Thu hút nguồn trí thức khoa học - công nghệ
Ngày 28/2, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật TP HCM tổ chức hội thảo khoa học “Thực trạng và các giải pháp phát triển đội ngũ trí thức khoa học- công nghệ ở TP HCM trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa”, với sự tham dự của nhiều nhân sĩ, trí thức, chuyên gia, nhà khoa học hàng đầu trên các lĩnh vực.
Các kỹ sư người Việt Nam tại Nhà máy Samsung đặt tại Q.9, TP HCM. (Ảnh: Hồng Phúc).
Hội thảo được Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật TP HCM cho rằng, là thời điểm thích hợp nhằm tìm giải pháp xây dựng lực lượng trí khoa học công nghệ đáp ứng yêu cầu phát triển của TP HCM hiện nay và trong các giai đoạn kế tiếp.
GS.TS Nguyễn Ngọc Giao- Chủ tịch Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật TP HCM cho biết, TP HCM là đô thị có điều kiện để cho nhân tài, trí thức khoa học công nghệ của cả nước về cống hiến, kể cả đội ngũ trí thức kiều bào có chất lượng đang làm việc tại nhiều quốc gia trên thế giới.
Theo GS Giao, hiện nay TP HCM có lực lượng trí thức khoa học hùng hậu, chiếm đến 21% trí thức khoa học của cả nước. Con số cho thấy một ưu thế rất lớn để thành phố tận dụng cơ hội bứt phá cho mục tiêu hàng đầu khu vực trong lĩnh vực khoa học - công nghệ. Số trí thức này hiện tập trung làm việc tại gần 100 trường ĐH, CĐ; 218 tổ chức khoa học - công nghệ và hơn 100 nghìn doanh nghiệp trên địa bàn TP HCM.
Các chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành trên các lĩnh vực cho rằng, đến lúc lãnh đạo thành phố, kể cả lãnh đạo các trường ĐH, CĐ cần phải có những hiến kế để giúp thành phố thu hút nhân lực chất lượng cao, chẳng hạn như mô hình “nhà khoa học phải biết kinh doanh và doanh nhân phải biết làm khoa học”, mục tiêu cuối cùng là làm sao đưa kết quả nghiên cứu vào cuộc sống.
Nhiều ý kiến đưa ra gợi ý về việc lập một cơ quan có chức năng dự báo nguồn lao động chất lượng cao. Tuy nhiên, khâu yếu nhất hiện nay vẫn là làm sao quản lý, có biện pháp đón đầu, chứ không đợi chờ, vì cơ hội đã mở ra từ lâu. Chỉ còn lại và vấn đề “thảm đỏ”, nghĩa là cơ chế chính sách ra sao để thu hút.
GS.TS Lê Minh Triết - Phó Chủ tịch Hội Vật lý TP HCM nhìn nhận, hiện TP HCM cần nhiều người giỏi, nhất là các nhà quản lý ở tầm CEO quốc tế. Tuy nhiên thực tế thì nhiều nhà khoa học giỏi, đầu ngành lại chưa dành nhiều thời gian cho nghiên cứu.
Việc “lãng phí chất xám” hay “chảy máu chất xám” là những tồn tại mà TP HCM nhìn nhận cần phải giải quyết. Thế nhưng giải pháp như thế nào thì vẫn là câu hỏi rất lớn.
GS Triết gợi ý, cần phải tạo được môi trường hoạt động khoa học công nghệ cho trí thức thể hiện và phát huy. Bởi vì, TP HCM có đủ điều kiện xây dựng tập thể nghiên cứu mạnh và môi trường thuận lợi cho các trí thức. Ngoài ra, không thể xem nhẹ vai trò của quản lý đội ngũ trí thức, vì lâu nay mới chỉ dừng lại ở mức quản lý. Theo GS Triết, quan trọng hơn trong việc quản lý người tài là phải tạo điều kiện để nhà khoa học chủ động trong nghiên cứu (nhất là về thủ tục tài chính).
GS.TS Nguyễn Thế Nghĩa- Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật TP HCM đề xuất, giải pháp, tăng nguồn chi ngân sách khoảng 3% cho hoạt động khoa học - công nghệ ngay trong năm 2017, các năm tiếp theo sẽ tính toán cân đối phù hợp, chẳng hạn tăng lên 5% ngân sách vào năm 2020. Trong đó, GS Nghĩa đưa ra số liệu phải dành ít nhất 50% kinh phí này để chi cho nghiên cứu khoa học, thay vì khoảng 20% như hiện nay.
Nhiều nhà khoa học cũng nói đến vấn đề “dám nghĩ dám làm” của lãnh đạo TP HCM để cho lĩnh vực này trở thành một ưu thế, đưa TP HCM chuyển mình trong giai đoạn mới.
