Thảm đỏ

Phó Bí thư Thành đoàn Hà Nội Trần Anh Tuấn cho hay: 12 năm qua, đã có 1.335 thủ khoa được vinh danh và đón nhận bằng khen của UBND TP Hà Nội. “Hà Nội luôn trải thảm đỏ chào đón các thủ khoa về công tác. Khi các thủ khoa có nhu cầu đều được các cơ quan đơn vị trên địa bàn Hà Nội đón nhận, với điều kiện ngành nghề, vị trí phù hợp”.

Dù những chiếc thảm lớn được trải ra với những lời mời gọi thật hấp dẫn như có hộ khẩu Hà Nội, ngay lập tức trở thành “người nhà nước”, được học lớp cán bộ nguồn... nhưng rút cục: có tới 90% thủ khoa “ngoảnh mặt, quay lưng” với những lời mời gọi.

Ông Tuấn cho biết, trước khi tổ chức Lễ tuyên dương, Thành đoàn Hà Nội đã phát phiếu điều tra nguyện vọng của các tân thủ khoa. Qua khảo sát cho thấy, trong 98 thủ khoa thì có đến hơn một nửa có nguyện vọng sẽ tiếp tục học nâng cao trình độ, hơn 2/3 trong số đó cho biết sẽ học tập tại nước ngoài.

Lý giải vì sao thủ khoa không “đầu quân” cho Hà Nội, ông Nguyễn Văn Phong - Phó ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội giải thích rằng: Thành phố đã xác định thủ khoa là một trong nhiều đối tượng được tuyển dụng. Tuy nhiên, khi tốt nghiệp ra trường do có cơ hội về học bổng, nâng cao kiến thức khiến các thủ khoa không về với Hà Nội. “Năm nào cũng vậy, nếu có 10 em thủ khoa thì có khi có tới 7 em đã giành được các suất học bổng đi học nước ngoài”.

Một nguyên nhân khác theo ông Phong, có nhiều thủ khoa khi ra trường chưa có nhu cầu đi làm ngay: “Có thể các em thường được giữ lại làm giảng viên trong trường. Nếu không được giữ lại làm giảng viên, hoặc chưa học nâng cao lên, những nhân tài này cũng có lựa chọn khác, hoặc là trở về quê hoặc có ở Hà Nội cũng đầu quân cho các cơ quan Trung ương”.

Thế nên mới có chuyện, năm nào Hà Nội cũng lập phiếu khảo sát các thủ khoa, hỏi ai có nhu cầu mong muốn về Hà Nội công tác, thì năm nào nhiều nhất cũng chỉ 10%.

Đó là tiếng nói của nhà quản lý còn với những người trong cuộc thì sao? Đặng Yến Dương, từng là thủ khoa của Đại học Mỏ - Địa chất đã chia sẻ về quá trình “rút lui” khỏi cơ quan nhà nước của mình. Dương được “hút” về làm kế toán tại Thành đoàn Hà Nội nhưng sau hơn hai năm với mức lương chưa đến 5 triệu đồng/tháng, không đủ chi phí sinh hoạt cho bản thân, mỗi lần có việc đột xuất lại xin viện trợ từ bố mẹ nên chị đã nói lời chia tay.

Theo Đặng Yến Dương, tất cả các thủ khoa khi bước chân vào công chức đều có những kỳ vọng lớn lao. Ai cũng muốn phát huy hết năng lực, sở trường để cống hiến và tham gia quản lý xã hội. Thế nhưng, chỉ sau khoảng 2-5 năm, nhiều người chán nản và chuyển sang “ỳ”.

Nhiều người nhận thấy “không làm cũng không sao, thậm chí làm nhiều sai nhiều, làm ít sai ít, cuối năm xếp loại ai cũng như ai” nên an phận, chấp nhận vui vẻ hoạt cảnh “đến hẹn lại lên”, tức là cứ đến niên hạn là lên lương, lên ngạch. Thế nên mới có chuyện ít thủ khoa quyết định bước chân vào thảm đỏ.

Câu chuyện thảm đỏ trải ra mà ít người vào không chỉ xảy ra tại Thủ đô Hà Nội. Nhiều tỉnh thành đã và đang có chiến lược cụ thể để thu hút, trọng dụng người tài, dù vậy, người tài vẫn ngoảnh mặt. Kết luận số 86 của Bộ Chính trị nêu rõ: Một số tỉnh thành có thu hút được (nhân tài) nhưng rất lúng túng, bị động trong bố trí, sử dụng họ. Trong khi đó có nơi còn tư tưởng hẹp hòi, định kiến, không mạnh dạn đề bạt cán bộ trẻ, dẫn tới cán bộ không yên tâm công tác, không phát huy được hết năng lực, gây lãng phí nguồn lực và làm phát sinh dư luận không tốt về chủ trương sử dụng nhân tài của Đảng và Nhà nước.

Vậy mấu chốt của việc giữ chân người tài là gì? Có phải là chế độ đãi ngộ chưa tương xứng? Nhiều ý kiến cho rằng, đãi ngộ là cần thiết nhưng chưa đủ để tạo ra sức hút bền vững. Điều quan trọng là cần có chính sách sử dụng hiệu quả, có kế hoạch bồi dưỡng nhân tài, tạo niềm tin về cơ hội thăng tiến nghề nghiệp được thực hiện một cách khách quan, công bằng dựa trên tiêu chí về mức độ đóng góp, đạo đức và thực tài. Hơn nữa, kế hoạch thu hút, trọng dụng nhân tài phải đi liền với kế hoạch cụ thể về nguồn nhân lực ở từng nơi, hình thành môi trường cạnh tranh tích cực nhằm tạo động lực cho các tài năng trẻ vươn lên một cách lành mạnh.