Thiếu lửa trong thực thi chính sách

Ngư dân chờ vốn ưu đãi để đóng tàu lớn vươn khơi

Ngư dân vẫn chờ hỗ trợ

Chính sách triển khai chậm trễ mà ĐBQH phàn nàn nhiều nhất là Nghị định 67 về hỗ trợ ngư dân bám biển. Phó đoàn ĐBQH Hải Phòng- ông Trần Ngọc Vinh nói, Nghị định được xây dựng rất nhanh chóng với mong muốn cấp thiết hỗ trợ ngư dân nhưng rút cục, “không những triển khai chậm chạp mà còn là đánh đố” người dân.

Ông Vinh phân tích, để tiếp cận nguồn vốn cho vay đóng tàu theo Nghị định 67 thì phải theo quy định sử dụng máy mới 100%, nhưng lại không bắt buộc đối với đóng mới tàu. Bên cạnh đó là chính sách thuế giá trị gia tăng (VAT) đối với đóng tàu cá vỏ thép cũng không hợp lý. Về vốn đối ứng, theo quy định mức vốn tự có được quy định tối thiểu là 5% đến 30%, tùy từng loại tàu. Tương ứng với thực tế thì chủ tàu phải đảm bảo mức vốn đối ứng từ 450 triệu đồng đến trên 2 tỷ đồng/tàu mới được tiếp cận nguồn vay vốn này.

Để có được mức vốn tự có trên, chủ tàu chỉ có thể dựa vào tài sản nhà đất hoặc tàu cá đang sử dụng. Tuy nhiên, giá trị nhà đất tại các vùng nông thôn ven biển rất thấp vì người dân vùng ven biển xây dựng nhà theo hồ sơ đã được cấp phép nhưng do thói quen và tâm lý ngại làm thủ tục hồ sơ nên phần lớn khách hàng chưa làm thủ tục chứng minh quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất. Do vậy thủ tục pháp lý để vay vốn không đảm bảo. Bên cạnh đó, tàu cũ đang sử dụng cũng thường có giá trị rất thấp…
Phó Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa - ông Lê Nam cũng than phiền rằng, tại kì họp trước QH đã phải rất khẩn trương trong việc bàn thảo và quyết định chi kịp thời hỗ trợ ngư dân đóng tàu đánh bắt xa bờ, đóng tàu và trang thiết bị cho lực lượng cảnh sát biển, kiểm ngư 16.000 tỷ đồng và Chính phủ cũng đã có Nghị định 67 về chính sách cho ngư dân. Nhưng cho đến nay báo cáo trước QH thì mới thực hiện được 10%. “Chính sách của chúng ta khi đi vào thực tế vẫn còn nhiều rào cản bởi thiếu sự nhiệt tình trong thực thi”, ông Nam nói.

Gói 30 nghìn tỉ đồng chậm triển khai

Với gói tín dụng 30 nghìn tỷ đồng hỗ trợ cho người thu nhập thấp mua nhà, xem ra còn trì trệ hơn. ĐB Ngô Văn Minh (Quảng Nam) thậm chí đã từng hỏi thẳng Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng rằng gói 30 nghìn tỷ cho vay hỗ trợ nhà ở đâu rồi, nếu không phát huy được nguồn vốn này đề nghị trả lại cho Chính phủ để làm việc khác.

Đến nay, mặc dù đã có 15 ngân hàng thương mại tham gia gói 30.000 tỷ đồng nhưng kết quả giải ngân chỉ mới đạt được hơn 20% kế hoạch khi cam kết cho vay 10.967 tỷ đồng, giải ngân 6.285 tỷ đồng, trong khi chỉ còn hơn một năm nữa gói tín dụng ưu đãi sẽ hết thời hạn giải ngân (1/6/2016). Phó đoàn ĐBQH TP.HCM- ông Trần Du Lịch chỉ ra nguyên nhân về sự bế tắc trong triển khai là vì gói 30.000 tỷ đồng nhắm đến đối tượng là những người có thu nhập thấp chưa có nhà ở. Nhưng đối tượng người nghèo đô thị, thậm chí cận nghèo không thể có tiền mua nhà, nếu vay thì liệu có trả nợ được không và ngân hàng có cho vay không? Như vậy, theo ông Lịch, ngay từ đầu đối tượng chính sách nhắm đến đã không phù hợp.

Theo quy định, tổng thu nhập của người có thu nhập thấp phải ở mức không phải đóng thuế thu nhập cá nhân (dưới 9 triệu đồng/tháng). Trong khi các ngân hàng thương mại cho rằng, người có tổng thu nhập dưới mức thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân (9 triệu đồng/tháng) thì không đủ điều kiện về chứng minh khả năng tài chính để trả nợ vay khi tham gia gói tín dụng ưu đãi 30.000 tỷ đồng. Do vậy, đối tượng này không đủ điều kiện được vay ưu đãi mua nhà.

Cụ thể, tại TP.HCM chuẩn nghèo là 16 triệu đồng/một năm, như vậy trung bình 1 tháng hơn 1,3 triệu đồng, rõ ràng thu nhập như vậy không thể mua được nhà mà chỉ thuê nhà xã hội thôi. Giả sử nếu thu nhập khoảng vài ba triệu cũng không ngân hàng thương mại nào dám cho vay.

Vị đại biểu này cũng chê chính sách hỗ trợ mang tên 30 nghìn tỷ đồng này giống như chiếc máy bay chỉ làm ghế hạng C và hạng thương gia mà không có hạng vé phổ thông. Thành ra ghế hạng thương gia không có ai ngồi mà ghế phổ thông cũng không có ai đi nên ban hành chính sách cũng chỉ để cho… vui chứ khó đi vào cuộc sống.

Cũng tỏ ra băn khoăn, lo lắng với rất nhiểu chủ trương, nghị quyết của QH rất trúng, được người dân ủng hộ nhưng khi triển khai thực hiện thì rất chậm, kết quả không cao khiến người dân thiếu tin tưởng ĐBQH tỉnh Phú Yên Nguyễn Thái Học có liệt kê thêm những chính sách trúng nhưng vào cuộc sống rất ít như nghị quyết của QH giao cho Chính phủ nghiên cứu ban hành chính sách hỗ trợ cho đồng bào dân tộc nghèo ở vùng tái định cư các dự án thủy điện, đến nay đã hơn hai năm nhưng đồng bào nghèo ở các vùng tái định cư các dự án thủy điện vẫn đang trông chờ chính sách này..

Như vậy là chủ trương, chính sách rất tốt, rất trúng nhưng do các cấp triển khai lại... thiếu lửa nên khó đi vào cuộc sống.