Tháng Tư

Hoa loa kèn.

Nhà lau nhiều lần mà nền vẫn ướt nhẹp; trẻ con, người già đổ bệnh thi nhau ốm, sốt…

Thời tiết nồm ẩm, đã khiến hàng loạt máy móc, đồ điện tử của các gia đình dễ “chập mạch”, tủ lạnh luôn “đổ mồ hôi”, tivi bật cả giờ mới lên hình, chiếc điện thoại cũng trở chứng “lẹt xẹt” khó nghe. Tường nhà giờ chuyển sang mốc đen, quần áo phơi cả tuần chẳng những không khô mà còn bốc mùi ẩm mốc, hôi hám rất khó chịu…Thật mệt mỏi nếu thời tiết này cứ kéo dài!

Trong sách tử vi có phán rằng: Người sinh Tháng Tư thì năng động, nhanh nhẹn, hoạt bát. Nhưng thời tiết như thế này, thì đố các bác sinh tháng Tư còn năng lực để mà nhanh nhẹn.

Tháng Tư là tháng để mọi nhà đi Thanh minh, tảo mộ. Đi Thanh minh, chủ yếu là quét dọn cây cỏ quanh mộ, đắp cao thêm mộ, làm lễ cúng bái tổ tiên.

Trong truyện Kiều của cụ Nguyễn Du có câu:

“Thanh minh trong tiết tháng ba
Lễ là tảo mộ hội là đạp thanh”

Tiết Thanh minh còn được gọi là Tiết tháng ba, vì bao giờ cũng nằm trong tháng ba Âm lịch. Sau này, có Dương lịch, người ta tính theo lịch Tây nên Tiết Thanh minh được cố định vào ngày 4 tháng 4 Dương lịch.

Nông nghiệp Hà Nội, nay không chỉ còn là trồng lúa, trồng rau. Người nông dân đã phát triển thêm các loại cây trồng có giá trị cao, trong đó có hoa. Có một số loại hoa được trồng nhiều như Cúc, Ly, Loa kèn, Lay - ơn… Đây là những loại hoa dễ trồng và bán cũng được giá.

Hoa loa kèn là loại hoa dễ cắm, dễ chơi trong nhà, loài này có sắc trắng giản dị, tinh khiết. Cắm với bình nào cũng đẹp, cũng nổi. Lâu dần người ta gán cho nó là loài hoa của tháng Tư. Vào dịp tháng Tư, người Hà Nội thường cắm trong nhà một bình hoa loa kèn, nghèo thì cũng có dăm cành, khá giả thì cả một bó.

Hương loa kèn chỉ thoảng nhè nhẹ không ngào ngạt như hoa Ly, đài hoa dầy, cánh dài và mỏng manh nhưng đủ để thấy một hình dáng thon thả. Hoa không cao sang, nhưng gợi cho ta một cảm giác thanh sạch. Màu trắng pha chút sắc xanh của tuổi mới lớn như làm bừng sáng không gian nơi hoa hiện diện. Chắc nhiều người biết bức tranh “Thiếu nữ bên hoa huệ” của họa sỹ Tô Ngọc Vân, bức tranh này đã được đưa vào giảng dạy ở môn Mỹ thuật của khối tiểu học. Hoa huệ trong tranh ấy chính là hoa loa kèn.

Mùa hoa loa kèn chỉ tròm trèm một tháng, nhưng hương sắc thì cứ vương vấn mãi khôn nguôi. Nhiều thi nhân đã viết về hoa Loa kèn nhưng tôi thích những câu thơ mộc mạc về hoa thế này:

…Loa Kèn kia
vẫn nở trắng
ngập trời
Vẫn tỏa hương
thơm ngát
Và Loa Kèn
vẫn hát
bài hát
Đợi anh…
(Diệu Thu)

Lại nhớ vào một ngày tháng Tư- cách đây 41 năm, lúc đó tôi đang học lớp cuối cấp I ở trường Sông Hồng ở phố Bùi Thị Xuân. Đang học tiết 4, cô giáo hiệu trưởng xuất hiện, cô rưng rưng, nói lạc cả giọng: “Các em, miền Nam đã giải phóng. Các em về sớm, 1 giờ có mặt để đi tuần hành chào mừng chiến thắng”.

Chúng tôi những đứa trẻ mới mười tuổi hò hét như nổ ngực: Giải phóng, giải phóng rồi... và đập bàn, đập ghế, vớ gì gõ nấy ầm ầm cả ngôi trường. Các cô giáo lúc này dường như độ lượng hơn với sự náo loạn của lũ học sinh. Chiều, chúng tôi ăn mặc chỉnh tề, quàng khăn đỏ mang cờ đỏ sao vàng và vài cái trống ếch đi vòng quanh các khu phố lân cận. Vừa đi vừa hô: Hồ Chí Minh muôn năm, Việt Nam thống nhất muôn năm…Những trái tim non nớt của chúng tôi thời đấy đã hòa vào không khí náo nức, bừng bừng khí thế của đất nước như vậy đó.

Một trang mới mở ra cho lịch sử dân tộc: Hòa bình, độc lập, thống nhất!

Hàng vạn người lính trở về với con búp bê nhựa, và chiếc khung xe đạp trên balo nhưng cũng có hàng triệu người mãi mãi không về. Tuổi xuân của bao người lính đã đi qua, bao máu xương nằm lại cho non sông liền một dải.

Những người cựu chiến binh hàng năm cứ vào mùa hoa Loa Kèn - Tháng Tư, họ lại gặp nhau, cùng nhau đi tìm lại ký ức một thời hào hùng, bi tráng. Vâng, hoa loa kèn tháng tư như tín vật cho lời hẹn hò đầu đời… Nó nguyên vẹn, đầy ắp mà mong manh…

Những ai ở xa hãy trở về vào Tháng Tư, tháng trắng xanh của mầu hoa loa kèn.

Tháng Tư - 2016