Thị trường lao động: Hỗ trợ để phát triển

Lao động đối mặt với nguy cơ mất việc làm trong xu hướng tự động hóa.

Chưa đáp ứng được nhu cầu

Khánh Hòa có dân số trung bình khoảng 1.214.859 người, dân số trong độ tuổi lao động có 762.287 người chiếm (62,74%), số lao động tham gia hoạt động kinh tế là 600.150 người (chiếm 49,40%) trong tổng dân số toàn tỉnh.

Hiện nay, hoạt động tư vấn nghề nghiệp, việc làm và giới thiệu việc làm từng bước đã giúp việc tìm kiếm việc làm, học nghề của người lao động ngày càng thuận lợi; tạo thêm cơ hội giúp cho người địa phương được nâng cao trình độ, kỹ năng làm việc tham gia cạnh tranh trên thị trường lao động trong nước.

Tuy nhiên, theo ông Mai Xuân Trí, Phó Giám đốc Sở LĐ-TB&XH tỉnh Khánh Hòa, hiện nay tỷ lệ kết nối việc làm việc thành công còn ở mức thấp, mới chỉ đạt khoảng 30%, trong khi đó theo định hướng đến năm 2020 tỷ lệ kết nối làm việc thành công phải đạt từ 70%. Nguyên nhân chủ yếu là đội ngũ cán bộ tư vấn, giới thiệu việc làm của các trung tâm Dịch vụ việc làm thiếu về số lượng, hạn chế về kỹ năng tư vấn, giới thiệu việc làm; chưa kết nối được dữ liệu cung – cầu lao động; chưa đánh giá và dự báo thông tin thị trường lao động…

Bên cạnh đó, Sở LĐ-TB&XH tỉnh cũng đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ và thực hiện đề án “Hỗ trợ người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2015-2020” nhưng số lượng tham gia đi làm việc ở nước ngoài vẫn chưa tương xứng với lực lượng lao động của tỉnh, đặc biệt là lao động thuộc hộ nghèo, cận nghèo, hộ chính sách có công và lao động dân tộc thiểu số.

Trong thời gian qua, công tác đào tạo nghề đã bước đầu có sự gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp. Tuy nhiên cơ cấu ngành, nghề đào tạo vẫn chưa thực phù hợp, chưa thường xuyên bổ sung các ngành nghề đào tạo mới theo yêu cầu của thị trường lao động.

Liên kết nhà trường với doanh nghiệp

Qua khảo sát được tiến hành trên 8 huyện, thị xã, thành phố của tỉnh Khánh Hòa với 348 doanh nghiệp có quy mô trên 50 lao động trở lên cho thấy: Từ năm 2016 đến năm 2018, nhu cầu đào tạo lại lực lượng lao động của các doanh nghiệp tập trung ở các ngành nghề như: Sản xuất chế biến sợi, vải, giày, da, kinh doanh, khách sạn nhà hàng, dịch vụ du lịch, công nghệ kỹ thuật điện tử, điện tử và viễn thông… Trung bình mỗi năm nhu cầu đào tạo lại cho lao động trình độ Cao đẳng nghề và trung cấp nghề là 2.132 người còn sơ cấp và dạy nghề dưới 3 tháng trung bình một năm là 1.720 người.

Còn nhu cầu tuyển dụng lao động trong 3 năm từ 2016-2018 là 10.753 lao động/ năm với mức lương giao động từ hơn 3,5 triệu đến hơn 4,3 triệu đồng /tháng. Từ các kết quả điều tra, khảo sát đó các cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp sử dụng lao động xây dựng kế hoạch đào tạo nghề và công tác tuyển sinh học nghề; thực hiện trách nhiệm của doanh nghiệp về cung cấp thông tin tuyển dụng lao động, chế độ đãi ngộ với lao động và việc liên kết đào tạo giữa các trường nghề và doanh nghiệp.

TS. Nguyễn Thị Hải Vân, Cục trưởng Cục việc làm (Bộ LĐ-TB&XH) cho biết: Theo nghiên cứu của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) về Công nghệ đang làm thay đổi công việc và doanh nghiệp tại các quốc gia ASEAN trong thập kỷ tới, các nhóm nghề sẽ chịu tác động lớn từ thay đổi công nghệ như: lĩnh vực phụ tùng ô tô và tự động; điện và điện tử; dệt may, quần áo, giày dép…Trong đó, các quốc gia như Campuchia, Indonesia, Phillipines, Thái Lan và Việt Nam là các quốc gia có tới 56% lao động, tương đương 137 triệu người sẽ có nguy cơ chịu ảnh hưởng cao bởi lực lượng lao động là robot.

Qua đó cho thấy thị trường lao động đã và đang có sự chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng tích cực, giảm dần sử dụng lao động đơn giản sang sử dụng nhóm lao động có kỹ năng và trình độ cao.

Một trong những giải pháp có tính đột phá là đưa doanh nghiệp trở thành một trong những chủ thể tham gia đào tạo nghề. Thay vì doanh nghiệp đứng ngoài, thụ động thì nay họ chủ động tích cực tham gia vào hệ thống này với vai trò là nhà đầu tư và đồng thời cũng là đối tác khách hàng cho chính “sản phẩm” của mình.Theo đó mô hình “Trường trong doanh nghiệp” nhấn mạnh vai trò “đào tạo” của doanh nghiệp với giáo viên chính là những thợ bậc cao, những kỹ sư lành nghề trong doanh nghiệp kèm cặp hướng dẫn học viên trên những thiết bị máy móc của doanh nghiệp.

Theo TS. Vân, về các giải pháp phát triển thị trường lao động đến năm 2020, ngoài việc hoàn thiện khung khổ pháp lý phù hợp với điều kiện trong nước và hội nhập thì nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thông qua đẩy mạnh đào tạo kỹ năng, năng lực thực hành, phát triển hệ thống giáo dục đáp ứng nhu cầu lao động trong nước và quốc tế là vấn đề cấp bách đặt ra.