Thị trường lao động bước vào cuộc sàng lọc kỹ năng
Trí tuệ nhân tạo (AI) và kinh tế số đang làm thay đổi sâu sắc cấu trúc việc làm, khiến nhiều ngành nghề truyền thống đứng trước nguy cơ bị thay thế hoặc tái cấu trúc. Trước làn sóng chuyển đổi này, nâng cao kỹ năng số, đổi mới đào tạo và tăng khả năng thích ứng trở thành giải pháp then chốt.
Báo cáo do Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) công bố mới đây cho biết, AI tác động ngày càng sâu rộng đến thị trường lao động toàn cầu. Đáng chú ý, khoảng 9,6% số việc làm mà phụ nữ đang đảm nhiệm có nguy cơ bị thay đổi bởi AI, cao gần gấp 3 lần so với tỷ lệ 3,5% ở nam giới. Nguyên nhân chủ yếu là lao động nữ tập trung nhiều trong các công việc hành chính, văn phòng, thư ký, nhập liệu hay dịch vụ khách hàng - những lĩnh vực mà AI có khả năng xử lý ngày càng hiệu quả.
Thực tế tại Việt Nam cho thấy xu hướng này đang diễn ra rõ rệt. Tại buổi tọa đàm “Việc làm thời AI: Thách thức và cơ hội cho phụ nữ, thanh niên” diễn ra ngày 8/7, ông Vũ Quang Thành - Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội cho biết, quá trình chuyển đổi số và ứng dụng AI đã tạo ra những biến động mạnh trên thị trường lao động.
Theo ông Thành, có ít nhất 5 nhóm ngành đang chịu tác động trực tiếp từ AI gồm: dịch vụ khách hàng, telesale và tổng đài; hành chính, kế toán, nhập liệu; sáng tạo nội dung và dịch thuật; công nghệ thông tin; sản xuất và logistics.
Qua phân tích dữ liệu tuyển dụng từ doanh nghiệp (DN), ông Thành chỉ rõ 4 nhóm ngành có tỷ lệ lao động nữ cao đang chịu tác động mạnh nhất. Đó là khối hành chính văn phòng và kế toán cơ bản. Nhóm thứ hai là dịch vụ khách hàng, bán lẻ và bán buôn. Tiếp đến là ngành dệt may và da giày. Nhóm cuối cùng là các ngành sáng tạo, thiết kế, truyền thông và sản xuất nội dung.
Các chuyên gia nhận định, AI sẽ tiếp tục mở rộng phạm vi ảnh hưởng trong những năm tới, khiến nhiều công việc truyền thống biến mất nhưng đồng thời cũng tạo ra nhiều nghề nghiệp mới liên quan đến dữ liệu, công nghệ số, tự động hóa, an ninh mạng, quản trị AI...
Để không bị bỏ lại phía sau, người lao động cần chuyển từ tư duy “học một lần để làm cả đời” sang học tập suốt đời, thường xuyên cập nhật kiến thức và kỹ năng mới.
Bà Phạm Thị Hường - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội phân tích, thách thức lớn nhất đối với lao động trẻ hiện nay không phải là thiếu cơ hội tiếp cận công nghệ mà là khả năng ứng dụng công nghệ vào công việc thực tế. Nhiều DN đánh giá lao động trẻ có nền tảng chuyên môn nhưng còn thiếu kỹ năng số chuyên sâu cũng như các kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm...
“Bằng cấp chỉ là điều kiện để gia nhập thị trường lao động. Năng lực thực hành, tinh thần học hỏi và khả năng thích ứng trước sự thay đổi của công nghệ mới là yếu tố quyết định sự phát triển bền vững trong sự nghiệp” - bà Hường nhấn mạnh đồng thời cho biết, sự phát triển của AI vừa là thách thức, vừa là cơ hội để các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đổi mới mô hình đào tạo. Chính vì vậy, nhà trường đã chủ động tăng cường hợp tác với DN, thường xuyên cập nhật chương trình đào tạo theo nhu cầu thực tế, đồng thời đưa nhiều mô - đun học tập trực tiếp tại DN để sinh viên được tiếp cận công nghệ mới trong quá trình học.