Thi tốt nghiệp THPT trên máy tính: Tăng tốc thử nghiệm, chuẩn bị cho bước chuyển lớn từ năm 2027

Theo ông Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GDĐT), theo kế hoạch, từ tháng 6/2027, kỳ thi tốt nghiệp THPT sẽ bắt đầu tổ chức trên máy tính tại các điểm đủ điều kiện hạ tầng, đồng thời vẫn duy trì thi trên giấy ở những nơi chưa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.

Từng bước thử nghiệm cho kỳ thi “số hóa”

Lộ trình chuyển đổi sang thi trên máy tính đang được Bộ GDĐT triển khai theo từng giai đoạn. Theo kế hoạch, tháng 7/2026 sẽ hoàn thiện đề án chính thức; tháng 9/2026 thành lập Ban chỉ đạo và trình Chính phủ; cuối năm ban hành quy chế; năm 2027 tiếp tục thử nghiệm diện rộng trước khi triển khai chính thức.

Theo ông Huỳnh Văn Chương, việc thử nghiệm không chỉ nhằm kiểm tra hạ tầng kỹ thuật mà còn phục vụ xây dựng ngân hàng câu hỏi – yếu tố được xem là cốt lõi của kỳ thi trên máy tính. Khác với thi trên giấy truyền thống, thi trên máy đòi hỏi hệ thống câu hỏi đủ lớn, được chuẩn hóa và có khả năng sinh đề ngẫu nhiên nhưng vẫn bảo đảm độ khó tương đương giữa các mã đề.

Trong tháng 4–5/2026, Bộ GDĐT đã triển khai nhiều đợt thử nghiệm tại các địa phương và cơ sở giáo dục đại học. Một trong những đợt quy mô lớn diễn ra tại Trường ĐH Ngân hàng TPHCM trong hai ngày 4–5/5/2026 với sự tham gia của 1.900 học sinh lớp 12 đến từ 15 trường THPT và trung tâm giáo dục thường xuyên trên địa bàn TPHCM.

Để phục vụ kỳ thi thử nghiệm, Trường ĐH Ngân hàng TPHCM sử dụng hệ thống hơn 800 máy tính cấu hình cao tại cơ sở 56 Hoàng Diệu 2, kết nối mạng LAN nội bộ biệt lập nhằm bảo đảm an toàn an ninh mạng. Hệ thống điện dự phòng, phương án xử lý sự cố kỹ thuật và phần mềm thi nhiều lớp bảo mật cũng được chuẩn bị đồng bộ.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Thụy – Trưởng phòng Tuyển sinh & Truyền thông Trường ĐH Ngân hàng TPHCM, nhà trường đã huy động đội ngũ kỹ thuật viên túc trực liên tục trong thời gian thi để xử lý các tình huống phát sinh, bảo đảm kỳ thi diễn ra an toàn và thông suốt.

Không chỉ tại TPHCM, ngày 11-12/5, Bộ GDĐT tiếp tục tổ chức đợt thử nghiệm quy mô lớn tại Huế với sự tham gia của 3.529 học sinh.

Hai điểm thi được lựa chọn là Trường THPT chuyên Quốc Học - Huế và Trường THPT chuyên Khoa học Huế. Toàn bộ thí sinh đều phải tuân thủ quy chế tương tự kỳ thi thật. Học sinh không được mang thiết bị điện tử vào phòng thi; chỉ được mang giấy chứa tài khoản đăng nhập, bút viết và máy tính cầm tay theo quy định.

Các điểm thi đã rà soát hệ thống máy tính, nguồn điện, đường truyền internet, ánh sáng phòng thi cũng như xây dựng phương án xử lý các tình huống kỹ thuật phát sinh. Riêng Trường THPT chuyên Khoa học Huế chuẩn bị 13 phòng máy với gần 700 máy tính chính thức và dự phòng.

Đảm bảo công bằng và bài toán hạ tầng

Dù việc thử nghiệm cho thấy nhiều tín hiệu tích cực, không ít chuyên gia cho rằng chặng đường để triển khai đại trà vẫn còn nhiều thách thức. Trong đó, việc thử nghiệm với khoảng 100.000 thí sinh trong năm 2026 theo dự kiến của Bộ GDĐT được chỉ ra vẫn khá nhỏ so với quy mô hơn 1 triệu thí sinh tham gia kỳ thi tốt nghiệp THPT hàng năm.

Khi mở rộng ra phạm vi toàn quốc, bài toán không chỉ nằm ở kỹ thuật mà còn liên quan trực tiếp đến tính công bằng giữa các vùng miền. Trong khi học sinh ở đô thị có điều kiện tiếp cận công nghệ từ sớm, nhiều khu vực miền núi, biên giới hay hải đảo vẫn còn thiếu thiết bị, đường truyền internet chưa ổn định, thậm chí nguồn điện còn hạn chế.

Chính vì vậy, việc triển khai theo lộ trình được xem là giải pháp phù hợp nhằm tránh tạo ra khoảng cách số trong giáo dục.

Theo Cục trưởng Huỳnh Văn Chương, để tổ chức thành công kỳ thi trên máy tính, vai trò của địa phương đặc biệt quan trọng. Bộ GDĐT và các địa phương sẽ phải phối hợp chặt chẽ trong việc chuẩn bị cơ sở vật chất, nhân lực kỹ thuật cũng như lộ trình đổi mới kiểm tra đánh giá phù hợp với hình thức thi mới.

Theo PGS.TS Nguyễn Phong Điền, Phó Giám đốc ĐH Bách khoa Hà Nội, yếu tố then chốt vẫn là xây dựng được ngân hàng đề thi chuẩn hóa. Khi đó, dù thi trên giấy hay trên máy tính, tính công bằng mới được đảm bảo. Tuy nhiên, để có được hệ thống đề thi đủ lớn, chuẩn hóa và bảo mật tuyệt đối là thách thức không nhỏ.

Bên cạnh đó, một tranh luận khác cũng được đặt ra là mô hình tổ chức thi. Nhiều ý kiến cho rằng cần xây dựng các trung tâm khảo thí độc lập thay vì tổ chức ngay tại trường THPT nhằm tăng tính chuyên nghiệp và ổn định hạ tầng kỹ thuật.

Trên thực tế, thi trên máy tính không còn quá xa lạ tại Việt Nam. Các kỳ thi đánh giá năng lực do Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và các đại học tổ chức trên máy tính với ưu điểm như mỗi thí sinh một mã đề, chấm điểm tự động và hạn chế gian lận.

Tuy nhiên, kỳ thi tốt nghiệp THPT có quy mô lớn hơn rất nhiều. Ngay tại các thành phố lớn, không phải trường học nào cũng đủ số lượng máy tính để tổ chức thi đồng loạt cho hàng nghìn học sinh cùng lúc. Vì vậy, việc chuyển đổi sang thi trên máy tính cần được thực hiện bài bản, thận trọng và có đánh giá kỹ lưỡng ở từng giai đoạn.