Thi giáo viên, thi học sinh

Ảnh minh họa.

Điểm qua một số cuộc thi mà hầu như trường nào cũng phải cử giáo viên tham gia như thi giáo viên dạy giỏi các cấp, thi văn nghệ thể thao, thi đồ dùng dạy học tự làm, thi hội khỏe Phù Đổng, thi nghi thức Đội, thi về ngày 20-11, thi tìm hiểu về công đoàn ngành... và hàng chục cuộc thi tìm hiểu khác nhân các dịp khác nhau mới thấy áp lực mà giáo viên đang phải chịu rõ ràng là rất lớn. Nhất là khi các cuộc thi này sẽ được được tính vào thành tích thi đua của nhà trường, xếp hạng của giáo viên cuối năm học. Nên ai đã được cử đi thi, tuyệt đối không thể qua loa, chiếu lệ mà phải cố gắng ôn luyện, chuẩn bị kỹ càng để đạt thành tích cao nhất vì đó là danh dự của mình, của bộ môn và của cả nhà trường. Nhưng như vậy thì tốn rất nhiều công sức và không còn thời gian đầu tư cho các tiết dạy. Thậm chí, có những trường còn có những cô giáo quanh năm chỉ có đi thi lấy thành tích về cho trường, chứ việc dạy dỗ đã có người khác lo.

Không những thế, nhiều giáo viên còn chịu trách nhiệm hướng dẫn học sinh đi thi học sinh giỏi, văn hay chữ tốt, hùng biện tiếng Anh,… Bên cạnh công việc giảng dạy còn phải làm sổ sách, viết sáng kiến, đảm bảo chỉ tiêu học sinh giỏi, học sinh lên lớp… quả thật giáo viên cũng “ba đầu sáu tay” như ý kiến của một chuyên gia giáo dục khi nhận xét về nỗi khổ của giáo viên ngày nay. Người thiệt thòi nhất, cuối cùng là học sinh khi dưới nhiều tầng áp lực như thế thì các giáo viên có đảm bảo được chất lượng giảng dạy? Căn bệnh thành tích có khiến các thầy cô phải gồng mình và yêu cầu học sinh của mình cũng phải “gồng mình” quá sức?

Tương tự, các cuộc thi dành cho học sinh cũng trăm hoa đua nở không kém, nếu không muốn nói là còn nhiều hơn cả giáo viên. Tất nhiên, các cuộc thi đều được tổ chức trên cơ sở học sinh tự nguyện tham gia, nhưng có mấy học sinh lại từ chối không tham gia khi được thầy cô tin tưởng cử đi thi? Thông thường, những em học sinh giỏi toàn diện có thể trải qua cuộc thi viết chữ đẹp tuần trước, tuần sau đã lại thi tiếng Anh, thi Toán là bình thường…

Chuyện cười ra nước mắt khi học sinh được Huy chương vàng về bơi lội nhưng lại không biết bơi, thậm chí là sợ nước… cho thấy căn bệnh thành tích trong giáo dục là có thật. Vẫn biết, mỗi cuộc thi là một cơ hội cọ xát để các em làm quen với thi cử, tránh được tâm lý lo sợ khi tham gia vào các cuộc thi sau này. Nhưng cũng như người lớn, gánh nặng tâm lý đã đi thi là phải có giải, thậm chí giải cao khiến nhiều học sinh quay cuồng trong công cuộc ôn luyện - đi thi… Ngay cả các cuộc thi năng khiếu như thi hát, thi đấu cờ vua… để đoạt giải, không thể không dành thời gian ôn tập. Việc quá tải, khiến các em vất vả, áp lực và không có thời gian cho các hoạt động trải nghiệm sáng tạo là việc rất rõ. Cho nên việc Bộ GD&ĐT chính thức yêu cầu địa phương tinh giảm các cuộc thi dành cho giáo viên, học sinh phổ thông bắt đầu từ tháng 5 này khiến cả giáo viên và phụ huynh đều thở phào nhẹ nhõm.

Thời gian này, câu chuyện tuyển sinh đầu cấp đang được cả xã hội quan tâm. Trong đó, tuyển sinh vào lớp 10 theo hình thức thi tuyển có vất vả cho thí sinh nhưng kết quả sẽ nhìn thấy rõ theo khía cạnh điểm số đạt được. Trong khi đó, đối với các cấp học tiểu học và THCS, những trường công lập tuyển sinh đúng tuyến và các trường tư thục tuyển sinh trên toàn thành phố Hà Nội vốn là điểm nóng về lượng hồ sơ đăng ký xét tuyển luôn cao hơn gấp nhiều lần chỉ tiêu tuyển sinh thì mỗi mùa tuyển sinh là một lần đau đầu về tiêu chí phụ. Và thành tích từ các cuộc thi được đem ra làm tiêu chí phụ cho hồ sơ xét tuyển.

Rõ ràng việc “chạy” để có thành tích có thể chỉ là cá biệt. Nhưng rõ ràng, khi có nhiều cuộc thi được tổ chức bởi nhiều đơn vị khác nhau, thiếu sự quản lý của các cơ quan chức năng thì việc xảy ra hiện tượng mua giải để phục vụ cho mục đích cá nhân là có.

Vấn đề hiện nay là Bộ GD&ĐT cần chỉ đạo tiến hành rà soát tinh giảm ra sao để các cuộc thi được tổ chức đáp ứng đúng yêu cầu đổi mới của giáo dục. Chủ trương Bộ GD&ĐT đưa ra là chỉ chọn một số cuộc thi cơ bản, gắn liền với nhiệm vụ chính trị của ngành để chỉ đạo tổ chức và 31/5 là hạn cuối để các sở rà soát, tổng hợp lại, báo cáo Bộ về các cuộc thi được tiếp tục duy trì tại địa phương.

Một khi các chính sách liên quan được điều chỉnh như không lấy thành tích các cuộc thi này để chấm thi đua các địa phương, đơn vị. Sở không được yêu cầu các trường thành lập đội tuyển, xét giải tập thể và không lấy thành tích các cuộc thi này để xét thi đua các đơn vị tham gia… được thực hiện một cách nghiêm túc trên thực tế, không có ngoại lệ cho bất kỳ cuộc thi hay địa phương nào thì chắc chắn các gánh nặng áp lực của học sinh và giáo viên sẽ giảm tải được rất nhiều. Sao cho để cuộc thi thực sự tạo sân chơi bổ ích cho giáo viên, học sinh vận dụng kiến thức, kích hoạt sự sáng tạo và năng lực giảng dạy, học tập.