Thổ Nhĩ Kỳ rung chuyển
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan trong chiều 16/7 đã lên án cuộc đảo chính xảy ra trong đêm hôm trước đó ở nước này là “hành động phản quốc”. Dù vậy, cuộc đảo chính đã khiến nhiều người thiệt mạng và gây nên tình trạng bạo lực bùng phát.
Người dân đổ ra đường chống lại cuộc đảo chính sau khi Tổng thống Recep Tayyip Erdogan kêu gọi (Nguồn: AP).
Cuộc đảo chính do một nhóm tướng lĩnh trong quân đội Thổ Nhĩ Kỳ gây ra. Các thành phố Ankara và Istanbul đã chịu ảnh hưởng nặng nề trong đêm 15/7 do hàng loạt các vụ nổ bom, các cuộc không kích và đọ súng…khiến ít nhất 60 người thiệt mạng và hàng trăm người khác bị thương. Khoảng 1.563 binh sỹ tham gia đảo chính cũng đã bị bắt giữ, tính tới chiều ngày 16/7.
Riêng Tổ chức Chữ thập Đỏ ở Thổ Nhĩ Kỳ ước tính có khoảng 800 người bị thương hiện đang được điều trị tại bệnh viện ở Ankara và 200 người khác ở Istanbul sau cuộc bạo lực trong đêm.
Đảo chính bất ngờ
Các sự kiện trên xảy ra vào đêm ngày 15/7 khi nhiều xe tăng xuất hiện và chiếm nhiều vị trí trọng yếu tại các cây cầu ở thành phố Istanbul. Binh sỹ sau đó tràn ngập trên các tuyến phố trong khi bầu trời xuất hiện nhiều máy bay quân sự bay rất thấp trên bầu trời thủ đô Ankara.
Giới cầm đầu đảo chính ngay sau đó tuyên bố một “Hội đồng Hòa bình” đang vận hành đất nước, đồng thời ra lệnh thiết quân luật và giới nghiêm. Tuyên bố cũng cho rằng, họ tiến hành đảo chính là để “đảm bảo và phục hồi trật tự thể chế, nền dân chủ, nhân quyền và tự do”, do nền dân chủ và luật pháp đã bị Chính phủ hiện thời làm xói mòn.
Trong lúc cuộc đảo chính nổ ra, Tổng thống Erdogan đang ở khu nghỉ dưỡng Marmaris ở khu vực Tây Nam Thổ Nhĩ Kỳ. Ông đã lập tức di chuyển bằng máy bay tới Istanbul. Nơi ông vừa dời đi lập tức bị đánh bom. Ông Erdogan đã sử dụng điện thoại di động của mình để đưa ra một tuyên bố được truyền hình trực tiếp, trong đó thúc giục người dân xuống đường phản đối cuộc đảo chính. “Tôi không bao giờ tin rằng có một sức mạnh nào lại lớn mạnh hơn là sức mạnh của nhân dân”- ông Erdogan tuyên bố.
Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Binali Yildirim sau đó đã chỉ thị cho quân đội bắn hạ máy bay mà những kẻ lên kế hoạch đảo chính triển khai.
Đơn vị gồm 60 binh sỹ tham gia đảo chính rời xe tăng để đầu hàng (Nguồn: CNN).
Bạo lực bùng phát
Tại thủ đô Ankara, tòa nhà Quốc hội và các tòa nhà thuộc khu phức hợp Chính phủ đã bị tấn công liên tiếp trong đêm 15/7. Ít nhất một quả bom đã trúng vào khu phức hợp Quốc hội.
Các cuộc đấu súng cũng xảy ra bên ngoài trụ sở cảnh sát ở Istanbul trong khi nhiều xe tăng vây kín sân bay quốc tế của thành phố này. Một số kênh truyền hình nước ngoài cũng bị quân đội đảo chính chiếm đóng, khiến cho họ không thể phát sóng các chương trình.
Sau khi Tổng thống Erdogan đưa ra tuyên bố kêu gọi người dân phản ứng, rất nhiều người đã đổ ra các tuyến phố để chống lại những kẻ đảo chính, cho dù đã xảy ra các cuộc đụng độ ở quảng trường Taksim tại thành phố Istanbul, trong đó có cả tiếng súng và bom nổ.
Một trong số các trực thăng quân sự của phe đảo chính đã bị bắn hạ tại thủ đô Ankara. Đến sáng ngày 16/7 (giờ địa phương) người ta vẫn nghe thấy tiếng súng nổ ở một vài khu vực của thủ đô.
Các cuộc đảo chính từng xảy ra ở Thổ Nhĩ Kỳ -1960: Cuộc đảo chính được thực hiện bởi một tổ chức gồm các sỹ quan quân đội trẻ tuổi. Tổng thống Celal Bayar, Thủ tướng Adnan Menderes và các quan chức chính phủ khác bị bắt giữ và xét xử vì tội phản quốc. |
Các bên phản ứng ra sao?
Đến chiều ngày 16/7, tình hình ở Thổ NHĩ Kỳ vẫn chưa được xác nhận, nhưng Bộ Ngoại giao nước này cho hay kế hoạch đảo chính “đã bị phá nhờ sự đoàn kết của người dân Thổ Nhĩ Kỳ. Tổng thống của và Chính phủ của chúng tôi vẫn vững vàng”.
Sân bay chính của Istanbul, Ataturk đã được phía quân đội chính phủ kiểm soát và các chuyến bay bị trì hoãn vài giờ trước đó đã được nối lại vào khoảng 6h00 sáng 16/7 (10h00 sáng 16/7 giờ Việt Nam). Sau đó, truyền hình nước này cũng phát cảnh một đơn vị quân đội đảo chính gồm 60 binh sỹ trấn giữ một cây cầu ở Istanbul đã giơ tay đầu hàng.
Tuy nhân vật cầm đầu đảo chính chưa được xác định rõ, nhưng trước đó, Tổng thống Erdogan cáo buộc hành động đảo chính này là của một “cấu trúc song song”. Trước đây ông Erdogan từng sử dụng cụm từ này để ám chỉ Fethullah Gulen- một giáo sĩ Hồi giáo sinh sống tại Mỹ mà ông cho là kích động tình trạng bất ổn ở Thổ Nhĩ Kỳ.
Tuy nhiên, trong một tuyên bố đưa ra cùng ngày, ông Gulen đã bác bỏ cáo buộc rằng ông có liên quan tới cuộc đảo chính này. “Tôi lên án mạnh mẽ cuộc đảo chính ở Thổ Nhĩ Kỳ”- ông Gulen nói.
Cùng lúc, tại Washington, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã thúc giục các bên ở Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục ủng hộ “chính phủ được bầu một cách dân chủ”. NATO cũng kêu gọi các bên “tuyệt đối tôn trọng” các thể chế dân chủ của Thổ Nhĩ Kỳ.
Trong khi đó, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Donald Tusk nói rằng Thổ Nhĩ Kỳ là “một đối tác chủ chốt của Liên minh châu Âu”, thêm rằng: “Chúng tôi kêu gọi nhanh chóng phục hồi lại trật tự hiến pháp ở Thổ Nhĩ Kỳ”.
Sẵn sàng ứng phó để bảo hộ công dân khi cần thiết
Trước tình hình phức tạp tại Thổ Nhĩ Kỳ hiện nay, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh đã chỉ đạo Cơ quan đại diện Việt Nam tại Thổ Nhĩ Kỳ siết chặt các biện pháp an ninh, hạn chế đi lại, giữ liên lạc thường xuyên với cảnh sát và chính quyền địa phương, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho cán bộ, nhân viên và các thành viên gia đình Đại sứ quán Việt Nam tại Ankara, cơ quan thương vụ Việt Nam tại Istalbun các đoàn cán bộ Việt Nam đang công tác tại Thổ Nhĩ Kỳ, và cộng đồng người Việt Nam đang sinh sống, học tập tại sở tại. Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh cũng yêu cầu Cơ quan đại diện Việt Nam phải sẵn sàng các biện pháp ứng phó để bảo hộ công dân Việt Nam trong trường hợp cần thiết.
H.M.
