Theo chân ngư dân hái 'lộc biển' kiếm tiền triệu

Trước đây rau cạo (rong biển) chỉ xuất hiện trong bữa cơm đạm bạc của ngư dân vùng biển Nghệ An, nay đã trở thành đặc sản được nhiều người săn tìm với giá lên tới cả triệu đồng mỗi kg.

Những ngày nắng, khi thủy triều rút, dọc các ghềnh đá ven biển từ Lạch Thơi đến Lạch Cờn, xã Quỳnh Phú (Nghệ An), nhiều người dân tranh thủ mang theo rổ, dao nhỏ men theo bờ đá để hái “lộc biển”. Công việc này phụ thuộc hoàn toàn vào con nước. Mỗi ngày, họ chỉ có vài giờ ngắn ngủi để khai thác trước khi sóng biển phủ kín các ghềnh đá.

Với người dân nơi đây, rau cạo đã gắn bó từ bao đời. Trước kia, loại rong biển này chỉ được hái về làm thức ăn trong những ngày khó khăn. Thế nhưng cùng với sự thay đổi của nhu cầu thị trường, rau cạo dần trở thành đặc sản được nhiều thực khách yêu thích, nhất là những người xa quê muốn tìm lại hương vị biển cả quen thuộc.

Theo người dân địa phương, mùa thu hoạch rau cạo kéo dài từ tháng 4 đến tháng 7 Âm lịch. Loại rong biển này, còn gọi là rong mứt, chỉ sinh trưởng ở các ghềnh đá ẩm ướt chịu tác động của thủy triều lên xuống. Rau cạo tươi có màu nâu cà phê đặc trưng, bám sát vào đá nên người đi hái phải quan sát kỹ mới có thể phát hiện và thu hoạch.

Bà Vũ Thị Liên (57 tuổi), trú xóm Minh Sơn, xã Quỳnh Phú (Nghệ An) cho biết, trước đây chỉ cần ra những bãi đá gần bờ là có thể thu hoạch được nhiều rau. Tuy nhiên, nguồn lợi tự nhiên ngày càng khan hiếm khiến người dân phải đi xa hơn. “Có người phải ra tận Diễn Châu, Cửa Lò, thậm chí sang Thanh Hóa hay vào Hà Tĩnh mới tìm được bãi rau. Rau ít đi nên giá bán cũng tăng cao. Dịp Tết vừa qua, rau khô có lúc đạt 700.000 đồng đến 1 triệu đồng/kg, hiện vẫn giữ mức 450.000-500.000 đồng/kg”, bà Liên cho hay.

Không chỉ phụ thuộc vào thời tiết, nghề hái rau cạo còn đòi hỏi sức khỏe và kinh nghiệm. Những ghềnh đá phủ rêu trơn trượt, sóng biển liên tục xô vào khiến người hái luôn đối mặt với nguy hiểm.

Chị Nguyễn Thị Thúy, trú thôn Đức Xuân, xã Quỳnh Phú chia sẻ, muốn thu hoạch được nhiều phải am hiểu địa hình và biết canh đúng thời điểm nước rút. “Đá rất trơn, chỉ sơ suất là có thể ngã. Dù vất vả nhưng mỗi buổi thuận lợi, một người có thể thu được 1-2kg rau tươi. Sau khi sơ chế hoặc phơi khô, thu nhập có thể đạt từ vài trăm nghìn đến gần một triệu đồng mỗi ngày”, chị Thúy nói.

Sau khi được đưa lên bờ, rau cạo phải trải qua nhiều công đoạn làm sạch công phu. Người dân thường rửa sơ ngay tại biển, sau đó mang về ngâm, đãi nhiều lần để loại bỏ hoàn toàn cát và tạp chất bám trong từng kẽ lá. Đây cũng là khâu mất nhiều thời gian nhất, góp phần tạo nên giá trị cho loại đặc sản này.

Rau cạo không được bày bán phổ biến như nhiều loại thực phẩm khác. Ngay trong mùa thu hoạch, tại các chợ địa phương cũng chỉ có một vài hộ mang bán rau tươi, rau khô hoặc các sản phẩm chế biến.

Trong đó, bánh rau cạo là món ăn được nhiều thực khách ưa chuộng. Sau khi làm sạch, rau được hấp chín rồi ép thành từng miếng bánh màu xanh sẫm, có độ giòn nhẹ và hương thơm đặc trưng của biển.

Chị Trương Trang, trú xã Quỳnh Phú cho biết, ngoài rau tươi và rau phơi khô, nhiều gia đình còn chế biến thành bánh rau cạo để phục vụ khách hàng. “Bánh rau cạo thường được cắt thành từng miếng nhỏ, ăn cùng hành lá và nước chấm. Ngoài ra, rau còn được dùng để nấu canh với khoai lang, hành hoa, tỏi tươi hoặc kết hợp với tôm, hàu, cà chua tạo nên vị ngọt thanh rất đặc trưng”, chị Trang chia sẻ.

Theo chị Nguyễn Thị Khánh, trú phường Quỳnh Mai, nhiều năm nay chị thường xuyên thu mua rau cạo của người dân để cung cấp cho khách hàng trong và ngoài tỉnh. Tuy nhiên, nhu cầu ngày càng tăng khiến nguồn hàng luôn trong tình trạng khan hiếm.

Ông Nguyễn Xuân Quyết – Phó Chủ tịch Uỷ ban MTTQ, Chủ tịch Hội Nông dân xã Quỳnh Phú cho biết, tên gọi rau cạo xuất phát từ cách người dân dùng tay hoặc dụng cụ nhỏ cạo loại rong biển này ra khỏi các khe đá ven bờ.

“Đây là loại thực phẩm mát, có thể chế biến thành nhiều món ăn khác nhau và được người tiêu dùng ưa chuộng. Không chỉ mang đậm hương vị biển cả, rau cạo còn tạo thêm sinh kế, giúp nhiều hộ dân cải thiện thu nhập trong những tháng nông nhàn”, ông Quyết nói.

Từ món ăn dân dã từng gắn với những ngày khó khăn của cư dân miền biển, rau cạo hôm nay đã trở thành đặc sản mang giá trị kinh tế cao. Mỗi mùa hè, khi thủy triều rút xuống, những người dân vùng cửa biển Quỳnh Phú lại tất bật theo chân sóng biển đi hái “lộc trời”, biến món quà của đại dương thành nguồn thu nhập tiền triệu.