Tế bào gốc mở rộng cơ hội điều trị nhiều bệnh lý

Ngày 18/7, tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu và Ứng dụng Công nghệ Tế bào, phối hợp cùng Longevity Medical System (LMS) và Báo Sức khỏe và Đời sống tổ chức hội thảo khoa học quốc tế với chủ đề: “Tế bào gốc: Từ nghiên cứu lâm sàng đến ứng dụng thực tiễn”.

Phát biểu khai mạc hội thảo, TS.BSCKII Nguyễn Tiến Dũng - Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Ứng dụng công nghệ tế bào cho biết, trong những năm qua Y học hiện đại chứng kiến nhiều bước tiến vượt bậc, nổi bật là sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ chỉnh sửa Gen (CRISPR), liệu pháp miễn dịch và Thuốc điều trị ung thư; giao diện não - máy tính (BCI); ghép đa tạng phức tạp, robot phẫu thuật…

Các tiến bộ này không chỉ nâng cao tỷ lệ sống sót mà còn mở ra kỷ nguyên điều trị cá thể hóa, giúp con người tiến gần hơn đến việc chữa khỏi các bệnh nan y. Một trong những thành tựu đó chính là việc ứng dụng tế bào gốc trong điều trị, hỗ trợ điều trị và chăm sóc sức khỏe, đang nhận được sự quan tâm sâu sắc của giới y khoa và người dân.

Trên bản đồ y học toàn cầu, công nghệ tế bào và y học tái tạo đang định nghĩa lại khả năng phục hồi chức năng của cơ thể con người thông qua việc sử dụng các tế bào gốc có khả năng tự làm mới và biệt hóa thành các loại tế bào chuyên biệt.

Tuy nhiên, hội thảo lần này nhấn mạnh một thực tế quan trọng: khoảng cách giữa kết quả nghiên cứu tiền lâm sàng và hiệu quả lâm sàng thực tế vẫn là một "hố ngăn" đòi hỏi sự khắt khe về khoa học.

Tại nhiều quốc gia phát triển như Singapore, thành công của y học tái tạo không chỉ đến từ năng lực khoa học mà còn nhờ vào một hệ sinh thái nghiên cứu liên ngành, nơi các quy trình chuẩn hóa và hồ sơ bằng chứng được kiểm soát chặt chẽ từ khâu thu thập đến điều trị.

Từ kinh nghiệm thực tiễn trong ứng dụng tế bào gốc và điều trị tại Singapore, PGS.TS Phan Toàn Thắng - nhà khoa học có nhiều công trình nghiên cứu được công bố trên các tạp chí danh giá quốc tế cho biết, ông bắt đầu nghiên cứu công nghệ tế bào gốc từ năm 1995 khi còn là bác sĩ điều trị bỏng.

Từ những năm 1980, thế giới đã ứng dụng kỹ thuật nuôi cấy tế bào da từ một mảnh da nhỏ nuôi cấy tế bào gốc từ đó tạo ra những mảng da lớn ghép cho bệnh nhân. Và hiện nay, chúng ta đang tiến xa hơn với việc ứng dụng tế bào gốc từ dây rốn...

Theo PGS.TS Phan Toàn Thắng, y học tái tạo đã được nghiên cứu trên thế giới hơn 30 năm và ngày càng được quan tâm trong bối cảnh nhiều quốc gia bước vào giai đoạn già hóa dân số. Việt Nam cũng đang tiến tới ngưỡng đó vào khoảng năm 2035 - 2040. Vì vậy, vai trò của y học tái tạo là vô cùng quan trọng.

Tại Việt Nam, nghiên cứu và ứng dụng tế bào gốc đã bắt đầu khẳng định vai trò trong các bệnh viện chuyên khoa. Những thành tựu trong lĩnh vực ghép tế bào gốc tạo máu đã minh chứng cho năng lực chuyên môn của đội ngũ y tế Việt Nam khi tiếp cận với các kỹ thuật cao của thế giới.

TS.BS Hàn Viết Trung – Trung tâm Huyết học - Truyền máu, Bệnh viện 198 cho biết, ghép tế bào gốc tạo máu được đánh giá là một trong những bước tiến quan trọng của y học hiện đại trong điều trị các bệnh lý huyết học, đặc biệt là các bệnh máu ác tính.

Trung tâm Huyết học - Truyền máu, Bệnh viện 198 luôn có 30-50 bệnh nhân điều trị nội trú. Bệnh máu ác tính ngày càng nhiều. Điều trị bệnh máu bằng hoá trị giúp điều trị lui bệnh và kéo dài cuộc sống. Tuy nhiên, nhiều độc tính, tác dụng phụ, khó khỏi bệnh hoàn toàn, có thể tái phát sớm. Trong khi, điều trị bằng máu củng cố bằng ghép tế bào gốc tạo máu cải thiện thời gian sống thêm và sống toàn bộ so với hoá trị liệu đơn thuần.

Tại hội thảo, các chuyên gia cũng thẳng thắn nhìn nhận các thách thức mà lĩnh vực nghiên cứu và ứng dụng tế bào gốc đang đối mặt. Đó là nhu cầu về một hành lang pháp lý hoàn thiện hơn để quản lý các ngân hàng tế bào và các cơ sở ứng dụng lâm sàng; việc chuẩn hóa công nghệ nuôi cấy, lưu trữ và đảm bảo chất lượng tế bào trong các điều kiện môi trường khác nhau.

Hơn nữa, việc hiểu đúng về tế bào gốc – không thần thánh hóa nó như một "phép màu" vạn năng mà nhìn nhận dưới góc độ là một công cụ y khoa cần chỉ định chính xác – là thông điệp then chốt mà các nhà tổ chức muốn truyền tải đến cộng đồng.

Sự kiện quy tụ các nhà khoa học uy tín tại hội thảo đã tạo nên một diễn đàn đối thoại đa chiều.

Những chia sẻ kinh nghiệm trong công tác điều trị, thực trạng khó khăn, các tình huống lâm sàng cụ thể từ các chuyên gia, nhà khoa học đã giúp người tham dự hiểu rõ hơn về hành trình điều trị đa chuyên khoa – nơi mà tế bào gốc chỉ là một mảnh ghép trong bức tranh điều trị toàn diện.