Tăng cường kiểm tra cơ sở sản xuất có dấu hiệu bất thường trong hoạt động xuất khẩu

Theo Bộ Tài chính, thời gian qua nhiều đạo luật quan trọng đã được ban hành hoặc sửa đổi (Luật Sở hữu trí tuệ, Luật Đầu tư số 143/2025/QH15, Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 ngày 23/4/2026...), trong đó có liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu, đi kèm với đó là quy định pháp luật hải quan cần được rà soát, điều chỉnh để đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất với hệ thống pháp luật có liên quan đã được sửa đổi, bổ sung.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, tại Tờ trình gửi Chính phủ, Bộ Tài chính đề xuất, bỏ nội dung quy định người khai hải quan phải có văn bản thông báo cho cơ quan hải quan trong trường hợp hệ thống khai hải quan điện tử của người khai hải quan không thực hiện được. Như vậy, người khai chủ động lựa chọn khai qua đại lý hoặc khai tờ khai hải quan giấy.

Về phối hợp với cơ quan kiểm tra chuyên ngành (KTCN), người khai hải quan trước khi lấy mẫu kiểm tra phải thông báo thời gian, địa điểm lấy mẫu cho cơ quan hải quan để thực hiện việc kiểm tra, giám sát, không quy định chi tiết việc lập biên bản chứng nhận việc lấy mẫu có xác nhận của người khai hải quan và cơ quan, tổ chức KTCN.

Liên quan đến trách nhiệm phối hợp, xử lý của bộ chuyên ngành, cơ quan hải quan và doanh nghiệp đối với hàng hóa KTCN quá thời hạn 30 ngày kể từ ngày đưa hàng về bảo quản. Theo đó, cơ quan KTCN trả lời cơ quan hải quan trong thời hạn 5 ngày làm việc. Trường hợp chậm do cơ quan KTCN thì người khai hải quan tiếp tục được bảo quản nguyên trạng hàng hóa.

Đối với quy trình giám sát hải quan hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, dự thảo bổ sung trách nhiệm của doanh nghiệp kinh doanh cảng, kho, bãi trong việc xử lý hàng hóa tồn đọng tại cảng, kho, bãi nếu không xác định được người vận chuyển.

Trong quá trình thực hiện hoạt động giám sát hải quan, tuần tra tại địa bàn hoạt động hải quan, trường hợp phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật, Trưởng Hải quan cửa khẩu, Trưởng Hải quan ngoài cửa khẩu, Thủ trưởng cơ quan hải quan nơi làm thủ tục cho phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, Đội trưởng Đội Kiểm soát hải quan thuộc Hải quan khu vực được phép quyết định tạm hoãn việc khởi hành, dừng phương tiện vận tải đang vận chuyển hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh.

Trong trường hợp khẩn cấp, công chức hải quan đang thi hành nhiệm vụ được quyền tạm dừng phương tiện vận tải và báo cáo ngay với Trưởng Hải quan cửa khẩu, Trưởng Hải quan ngoài cửa khẩu, Thủ trưởng cơ quan hải quan nơi làm thủ tục cho phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, Đội trưởng Đội Kiểm soát hải quan thuộc Hải quan khu vực.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi, đề xuất của Bộ Tài chính nhằm mục đích quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Hải quan về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan, tạo cơ sở pháp lý cho việc xây dựng mô hình hải quan số, đồng thời đơn giản hóa, đảm bảo tính minh bạch trong việc thực hiện các thủ tục hành chính. Từ đó tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa, xuất nhập cảnh phương tiện vận tải...