Thủ tướng Italy từ chức - 'Cơn ác mộng' với EU
Thủ tướng Italy Matteo Renzi đã thất bại nặng nề sau khi kết quả cuộc trưng cầu dân ý được công bố trong hôm đầu tuần về kế hoạch cải cách của ông và tuyên bố từ chức như đã cam kết trước đó, để lại một đất nước đang phải đối mặt với tình trạng bất chắc về chính trị và kinh tế.
Thủ tướng Italy Matteo Renzi từ chức sau khi thất bại trong cuộc trưng cầu dân ý. (Nguồn: AFP).
Nỗi lo khủng hoảng
Ông Renzi đã từ chức sau khi kế hoạch cải cách Hiến pháp của ông đã bị cử tri trong nước bác bỏ. Tổng thống Italy, người mà ông Renzi có cuộc gặp sau đó, sẽ quyết định chỉ định một vị tân Thủ tướng hay tổ chức bầu cử.
Tuy nhiên, chỉ riêng việc ông Renzi từ chức đã làm nảy sinh nhiều quan ngại rằng nó có thể gây nên cuộc khủng hoảng sâu rộng đối với ngành ngân hàng vốn đã dễ đổ vỡ của Italy.
Khi phần lớn số phiếu đã được đếm, phe đối lập với các lá phiếu nói “Không” đã dẫn trước với 60% trong khi phe nói “Có” chỉ giành 40%, với tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu đạt 70%.
Thủ tướng Renzi đã đặt cược chính tương lai chính trị của bản thân trong nỗ lực thay đổi hệ thống chính trị cồng kềnh của Italy. Ông mong muốn tăng cường quyền lực của Chính phủ trung ương và làm suy yếu Thượng viện. Nhưng nỗ lực này vấp phải sự phản đối của các đối thủ của ông - trong đó gồm một số thành viên của chính đảng của ông - những người cho rằng cải cách sẽ khiến Thủ tướng nắm quá nhiều quyền lực.
Kết quả trưng cầu còn có ý nghĩa hơn thế, khi đó là một chiến thắng dành cho các đảng theo trường phái dân túy mà dẫn đầu bởi Phong trào 5 Sao, vốn hưởng lợi từ việc giảm tín nhiệm của ông Renzi, nhiều năm kinh tế trì trệ và nhiều vấn đề gây nên khi hàng chục nghìn người di cư từ châu Phi đổ tới nước này.
Giới lãnh đạo EU cũng đã có một đêm mất ngủ vì trưng cầu dân ý ở Italy. Thủ tướng Renzi từng là vị Thủ tướng cuối cùng ở châu Âu vẫn còn giữ một viễn cảnh về tương lai của EU, trong khi Thủ tướng Đức Angela Merkel còn đang quá bận rộn với việc giải quyết khủng hoảng và Pháp cũng đang đối diện với sự trỗi dậy của làn sóng dân túy trong nước.
Nhưng giờ đây, ông Matteo Renzi đã không còn tại vị. Một nhà cải cách theo phong cách vốn có của ông cùng với lời cam kết sẽ bình ổn chính trị, tái khởi động nền kinh tế nước nhà, cuối cùng đã phải rũ áo ra đi.
Cả đất nước Italy đã thức dậy trong hôm đầu tuần với nỗi lo về một cuộc khủng hoảng ngân hàng, bất ổn chính trị. Eurozone và EU đều tỏ ra dè chừng. Italy là nền kinh tế lớn thứ 3 trong khối các nước sử dụng đồng tiền chung châu Âu và đang có dấu hiệu vực dậy. Khi nỗi lo về Italy đã hiện hữu rõ ràng, EU sẽ còn phải thấp thỏm nữa khi các cuộc bầu cử ở Pháp, Đức, Hà Lan sẽ diễn ra trong năm tới, hứa hẹn những rủi ro tương tự như ở Italy.
Đòn giáng mạnh với EU
Kết quả trưng cầu ở Italy được xem như một đòn giáng nặng đối với cả khối EU, dù vẫn chưa có tín hiệu nào cho thấy người dân nước này đòi tách khỏi EU như Anh trước kia. Hiện cả Phong trào 5 Sao và Liên minh phương Bắc - 2 đảng phái đối lập ở nước này - đều đưa ra quan điểm phản đối sử dụng đồng tiền chung, nhưng chưa có kế hoạch đòi rút khỏi EU.
Cao ủy EU về vấn đề Kinh tế Pierre Moscovici trong một tuyên bố nhằm trấn an dư luận, đã nói rằng cuộc trưng cầu dân ý vừa qua là một vấn đề nội địa chứ không ảnh hưởng tới EU.
“Đó là một đất nước vững vàng với một chính quyền vững vàng, và tôi hoàn toàn tin rằng Italy có thể xử lý tình trạng này” - ông Moscovici nói trên kênh truyền hình Pháp.
Hãng tin Reuters dẫn lời Bộ trưởng Tài chính Đức Wolfgang Schaeuble nói rằng không có lý do gì để lo ngại về một cuộc khủng hoảng, và rằng Italy cần phải nhanh chóng có một chính phủ vận hành đầy đủ.
Nhiều thị trường dường như cũng phản ứng trước việc Thủ tướng Renzi từ chức. Thị trường cổ phiếu và đồng Euro đã giảm ngay trong phiên giao dịch đầu tiên ở châu Á, dù không có tín hiệu hỗn loạn do thất bại của ông đã được dự đoán từ trước. Tuy nhiên, ảnh hưởng của kết quả cuộc trưng cầu này được dự báo sẽ còn tiếp diễn trong thời gian dài.
Ở Italy, rất nhiều người quan ngại về sự ổn định tài chính của nền kinh tế lớn thứ ba khối đồng tiền chung Eurozone này. Được biết, nền kinh tế Italy đã thu hẹp đến 12% khi cuộc khủng hoảng tài chính bắt đầu trong năm 2008. Đến nay, ngành ngân hàng nước này vẫn còn rất suy yếu trong khi tỷ lệ nợ trên GDP lên tới mức 133%, chỉ sau Hy Lạp.
Giới quan sát lo ngại rằng một khi các ngân hàng lớn ở nước này thất bại, nó có thể gây nên một cuộc khủng hoảng sâu rộng hơn và rất khó để cứu hệ thống ngân hàng trong bối cảnh tình hình chính trị còn nhiều bất chắc.
