Thực phẩm sau thu hái, giết mổ phải đáp ứng mức giới hạn dư lượng thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật

Thay thế hoạt động “kiểm nghiệm” bằng “thử nghiệm”

Ngày 24/10, Quốc hội nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã trình bày tờ trình dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Theo tờ trình của Chính phủ, Luật quy định về an toàn thực phẩm; quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong bảo đảm an toàn thực phẩm; hệ thống thông tin dữ liệu an toàn thực phẩm; thử nghiệm về an toàn thực phẩm; điều kiện bảo đảm an toàn đối với sản xuất, kinh doanh thực phẩm; điều kiện bảo đảm an toàn đối với thực phẩm; biện pháp quản lý an toàn thực phẩm, phân tích nguy cơ; phòng ngừa, khắc phục sự cố về an toàn thực phẩm; hậu kiểm an toàn thực phẩm; thông tin, truyền thông về an toàn thực phẩm, quảng cáo, ghi nhãn thực phẩm; quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm.

Dự thảo Luật gồm 74 Điều, 9 Chương, 2 Phụ lục. Trong đó, sửa đổi các thuật ngữ theo hướng dẫn của Codex như an toàn thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm, phụ gia thực phẩm, bằng chứng khoa học, phân tích nguy cơ. Thay thế hoạt động “kiểm nghiệm” bằng hoạt động “thử nghiệm” để đảm bảo đồng bộ, thống nhất và phù hợp với: Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn; Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa; Luật Đầu tư và Nghị quyết 66.17/2026/NQ-CP của Chính phủ về cắt, giảm điều kiện kinh doanh (không có kinh doanh kiểm nghiệm thực phẩm); Quyết định số 36/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Quyết định Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam (không có mã ngành kiểm nghiệm thực phẩm).

Về nội dung bổ sung, dự Luật Bổ sung nghĩa vụ của doanh nghiệp khi kinh doanh theo phương thức thương mại điện tử. Quy định về hệ thống thông tin dữ liệu an toàn thực phẩm. Quy định các cơ sở kinh doanh thực phẩm phải đáp ứng điều kiện vệ sinh tốt (GHP), đáp ứng các hệ thống quản lý thực phẩm tiên tiến như GMP, HACCP, ISO 22000. Bên cạnh đó, quy định thực phẩm sau thu hái, đánh bắt, khai thác, giết mổ phải đáp ứng mức giới hạn dư lượng thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật và các tác nhân gây ô nhiễm trong thực phẩm; quy định các cơ sở chế biến, kinh doanh dịch vụ ăn uống (bao gồm cơ sở cung cấp suất ăn tập thể) phải lưu trữ hồ sơ, cam kết, thông báo cho chính quyền địa phương theo chính sách được thông qua tại Nghị quyết 184/2026/NQ-CP.

Dự luật cũng bổ sung nghĩa vụ của của tổ chức cá nhân, cung cấp suất ăn tập thể không vì mục đích kinh doanh. Bổ sung trách nhiệm của cơ sở đứng tên đăng ký bản công bố sản phẩm, công bố tiêu chuẩn sản phẩm để nhằm gắn trách nhiệm một chủ thể cụ thể đối với sản phẩm được đăng ký bản công bố sản phẩm, công bố tiêu chuẩn sản phẩm. Đồng thời bổ sung thêm các trường hợp chi trả phí lấy mẫu và thử nghiệm thực hiện chính sách đẩy mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm và cho phù hợp, đồng bộ với các nội dung khác tại dự thảo Luật an toàn thực phẩm.

Còn nhiều Bộ cùng thực hiện quản lý nhà nước chuyên ngành

Ngay sau đó, bà Nguyễn Thanh Hải, Chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đã trình bày báo cáo thẩm tra dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi).

Theo cơ quan thẩm tra, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật An toàn thực phẩm năm 2010. Dự thảo Luật đã thể chế hóa nhiều chủ trương lớn như chuyển trọng tâm sang hậu kiểm, quản lý theo chuỗi, chuyển đổi số. Tuy nhiên, một số nội dung được xác định là “đột phá” lại được giao Chính phủ quy định chi tiết, như: lộ trình áp dụng Thực hành vệ sinh tốt (GHP) và hệ thống quản lý an toàn thực phẩm tiên tiến; lộ trình thực hiện phân tích nguy cơ; việc áp dụng, chuyển đổi phương thức kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu dẫn đến khi Quốc hội thông qua chính sách nhưng nhiều nội dung thực chất của chính sách chưa được thể hiện cụ thể.

Cơ quan thẩm tra cũng nêu rõ, về mô hình tổ chức bộ máy, dự thảo Luật đã xác định Bộ Y tế là cơ quan đầu mối, quy định trách nhiệm của các Bộ và UBND các cấp; tuy nhiên, vẫn còn nhiều Bộ cùng thực hiện quản lý nhà nước chuyên ngành, ranh giới tại các khâu giao thoa (giết mổ, sơ chế, chợ đầu mối, xuất khẩu) chưa thật sự rõ ràng.

Ủy ban tán thành nguyên tắc quản lý theo chuỗi cung ứng trên cơ sở phân tích nguy cơ. Tuy nhiên, nguyên tắc phân cấp, phân quyền cần cụ thể hóa bằng tiêu chí phân định thẩm quyền giữa trung ương và địa phương, giữa Bộ Y tế và các Bộ chuyên ngành. Đề nghị rà soát, không đồng nhất mọi lỗi ghi nhãn, mọi sai lệch chỉ tiêu chất lượng so với tiêu chuẩn tự công bố với hành vi bị nghiêm cấm. Làm rõ việc san chia, sang chiết sản phẩm đã có nhãn để bán lẻ có thuộc hành vi bị nghiêm cấm không.