Tăng trưởng phải đi cùng bền vững

Nhiều điểm đến quá tải

Kỳ nghỉ Tết Bính Ngọ 2026 kéo dài đã tạo cú hích lớn cho thị trường du lịch nội địa. Từ các trung tâm văn hóa lớn đến những địa danh nghỉ dưỡng nổi tiếng, lượng khách tăng đột biến. Nhiều khách sạn, homestay tại các thành phố du lịch đạt công suất phòng gần như tuyệt đối trong những ngày cao điểm.

Có thể thấy, phía sau những tín hiệu khởi sắc của ngành du lịch trong những ngày đầu năm là một thực tế cần được nhìn nhận thẳng thắn: tình trạng quá tải tại nhiều điểm đến. Đây không còn là hiện tượng đơn lẻ, mà đã trở thành vấn đề mang tính phổ biến, khi tốc độ gia tăng lượng khách đang vượt quá khả năng đáp ứng về hạ tầng, dịch vụ...

Điển hình như tại Tuyên Quang, trong dịp Tết vừa qua, lượng du khách tăng đột biến đã tạo áp lực lớn lên hệ thống giao thông địa phương. Nhiều tuyến đường dẫn tới các điểm tham quan nổi tiếng rơi vào tình trạng ùn ứ kéo dài, phương tiện nối đuôi nhau di chuyển chậm. Trên các cung đường đèo, khu vực ngắm cảnh hay tuyến ven sông vốn có mặt cắt hẹp, lượng xe cá nhân gia tăng nhanh khiến thời gian di chuyển của du khách kéo dài hơn nhiều so với dự kiến.

Hay như tại Ninh Bình, trong những ngày cao điểm Tết, Khu Di sản Tràng An có thời điểm rơi vào tình trạng quá tải do lượng khách đổ về tăng mạnh. Để bảo đảm an toàn và duy trì chất lượng dịch vụ, Ban Quản lý Di sản Tràng An buộc phải phát đi thông báo tạm ngừng tiếp nhận thêm khách tham quan mới trong một số khung giờ.

Khi bàn về vấn đề này, chuyên gia du lịch, TS Phạm Hương Trang - giảng viên Trường Đại học RMIT Việt Nam, bày tỏ sự lo ngại về sự quá tải của điểm đến.

Theo bà Trang, vấn đề gốc rễ nằm ở cấu trúc phân bổ dòng khách. 60–70% lượng khách đang dồn vào điểm đến lõi, trong khi vô số điểm đến vệ tinh lân cận bị bỏ ngỏ hoàn toàn. Đây là hệ quả của tư duy phát triển theo kiểu thương hiệu nào mạnh thì đẩy mạnh, thay vì quy hoạch phân tán dòng khách một cách có chủ đích, dẫn đến hệ lụy là du khách phải xếp hàng 2-3 tiếng để lên cáp treo hoặc chờ dịch vụ tại cái điểm thăm quan, ra bãi biển gặp rác, chụp ảnh di sản mà phía sau chỉ thấy đám đông.

“Với những trải nghiệm kém như vậy, chỉ số hài lòng sẽ giảm xuống dưới ngưỡng cạnh tranh, và khách sẽ chọn các quốc gia hay điểm đến khác như Thái Lan, Philippines, hay Malaysia cho lần sau. Đó mới là tổn thất thực sự, không phải con số lượt khách trong một tháng”, bà Trang nói.

Từ thực tế và góc nhìn của chuyên gia, qúa tải không chỉ gây áp lực lên giao thông, môi trường mà còn tác động trực tiếp đến hình ảnh điểm đến. Một du khách hài lòng sẽ quay trở lại và giới thiệu cho bạn bè; ngược lại, một trải nghiệm thiếu trọn vẹn có thể khiến họ e ngại khi lựa chọn điểm đến vào những mùa cao điểm tiếp theo. Về lâu dài, nếu không kiểm soát tốt, chính sự tăng trưởng “nóng” sẽ làm suy giảm sức hấp dẫn của du lịch.

Hướng tới tăng trưởng bền vững, giảm tính thời vụ

Tăng trưởng là tín hiệu đáng mừng, song bài toán đặt ra hiện nay không chỉ là làm sao thu hút thêm khách mà còn là làm sao giữ được chất lượng và phát triển ổn định quanh năm. Muốn vậy, ngành du lịch cần chuyển mạnh từ tư duy “lượng” sang “chất”, từ phát triển theo mùa vụ sang khai thác bền vững.

Tết Bính Ngọ 2026 cho thấy sức hút mạnh mẽ của du lịch Việt Nam. Đây là cơ hội, đồng thời cũng là phép thử về năng lực quản lý và tổ chức. Nếu biết tận dụng đà tăng trưởng để tái cấu trúc, nâng cao chất lượng, phân bổ hợp lý dòng khách và đầu tư cho hạ tầng, du lịch hoàn toàn có thể phát triển ổn định, hạn chế tính thời vụ.

Mục tiêu năm 2026 là đón 25 triệu khách quốc tế, 150 triệu khách nội địa, thu về hơn 1.125 nghìn tỷ đồng, tăng 11-16% so với năm trước. Đó là tham vọng hoàn toàn có thể đạt được. Nhưng nếu chỉ chạy theo số lượng mà không thay đổi cấu trúc, chúng ta sẽ chỉ đang phình to chứ không lớn lên.

Theo bà Trang, có 3 trụ cột căn cơ cần ưu tiên. Trong đó, cần xây dựng mạng lưới "du lịch vệ tinh" có hệ thống. Đây là giải pháp cần quan tâm đầu tiên. Ý tưởng cốt lõi là phân tán 30-50% dòng khách từ các điểm lõi đang quá tải sang các điểm vệ tinh lân cận, thông qua các gói sản phẩm được thiết kế liên kết chặt chẽ. Cùng với đó, phát triển sản phẩm du lịch quanh năm để xóa tính mùa vụ. Song song đó, quảng bá cần nhắm trúng thị trường theo mùa. Đặt tiêu chuẩn đo lường bền vững vào trung tâm của quản trị. Đây là điều chúng ta hay nói nhưng ít thực thi. Cần áp dụng bộ tiêu chí tiêu chuẩn du lịch bền vững toàn cầu với KPI cụ thể: giảm rác thải tại điểm đến xuống 50%, nâng chỉ số hài lòng NPS lên 90%, đảm bảo 70% doanh thu du lịch quay về cộng đồng địa phương thông qua các mô hình hợp tác xã, dịch vụ bản địa… Đồng thời, triển khai tài khoản vệ tinh du lịch để thống kê đóng góp thực của ngành vào GDP một cách minh bạch, tạo nền tảng thu hút đầu tư quốc tế. Bền vững không phải là đi chậm lại, mà là đi đúng hướng để không phải quay đầu.

Có thể thấy, tăng trưởng là mục tiêu cần hướng tới, nhưng bền vững mới là thước đo lâu dài. Khi mỗi điểm đến được quản lý hiệu quả, mỗi sản phẩm được đầu tư bài bản và mỗi du khách được trải nghiệm trọn vẹn, du lịch sẽ không chỉ là ngành kinh tế mũi nhọn mà còn trở thành động lực lan tỏa giá trị văn hóa, nâng cao hình ảnh đất nước trong mắt bạn bè quốc tế.