“Then chốt của then chốt” trong mô hình mới

Đánh giá của Ban chỉ đạo Trung ương sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp cho thấy, sau khi sắp xếp đơn vị hành chính từ 63 xuống còn 34 đơn vị tỉnh, thành phố, từ 10.035 xuống còn 3.321 đơn vị cấp xã, kết thúc 696 đơn vị cấp huyện đã góp phần xác lập quy mô quản trị phù hợp, tối ưu hóa nguồn lực và kiến tạo phát triển. Bộ máy của hệ thống chính trị, các cơ quan Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Mặt trận, lực lượng vũ trang, các cơ quan tư pháp từ Trung ương đến địa phương được tổ chức lại đồng bộ, tinh gọn, giảm tầng nấc trung gian, hướng mạnh về cơ sở, gắn với đổi mới mạnh mẽ, thực chất phương thức hoạt động, nâng cao năng lực thực thi tại các xã.

Thế nhưng có một số hạn chế, vướng mắc lớn cần tập trung khắc phục đó là năng lực thực thi ở cơ sở, nhất là cấp xã, chưa theo kịp yêu cầu mới. Khối lượng công việc chuyển xuống cơ sở rất lớn, trong khi cán bộ chuyên sâu về đất đai, quy hoạch, xây dựng, tài chính, đầu tư, công nghệ thông tin, thanh tra, quản lý đô thị, các lĩnh vực phức tạp khác còn thiếu. Nhiều cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều việc, chịu áp lực lớn và đối mặt với rủi ro công vụ.

Điều đáng nói, có những “con số” đáng suy ngẫm. Đó là: “chỉ có 53% cán bộ cấp tỉnh, 30% cán bộ cấp xã đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ”. Như vậy điều đó đồng nghĩa với việc 47% cán bộ cấp tỉnh và 70% cán bộ cấp xã chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Một con số không hề nhỏ.

Khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, công việc được đưa xuống cấp xã để gần dân, sát dân, giải quyết công việc của người dân một cách nhanh chóng. Vậy với 30% cán bộ cấp xã đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, e rằng khó có thể phục vụ tốt khiến người dân hài lòng. Bởi thế, theo Trưởng Ban tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc, Trưởng Ban Chỉ đạo: “Kết quả mức độ hài lòng của người dân đạt 83,08%, đặc biệt 89,09% ý kiến ghi nhận cơ bản không còn tình trạng công chức sách nhiễu, phiền hà”. Thẳng thắn mà nói, dẫu rằng kết quả hài lòng của người dân là đa số, song còn gần 17% chưa hài lòng và gần 11% còn tình trạng công chức sách nhiễu, phiền hà cũng là vấn đề cần quan tâm, giải quyết nhanh chóng.

Báo cáo sơ kết 1 năm mô hình tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp cũng đã chỉ rõ: Mô hình tổ chức sau sắp xếp đã hình thành khung tổ chức mới, nhưng một số bộ phận bên trong chưa thực sự hoàn thiện. Năng lực quản trị, phát triển và tổ chức thực hiện ở cấp xã một số nơi chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu nhiệm vụ khối lượng lớn. Sau phân cấp, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không phải là khối nhân sự cơ học mà khối nhân sự chất lượng cao, chuyên sâu trên một số lĩnh vực đặc thù.

Bên cạnh đó, chất lượng đội ngũ cán bộ chưa đồng đều, cơ cấu chuyên môn mất cân đối ở một số vùng, lĩnh vực chuyên môn. Việc bố trí công chức chưa thực sự gắn kết với quản lý biên chế và vị trí việc làm. Chế độ tiền lương, chính sách cán bộ đối với cán bộ, nhất là cán bộ cấp xã chưa hợp lý. Công tác tuyển chọn, bố trí, sử dụng cán bộ ở một số nơi chưa được kiểm soát chặt chẽ, chưa gắn kết chặt chẽ với công tác đánh giá cán bộ, kết quả đầu ra, sản phẩm công việc. Qua khảo sát bước đầu, còn một số cán bộ, công chức, viên chức cấp tỉnh, cán bộ, công chức, viên chức cấp xã chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ, còn một số cán bộ chuyên môn không bố trí đúng vị trí công tác.

Thực tế trên đang phần nào lột tả, nâng cao “chất lượng đội ngũ cán bộ” đang là vấn đề hệ trọng trong thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp. Vì thế, không phải ngẫu nhiên, 1 trong 10 nhiệm vụ trọng tâm để nâng cao chất lượng vận hành của mô hình mới được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp là “xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu của mô hình mới”.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: Đây là nhiệm vụ then chốt của then chốt. Coi năng lực thực thi của cấp xã là thước đo kiểm định thành công của mô hình mới. Khẩn trương hoàn thiện vị trí việc làm, đánh giá năng lực, sở trường, kinh nghiệm của cán bộ để bố trí đúng người, đúng việc. Tăng cường cán bộ có năng lực, chuyên môn sâu về cơ sở, nhất là lĩnh vực đất đai, xây dựng, quy hoạch, đầu tư, tài chính, công nghệ thông tin, thanh tra, tư pháp, giáo dục, y tế, quản lý đô thị.

Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu, xây dựng chương trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cấp xã, luân chuyển, tổ công tác hỗ trợ chuyên môn, hướng dẫn trực tiếp tại cơ sở. Đồng thời, có chính sách tiền lương, phụ cấp, điều kiện làm việc và cơ chế khuyến khích phù hợp để cán bộ yên tâm công tác, nhất là địa bàn khó khăn, miền núi, biên giới, hải đảo.

Cuộc cải cách tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị là công việc khó, hệ trọng. Không nóng vội chủ quan, nhưng khi đã nhận thấy những hạn chế, bất cập sau 1 năm vận hành thì rất cần khắc phục để thực tiễn hoạt động đem lại hiệu quả cao hơn. Cán bộ là “cái gốc” của mọi công việc, là “then chốt”, thì công tác cán bộ, xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu của mô hình mới được coi là “then chốt của then chốt”.

Tổ chức mới phải tạo ra những xung lực, năng lực mới cho sự phát triển của đất nước. Không thể để ách tắc, kéo dài làm lỡ đi những cơ hội phát triển trước dòng chảy thời đại. Chờ đợi, hay lúng túng tại cấp cơ sở trong tổ chức thực hiện khiến giải quyết công việc cho người dân, doanh nghiệp bị chậm trễ. Nhất là sau sắp xếp đang thiếu những nhân sự chất lượng cao, chuyên sâu trên một số lĩnh vực đặc thù.

Thực tế đang đặt ra những yêu cầu về việc bộ máy mới phải đem lại chất lượng phục vụ mới cho người dân và doanh nghiệp tốt hơn, với yêu cầu cao hơn. Để gỡ được những vấn đề trên, xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu của mô hình mới phải được đặt lên hàng đầu, là “then chốt của then chốt” trong mô hình mới để cải cách tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả, đáp ứng sự mong mỏi của Nhân dân.

Bởi thế, không chỉ đánh giá năng lực, sở trường, kinh nghiệm của cán bộ để bố trí đúng người, đúng việc theo vị trí việc làm, “sàng lọc” cán bộ không đáp ứng yêu cầu ra khỏi bộ máy, mà còn cần cơ hội thăng tiến công bằng, minh bạch, chính sách tiền lương, phụ cấp, điều kiện làm việc đủ hấp dẫn để giữ chân người có năng lực.