Thận trọng từng bước khi đưa AI vào trường học

AI vào trường học: Không chạy theo công nghệ

Việc đưa AI vào giáo dục phổ thông đang bước sang giai đoạn triển khai rộng rãi, sau thời gian thí điểm tại các cơ sở giáo dục. Theo Quyết định số 2422/QĐ-BGDĐT ngày 18/8/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Khung nội dung giáo dục AI dành cho học sinh phổ thông, với thời lượng cốt lõi 12 tiết/lớp/năm học.

Thay vì hình thành một môn học độc lập, các trường được lựa chọn cách tổ chức phù hợp với điều kiện thực tế, có thể tích hợp vào môn học, hoạt động giáo dục hoặc triển khai thành chuyên đề riêng.

Tại Hà Nội, việc phổ cập nội dung này được đặt ra với quy mô lớn. Thông tin từ Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, toàn bộ học sinh phổ thông và học viên giáo dục thường xuyên trên địa bàn sẽ được tiếp cận nội dung AI với 12 tiết mỗi năm. Chương trình được bố trí trong kế hoạch dạy học hai buổi/ngày, không phát sinh môn học mới, không tổ chức kiểm tra định kỳ riêng và không làm tăng chi phí của gia đình.

Quy mô triển khai càng lớn, yêu cầu về cách tiếp cận càng cần được tính toán thận trọng. Theo GS.TS Lê Anh Vinh - Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, việc đưa AI vào trường học không nên được nhìn nhận như một cuộc đua về công nghệ. Điều quan trọng là trang bị cho học sinh khả năng hiểu, sử dụng và đánh giá AI, đồng thời phát triển tư duy phản biện và ý thức trách nhiệm khi tương tác với công nghệ.

Thực tế triển khai tại Hà Nội bước đầu cho thấy những tín hiệu tích cực. Hiện đã có hơn 1.700 cơ sở giáo dục với gần 1,7 triệu học sinh, học viên được tiếp cận nội dung này. Gần 80.000 lượt cán bộ quản lý, giáo viên được tập huấn, đạt tỷ lệ hơn 98,2%. Mức độ hứng thú của học sinh đạt bình quân khoảng 4/5 điểm, riêng cấp THCS đạt 4,26 điểm.

Tuy nhiên, theo định hướng của GS.TS Lê Anh Vinh, công nghệ cần được đặt trong mối quan hệ với mục tiêu giáo dục, thay vì trở thành mục tiêu tự thân. Học sinh vẫn phải là chủ thể của hoạt động học tập; AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ tìm kiếm thông tin, gợi mở vấn đề và mở rộng khả năng khám phá.

Băn khoăn năng lực giáo viên

Nếu Hà Nội có lợi thế về quy mô hạ tầng và điều kiện tiếp cận công nghệ, việc triển khai tại các địa bàn khó khăn lại đặt ra những thách thức khác. Đó là việc thiếu cơ sở vật chất, đường truyền internet… Vì vậy, mỗi nhà trường lại xây dựng kế hoạch triển khai phù hợp với điều kiện thực tế. Trong đó, với học sinh tiểu học, trọng tâm là nhận biết AI qua những trải nghiệm đơn giản, gần gũi. Ở cấp THCS, nội dung hướng tới giúp học sinh hiểu khái niệm, nguyên lý cơ bản, biết sử dụng AI hỗ trợ học tập và nhận thức về an toàn, trách nhiệm trên môi trường mạng.

Câu chuyện này cho thấy cùng một chương trình nhưng không thể áp dụng một phương thức triển khai giống nhau cho mọi địa phương. Khi thiết bị, đường truyền và kỹ năng số còn chênh lệch, việc yêu cầu học sinh thực hành thường xuyên trên các nền tảng AI có thể tạo thêm khoảng cách giữa các nhóm trường.

Bên cạnh hạ tầng, năng lực giáo viên cũng là yếu tố quyết định hiệu quả ứng dụng. Tại Phú Thọ, hoạt động bồi dưỡng giáo viên được gắn với thực tiễn chuyên môn. Ngày 26/9, Trường Tiểu học Bình Xuyên tham gia tập huấn trực tuyến về triển khai giáo dục AI do Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức. Trong khi đó, tại Trường THCS Sa Đéc, việc nâng cao năng lực số được kết hợp với sinh hoạt chuyên môn, ứng dụng công nghệ trong dạy học và kiểm tra, đánh giá.

Các công cụ được sử dụng gồm ChatGPT, Google Gemini, Canva và NotebookLM, phục vụ hoạt động đọc hiểu, viết, nói và nghe. Từ thực tiễn này, giáo viên nhấn mạnh AI cần được sử dụng có định hướng, phù hợp đặc thù môn học; không thay thế vai trò của người dạy và người học. Đây là một nghiên cứu quy mô trường học, chưa thể đại diện cho toàn bộ hệ thống, nhưng cung cấp thêm kinh nghiệm về cách đưa AI vào hoạt động chuyên môn cụ thể.

Từ thực tế trên, yêu cầu đặt ra không chỉ là tập huấn giáo viên biết sử dụng công cụ, mà còn phải giúp họ lựa chọn ứng dụng phù hợp, kiểm chứng thông tin do AI cung cấp và thiết kế hoạt động học tập khuyến khích học sinh tự suy nghĩ.

Đồng thời, các trường cần chú trọng bảo vệ dữ liệu cá nhân, an toàn thông tin và xây dựng quy định sử dụng AI phù hợp với lứa tuổi.

Có thể thấy, triển khai giáo dục AI là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự phối hợp giữa chương trình, đội ngũ và điều kiện dạy học. Thước đo thành công không nằm ở số lượng ứng dụng được đưa vào lớp học, mà ở việc học sinh có biết đặt câu hỏi, đánh giá thông tin, giải quyết vấn đề và sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm hay không.