Tháo gỡ thủ tục để thông quan thông thoáng

Vẫn còn nhiều doanh nghiệp không hài lòng với quy trình thông quan hải quan. Ảnh minh họa.

Doanh nghiệp vẫn kêu

Kết quả khảo sát từ 400 doanh nghiệp (DN) thương mại thuộc khu vực tư nhân tại Việt Nam thuộc Dự án Tăng cường tạo thuận lợi thương mại thông qua quan hệ đối tác với DN do ADB và Bộ Công thương thực hiện vừa được công bố tại TP .HCM cho biết tỷ lệ DN hài lòng tương đối thấp với tốc độ thông quan.

Trong khi đó, những câu trả lời của DN như “đôi khi”, “hiếm khi” và “gần như không bao giờ” về tốc độ thông quan đã chiếm tỷ lệ cao tới 43,6%. Đây là điều mà Tổng cục Hải quan nên có trao đổi thêm với các DN để tìm hiểu nguyên nhân và cách thức cải thiện.

Bà Lương Thị My Ly, chuyên gia tư vấn tạo thuận lợi thương mại tại Việt Nam của ADB lưu ý, có khoảng 37% DN bày tỏ sự băn khoăn về độ rõ ràng, dễ hiểu và có thể dự đoán được từ quy trình thông quan hải quan. Đây là vấn đề đáng lo ngại bởi vì nó là các yếu tố thiết yếu của một quy trình thông quan hải quan hiệu quả cũng như tạo thuận lợi thương mại.

Cũng theo bà Ly, nguyên nhân phổ biến của các vấn đề liên quan đến thông quan hải quan nằm ở chi phí quá cao (phí lưu kho, chi phí và phụ phí cho bên vận chuyển). Phí hải quan không minh bạch hoặc có quá nhiều loại phí xử lý tạo điều kiện cho các khoản hối lộ phát sinh.

Nhiều DN thương mại bày tỏ thêm, họ phải mất nhiều thời gian xử lý thủ tục hải quan, thông quan và xin giấy phép. Chưa kể, quy trình kiểm tra phức tạp và tốn nhiều thời gian. Có nhiều vấn đề liên quan đến thủ tục kiểm tra chuyên ngành dẫn đến chậm trễ thông quan.

Đơn cử như trường hợp của Công TNHH dinh dưỡng 3A (TP HCM) - một DN nhập khẩu các sản phẩm sữa từ nước ngoài vào Việt Nam. Nếu theo danh mục sản phẩm, các mặt hàng này thuộc quản lý của Bộ Y tế và phải thực hiện kiểm tra chuyên ngành về an toàn vệ sinh thực phẩm, điều này là hợp lý và dễ hiểu.

Tuy nhiên, đại diện công ty này cho biết các sản phẩm sữa nhập khẩu còn phải thực hiện yêu cầu kiểm tra chuyên ngành về kiểm dịch động vật. Do đó, một sản phẩm phải thực hiện tới hai thủ tục kiểm tra chuyên ngành tại hai cơ quan khác nhau khiến DN tốn thêm thời gian, chi phí. Cũng theo phản ánh của các DN, công chức hải quan đôi khi gây khó dễ, thiếu tinh thần trách nhiệm và không sẵn sàng hỗ trợ DN. Nói một cách sòng phẳng thì thái độ hợp tác của công chức hải quan còn chưa cao, vẫn còn tình trạng quan liêu.

Thiếu thống nhất

Điều đáng nói, Luật Hải quan còn thiếu thống nhất về yêu cầu chứng từ. Cơ chế, chính sách không rõ ràng và thiếu nhất quán. Còn bản thân các DN thì cũng chưa được cập nhật đầy đủ và kịp thời về những thông tin mới hoặc việc thay đổi các quy định. Được biết, trong báo cáo gửi Văn phòng Chính phủ vừa qua, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) có đề nghị tháo gỡ một số bất cập, những khó khăn trong vấn đề thủ tục nhập khẩu mà một số DN thương mại vướng phải.

Đơn cử, VCCI đề nghị bãi bỏ Điều 27 Nghị định 60/2014/NĐ-CP của Chính phủ ngày 19/6/2014 quy định về hoạt động in với nội dung: Cấp giấy phép nhập khẩu cho một số máy móc, thiết bị gia công sau in. Bởi lẽ, các DN nhập khẩu phàn nàn rằng, quy định này có nhiều bất cập và gây ảnh hưởng lớn đến DN nhập khẩu cũng như các DN có nhu cầu sử dụng máy in tại Việt Nam.

VCCI cũng đề nghị bãi bỏ khoản 1 Điều 9 Thông tư số 12/2015/TT-BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ngày 16/3/2015 hướng dẫn kiểm tra an toàn thực phẩm hàng hóa có nguồn gốc thực vật nhập khẩu với nội dung: Áp đặt điều kiện nhập khẩu của hàng hóa có nguồn gốc thực vật dựa trên điều kiện của nước xuất khẩu có đăng ký nhập khẩu với Việt Nam; Hoặc đề xuất bãi bỏ điều 1 Thông tư số 20/2011/TT-BCT của Bộ Công Thương ngày 12/5/2011 quy định bổ sung thủ tục nhập khẩu xe ô tô chở người loại từ 9 chỗ ngồi trở xuống với nội dung: Thương nhân nhập khẩu xe ô tô chở người loại từ 9 chỗ ngồi trở xuống phải có giấy ủy quyền của chính hãng sản xuất.

Ngoài ra, VCCI cũng đề nghị Bộ Tài chính có văn bản hướng dẫn việc miễn thuế nhập khẩu các trang thiết bị khách sạn, các phương tiện chuyên vận chuyển khách du lịch mà trong nước không sản xuất được. Có thể thấy, điều mong mỏi của các DN thương mại ở khu vực tư nhân hiện nay là muốn rút ngắn thời gian thông quan hải quan để họ có thể tiết kiệm chi phí lưu kho và dịch vụ kho bãi.

Hơn nữa, DN cũng mong muốn được giảm thiểu chi phí chứng từ và phí thông quan. Đồng thời, minh bạch hoá các quy trình xuất nhập khẩu tại cảng, sân bay, cửa khẩu để DN có thể hiểu và tuân thủ.

Và điều hệ trọng mà nhiều DN thương mại muốn nói từ khảo sát của ADB cùng bản báo cáo của VCCI gần đây, chính là chi phí tại cảng, chi phí cho hãng vận chuyển, chi phí bôi trơn, chi phí xử lý cần phải được kiểm soát. Cần có biện pháp để ngăn chặn hành vi hối lộ và tham nhũng nhằm tạo sự công bằng trong quy trình thông quan hải quan.

Mới đây Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã yêu cầu Bộ Tài chính phối hợp với các bộ, ngành, địa phương rà soát các khoản phí có liên quan trực tiếp đến chi phí của DN để xem xét giảm mức phí, chi phí đầu vào cho DN. Như phản hồi về sự không hài lòng của DN đối với quy trình thông quan cũng như vấn đề chi phí, điều mà Bộ Tài chính cũng như Tổng cục Hải quan và cục hải quan các địa phương cũng như các bộ ngành có liên quan cần vào cuộc nhanh chóng. Để quy trình, thời gian, chi phí thông quan không làm nản lòng DN.