Thị trường sản phẩm trái cây đa dạng: Người tiêu dùng có nhiều cơ hội lựa chọn

Nhập khẩu cả năm ước đạt 4 tỷ USD

Số liệu thống kê của Cục Hải quan (Bộ Tài chính) cho thấy, 5 tháng đầu năm, Việt Nam chi 1,3 tỷ USD nhập khẩu rau quả, tăng 31% so với cùng kỳ năm ngoái. Tốc độ này cao hơn đáng kể mức tăng 20% của xuất khẩu rau quả. Trong khi đó, số liệu thống kê của Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit) cho hay, nhập khẩu rau quả 6 tháng đầu năm ước đạt gần 1,6 tỷ USD, tăng gần 30% so với cùng kỳ năm ngoái. Nếu duy trì đà tăng trưởng hiện nay, nhập khẩu rau quả cả năm có thể đạt gần 4 tỷ USD, mức cao nhất từ trước tới nay.

Trong đó10 thị trường cung ứng lớn nhất hầu hết đều ghi nhận tăng trưởng mạnh. Trung Quốc tiếp tục dẫn đầu với kim ngạch hơn nửa tỉ USD, tăng 49% so với cùng kỳ. Mỹ đứng thứ hai với 325 triệu USD, tăng 32%. Các thị trường như Campuchia, Australia, Thái Lan, New Zealand và Ấn Độ cũng tăng 26 - 70%. Chỉ Chile và Hàn Quốc ghi nhận mức giảm.

Vinafruit lý giải, một trong những nguyên nhân khiến trái cây ngoại ngày càng phổ biến là thuế nhập khẩu giảm mạnh. Việc thực thi các hiệp định thương mại tự do như EVFTA, CPTPP hay ACFTA đã kéo thuế nhiều mặt hàng về mức thấp. Như từ năm 2025, thuế nhập khẩu cherry Mỹ giảm từ 10% xuống 5%, táo Mỹ từ 8% xuống 5%. Trong khi đó, phần lớn trái cây Trung Quốc được hưởng thuế nhập khẩu 0% nếu đáp ứng quy tắc xuất xứ theo Hiệp định Thương mại tự do ASEAN - Trung Quốc. Và bên cạnh yếu tố thuế, hệ thống logistics lạnh ngày càng hoàn thiện cũng như sự cạnh tranh giữa các nhà nhập khẩu cũng giúp giảm chi phí phân phối. Do đó, nhiều loại trái cây từng thuộc phân khúc cao cấp nay đã trở nên phổ biến  hơn ở thị trường trong nước.

Khảo sát tại nhiều siêu thị, cửa hàng tiện lợi trên địa bàn Hà Nội cho thấy, thời gian gần đây xuất hiện nhiều loại táo, nho, đào và lê ngoại được nhập về với giá khá cạnh tranh. Đơn cử như nho Mỹ có đủ loại, từ nho xanh, nho đỏ, cho tới nho đen với nhiều mức giá khác nhau. Giá bán cũng thấp hơn trước, dao động từ 130.000 - 250.000 đồng/kg, giảm 10 - 15% so với cùng kỳ năm ngoái. Tương tự, các loại táo, cam, lê, kiwi... cũng được nhập nhiều từ các thị trường Mỹ, Trung Quốc, Australia hay New Zealand... với giá cạnh tranh. Đơn cử quýt Australia từng có giá 500.000 đồng/kg, hiện chỉ còn ở mức 120.000 - 170.000 đồng/kg.

Sản phẩm trái cây đa dạng

Mặt bằng giá trái cây trong nước cũng giảm rõ rệt. Khảo sát cho thấy, không ít loại trái cây đặc sản đang giảm giá mạnh: như măng cụt, sầu riêng, trước đây thường có mức giá từ 80.000 - 100.000 đồng/kg, nay chỉ còn quanh mức 50.000 đồng/kg. Măng cụt hiện được bán dao động từ 40.000 - 60.000 đồng/kg; sầu riêng ri6 50.000 - 65.000 đồng/kg… Như vậy, mức giá nhìn chung đã giảm khá sâu so với cùng kỳ năm ngoái. Một số chủ tiệm kinh doanh trái cây ở Hà Nội lý giải, nguyên nhân khiến giá trái cây đồng loạt giảm là do nhiều địa phương cùng bước vào cao điểm thu hoạch. Còn theo nhiều doanh nghiệp, bên cạnh các thị trường truyền thống như Trung Quốc, Mỹ, Australia, người tiêu dùng năm nay có cơ hội lựa chọn sản phẩm với nguồn gốc đa dạng hơn nhờ Việt Nam phát triển thương mại với nhiều thị trường, là Nhật Bản, Hàn Quốc…

Ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng thư ký Vinafruit cho biết, năm nay, thời tiết thuận lợi giúp nhiều loại trái cây các tỉnh phía Nam đạt sản lượng cao, như măng cụt, sầu riêng, xoài, thanh long, bơ… Trong khi sức mua không tăng tương ứng khiến mặt bằng giá giảm mạnh so với các năm trước. Điều này tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người tiêu dùng lựa chọn. Giới chuyên gia kinh tế cũng nhận định, sự gia tăng nhanh của trái cây nhập khẩu tạo áp lực cạnh tranh đáng kể lên sản phẩm trong nước, đặc biệt ở phân khúc trung cấp. Nhiều loại trái cây nội địa gặp khó trong cạnh tranh về mẫu mã, khả năng bảo quản và tính ổn định của nguồn cung.

Ông Nguyễn Văn Mười - Phó Tổng thư ký Vinafruit đánh giá, hiện g người tiêu dùng có xu hướng dịch chuyển sang các loại trái cây cao cấp, có chứng nhận an toàn, nguồn gốc rõ ràng. Sự dịch chuyển này đến từ thu nhập bình quân đầu người tăng, đặc biệt, ý thức về sức khỏe của người Việt ngày càng được chú trọng. Ông Mười cho biết thêm, việc người tiêu dùng sẵn sàng chi trả cho các loại trái cây có chứng nhận an toàn, nguồn gốc rõ ràng là tín hiệu tích cực cho thấy chất lượng sống đang được nâng cao. Tuy nhiên, đây cũng là áp lực buộc nông sản nội địa, cũng như các DN trong nước buộc phải chuyển mình mạnh mẽ hơn, nâng cao chất lượng sản phẩm, cũng như mẫu mã hàng hóa, để giữ vững thị trường sân nhà.