Thị trường chao đảo vì xung đột tại Trung Đông

Thị trường phản ứng mạnh

Những ngày gần đây, thị trường tài chính thế giới ghi nhận sự biến động rõ rệt, phản ánh tâm lý vừa thận trọng vừa kỳ vọng của nhà đầu tư. Tại châu Á, các chỉ số chứng khoán lớn như Nhật Bản và Hàn Quốc (đại diện cho diễn biến thị trường tại 2 nền kinh tế lớn trong khu vực) tăng hơn 1%, kéo chỉ số MSCI Asia Pacific (thể hiện xu hướng chung của thị trường cổ phiếu khu vực châu Á – Thái Bình Dương) tăng 0,5%. Trong khi đó, hợp đồng tương lai S&P 500 của Mỹ (chỉ báo dự đoán xu hướng thị trường chứng khoán Mỹ) tăng 0,3% sau khi đảo chiều từ mức giảm trước đó.

Động lực chính của đợt phục hồi này đến từ các thông tin về khả năng đạt được thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, với thời hạn dự kiến 45 ngày. Tuy nhiên, đà tăng này được đánh giá là mong manh, khi thị trường vẫn chịu áp lực lớn từ giá năng lượng và rủi ro leo thang xung đột.

Thực tế, giá dầu tiếp tục đóng vai trò trung tâm trong việc định hình tâm lý thị trường. Việc eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển khoảng 20% dầu và khí đốt toàn cầu, bị gián đoạn đã khiến nguồn cung năng lượng toàn cầu chịu cú sốc lớn. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), hơn 12 triệu thùng dầu đã bị gián đoạn nguồn cung kể từ khi xung đột bắt đầu, và mức gián đoạn trong tháng 4 có thể gấp đôi tháng trước.

Tại Mỹ, giá xăng đã tăng khoảng 1 USD/gallon, khiến chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 3 được dự báo tăng 1%, mức cao nhất kể từ năm 2022. Điều này buộc nhà đầu tư phải điều chỉnh kỳ vọng về chính sách tiền tệ, khi khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) giảm lãi suất trong ngắn hạn trở nên kém chắc chắn.

Tâm lý thị trường hiện đang phản ứng mạnh với từng tin tức. Khi xuất hiện thông tin tích cực như đàm phán ngừng bắn, thị trường phục hồi nhanh; nhưng chỉ cần tín hiệu leo thang, rủi ro lập tức quay trở lại. Nhận định về điều này, ông Tareck Horchani – Chuyên gia tại Công ty chứng khoán và dịch vụ đầu tư Maybank Securities (Malaysia), cho biết: “Thị trường châu Á phản ứng rất nhanh với những tín hiệu cho thấy các kịch bản xấu nhất, như gián đoạn hoàn toàn nguồn cung dầu, có thể được tránh khỏi”.

Tuy nhiên, sự phục hồi này chưa đủ để tạo niềm tin vững chắc. Theo ông Homin Lee – Chiến lược gia tại Tập đoàn ngân hàng tư nhân và quản lý tài sản Lombard Odier (Thụy Sĩ), “việc dự đoán hiện tại là rất khó khăn đối với nhà đầu tư”, phản ánh mức độ bất định cao của môi trường kinh tế hiện nay.

Không chỉ thị trường cổ phiếu, các loại tài sản khác cũng ghi nhận biến động đáng kể. Giá vàng giảm hơn 12% kể từ khi xung đột nổ ra, trong khi lợi suất trái phiếu tăng mạnh, cho thấy nhà đầu tư đang tái định giá rủi ro trên toàn hệ thống. Đồng USD tiếp tục giữ vai trò tài sản trú ẩn an toàn, trong khi đồng yên suy yếu, phản ánh dòng tiền dịch chuyển về các tài sản ít rủi ro hơn.

Ở cấp độ vĩ mô, các ngân hàng trung ương cũng đối mặt với bài toán khó. Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) cảnh báo, chi phí năng lượng tăng và gián đoạn nguồn cung có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng, trong khi vẫn phải cân nhắc áp lực lạm phát.

Điều chỉnh chiến lược

Trước bối cảnh bất ổn, nhà đầu tư và doanh nghiệp đều đang có những điều chỉnh đáng kể nhằm thích nghi với môi trường mới. Một trong những xu hướng rõ rệt nhất là chuyển sang trạng thái phòng thủ, với dòng tiền tăng mạnh vào các quỹ thị trường tiền tệ, cho thấy xu hướng ưu tiên giữ tiền mặt trong thời điểm rủi ro cao.

Đồng thời, nhà đầu tư cũng gia tăng tỷ trọng vào các tài sản liên quan đến năng lượng, trong khi giảm tiếp xúc với các ngành nhạy cảm như hàng không, logistics và tiêu dùng. Điều này phản ánh chiến lược điều chỉnh danh mục đầu tư theo biến động của giá dầu, khi giá năng lượng trở thành biến số trung tâm chi phối toàn bộ thị trường.

Ở cấp độ doanh nghiệp, tác động của xung đột đã bắt đầu thể hiện rõ. Hãng hàng không AirAsia X (Malaysia) cho biết giá nhiên liệu máy bay đã tăng lên tới 300 USD/thùng tại một số thị trường, buộc doanh nghiệp phải tăng phụ phí nhiên liệu khoảng 20% và giá vé từ 31–40%. Không chỉ dừng lại ở giá cả, các doanh nghiệp còn phải điều chỉnh chiến lược vận hành, như cắt giảm công suất hoặc tìm tuyến bay thay thế để tránh khu vực xung đột.

Ở cấp độ chính sách, các cơ quan quốc tế cũng đã có những động thái ứng phó. IEA đang xem xét tiếp tục giải phóng dự trữ dầu chiến lược sau khi đã tung ra 400 triệu thùng. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng đây chỉ là giải pháp tạm thời, không thể bù đắp cho tình trạng thiếu hụt nguồn cung kéo dài.

Đáng chú ý, một số chuyên gia cảnh báo thị trường vẫn chưa định giá đầy đủ mức độ rủi ro. Theo nhận định của chuyên gia chiến lược kinh tế David Roche, cú sốc nguồn cung hiện tại chưa được phản ánh hết vào giá tài sản, tạo ra nguy cơ điều chỉnh mạnh nếu tình hình tiếp tục xấu đi. Điều này cho thấy khoảng cách giữa kỳ vọng thị trường và thực tế kinh tế vẫn còn lớn.

Bất ổn tại Trung Đông đang tạo ra một cú sốc kinh tế lớn, buộc thị trường và nhà đầu tư liên tục điều chỉnh kỳ vọng trong bối cảnh rủi ro năng lượng, lạm phát và tăng trưởng suy yếu vẫn chi phối dài hạn. Vì vậy, thị trường toàn cầu nhiều khả năng sẽ tiếp tục vận hành trong trạng thái mong manh, nhạy cảm và khó dự đoán, phụ thuộc chặt chẽ vào diễn biến địa chính trị.