắc. Sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy, một số cơ sở giam giữ rơi vào tình trạng quá tải; cơ sở vật chất xuống cấp, thiếu phòng y tế, kho lưu ký, hệ thống ghi âm, ghi hình và các thiết bị bảo đảm an ninh. Biên chế quản giáo, nhất là quản giáo nữ và cán bộ y tế, chưa đáp ứng yêu cầu trong khi phạm vi quản lý ngày càng mở rộng.

Đặc biệt, việc chậm ban hành một số văn bản hướng dẫn thi hành quy định mới của pháp luật cùng những hạn chế về hạ tầng chuyển đổi số đang ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý, tổ chức thi hành án cũng như việc triển khai xét xử trực tuyến và xây dựng cơ sở giam giữ thông minh.

Tại buổi làm việc, lãnh đạo Viện KSND tỉnh, TAND tỉnh và Tổ thẩm tra của Đoàn kiểm tra đã phân tích khách quan những kết quả đạt được, chỉ rõ nguyên nhân của các tồn tại, đồng thời kiến nghị nhiều giải pháp nhằm tiếp tục nâng cao chất lượng công tác tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự trong giai đoạn mới.

Trước đó, Đoàn công tác đã trực tiếp kiểm tra tại Trại tạm giam số 1, khảo sát khu tạm giữ, tạm giam, khu giam giữ phạm nhân, khu bếp, bệnh xá, khu thăm gặp, buồng kiểm soát an ninh; đồng thời gặp gỡ người bị tạm giam để nắm bắt việc thực hiện các chế độ theo quy định.

Qua kiểm tra thực tế, Đoàn ghi nhận những kết quả tích cực của Công an tỉnh Đắk Lắk trong công tác quản lý, giáo dục, bảo đảm chế độ đối với người bị tạm giữ, tạm giam và phạm nhân; đồng thời yêu cầu các đơn vị tiếp tục thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật, chủ động khắc phục những tồn tại, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng nhằm bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người bị tạm giữ, tạm giam và phạm nhân.

Phát biểu kết luận buổi làm việc, ông Trần Hải Quân, Phó Viện trưởng Viện KSND tối cao ghi nhận và đánh giá cao sự lãnh đạo của Tỉnh ủy Đắk Lắk cùng sự phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan tiến hành tố tụng và Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh trong công tác tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự.

Theo ông Trần Hải Quân, nhìn chung công tác tạm giữ, tạm giam trên địa bàn được thực hiện đúng quy định pháp luật, bảo đảm đầy đủ căn cứ, trình tự, thủ tục và quyền của người bị tạm giữ, góp phần phục vụ hiệu quả hoạt động điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.

Ông Quân đặc biệt ghi nhận nhiều kết quả nổi bật của địa phương. Công tác phân loại, xử lý người bị bắt, tạm giữ, tạm giam đạt hiệu quả cao với tỷ lệ phân loại chính xác 98,8%; việc giải quyết các trường hợp tạm giam và chuyển người có bản án có hiệu lực đi chấp hành án được thực hiện kịp thời. Công tác đặc xá, giảm thời hạn chấp hành án được triển khai khách quan, đúng quy định, thể hiện rõ chính sách nhân đạo, khoan hồng của Đảng và Nhà nước. Việc quản lý, giáo dục người chấp hành án tại cộng đồng cũng được thực hiện đồng bộ, hiệu quả.

Vai trò kiểm sát của Viện KSND hai cấp tiếp tục được phát huy thông qua nhiều cuộc kiểm sát định kỳ, đột xuất tại các cơ sở giam giữ và cơ quan thi hành án hình sự, kịp thời ban hành kiến nghị yêu cầu khắc phục vi phạm. Cùng với đó, MTTQ Việt Nam tỉnh đã tích cực thực hiện chức năng giám sát, phản biện xã hội, góp phần bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong hoạt động tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự. Đến nay chưa ghi nhận đơn thư khiếu nại, tố cáo liên quan đến lĩnh vực này.

Bên cạnh kết quả đạt được, ông Trần Hải Quân cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế cần sớm khắc phục như cơ sở vật chất tại một số trại tạm giam đã xuống cấp; việc sắp xếp hệ thống cơ sở giam giữ sau khi tổ chức lại bộ máy còn bất cập, ảnh hưởng đến công tác trích xuất, áp giải bị can, bị cáo, làm tăng chi phí và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Một số tồn tại khác gồm còn trường hợp tạm giữ phải chuyển xử lý hành chính; chậm chuyển người chấp hành án; sai sót trong quản lý án treo; hồ sơ thi hành án chưa đầy đủ; vẫn xảy ra trường hợp tái phạm trong thời gian chấp hành án tại cộng đồng.

Phó Viện trưởng Viện KSND tối cao Trần Hải Quân đề nghị, các cơ quan tiến hành tố tụng của tỉnh tiếp tục tăng cường phối hợp, chủ động rà soát, tháo gỡ những vướng mắc về tổ chức và cơ sở giam giữ; Công an tỉnh nghiên cứu phương án bố trí nơi giam giữ phù hợp nhằm giảm quãng đường dẫn giải, bảo đảm an toàn và tiết kiệm chi phí. Đồng thời yêu cầu Ban Giám đốc Công an tỉnh tăng cường kiểm tra, giám sát các cơ sở giam giữ; các đơn vị nghiệp vụ sớm tham mưu hoàn thiện hướng dẫn về chế độ đối với người bị tạm giữ, tạm giam; Viện KSND hai cấp tiếp tục nâng cao chất lượng công tác kiểm sát, kịp thời ban hành kiến nghị, kháng nghị để bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm minh. Đối với TAND tỉnh, cần đẩy mạnh xét xử trực tuyến đối với các vụ án đủ điều kiện, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động tố tụng, giảm áp lực dẫn giải, bảo đảm an toàn và đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong giai đoạn mới.