Thực thi kết luận giám sát và vai trò của Kiểm toán nhà nước
Trong quá trình hoạt động giám sát của Quốc hội, Kiểm toán nhà nước (KTNN) có vai trò không nhỏ khi là cơ quan cung cấp thông tin độc lập, khách quan; bên cạnh đó còn góp phần kiểm chứng kết quả thực hiện, thúc đẩy trách nhiệm giải trình và nâng cao hiệu quả thực thi các kết luận giám sát.

Hiệu quả của hoạt động giám sát: Từ phát hiện vấn đề đến thực hiện kết luận
Những năm gần đây, hoạt động giám sát của Quốc hội tiếp tục được đổi mới cả về nội dung và phương thức, tập trung vào những vấn đề lớn của đất nước, tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế - xã hội và đời sống nhân dân. Qua giám sát những yêu cầu, giải pháp cụ thể nhằm khắc phục tồn tại, hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả quản trị đã được chuyên gia chỉ rõ.
Tuy nhiên, nhiều đại biểu Quốc hội vẫn cho rằng giá trị của hoạt động giám sát không chỉ dừng ở việc phát hiện vấn đề hay ban hành nghị quyết, kết luận mà quan trọng hơn là mức độ thực hiện các kết luận đó trong thực tiễn.
Đề cập đến vấn đề này, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính Lê Minh Nam cho rằng hiệu lực thực hiện các kết luận, kiến nghị giám sát vẫn chưa đáp ứng yêu cầu; cơ chế theo dõi, đôn đốc, đánh giá kết quả thực hiện cũng như xác định trách nhiệm đối với các trường hợp chậm hoặc không thực hiện kiến nghị chưa thực sự hiệu quả, làm giảm tác động thực tiễn của hoạt động giám sát.
Thực tiễn cho thấy khoảng cách giữa “kết luận giám sát” và “kết quả sau giám sát” vẫn còn hiện hữu. Vì vậy, đánh giá việc thực hiện các kết luận sau giám sát cần được coi là khâu then chốt để bảo đảm các kiến nghị của Quốc hội đi vào cuộc sống.
Góp phần đưa kết luận giám sát vào thực tiễn
Thực tiễn cho thấy, trong quá trình hoạt động, KTNN ngày càng đồng hành và đóng góp thiết thực cho hoạt động giám sát của Quốc hội. Không chỉ là kênh cung cấp thông tin phục vụ hoạt động giám sát, KTNN còn góp phần đánh giá khách quan việc thực hiện các kết luận, kiến nghị sau giám sát.
Thông qua hoạt động kiểm toán, KTNN đánh giá việc chấp hành chính sách, pháp luật; đánh giá hiệu quả quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công; đồng thời xem xét mức độ khắc phục những tồn tại, hạn chế đã được Quốc hội chỉ ra qua giám sát. Những kết quả này trở thành nguồn thông tin khách quan giúp Quốc hội có thêm căn cứ để đánh giá việc thực hiện các nghị quyết, kết luận giám sát.
Việc cụ thể hóa các nghị quyết giám sát của Quốc hội vào kế hoạch kiểm toán hằng năm là minh chứng rõ nét cho sự phối hợp này. Đơn cử, nhằm một bước đóng góp quan trọng vào quá trình thực thi Nghị quyết số 82/2019/QH14 về tiếp tục hoàn thiện, nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực hiện chính sách, pháp luật về quy hoạch, quản lý, sử dụng đất đai tại đô thị, KTNN đã tổ chức nhiều cuộc kiểm toán tập trung vào công tác quy hoạch, cấp phép xây dựng, quản lý và sử dụng nguồn thu từ đất, qua đó đánh giá việc thực hiện các yêu cầu mà Quốc hội đã đặt ra.
Tương tự, triển khai Nghị quyết số 74/2022/QH15 về đẩy mạnh thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, Quốc hội giao KTNN tăng cường kiểm toán việc thực hiện chính sách, pháp luật về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. Trên cơ sở đó, KTNN đã yêu cầu các đơn vị kiểm toán xác định rõ các biểu hiện gây lãng phí, làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan, đồng thời kiến nghị giải pháp khắc phục.
Để kết luận giám sát của Quốc hội không rơi vào im lặng, nhiều chuyên gia đề xuất cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa hoạt động giám sát của Quốc hội với công tác kiểm tra, thanh tra và kiểm toán theo hướng chia sẻ thông tin ngay từ khâu lựa chọn chuyên đề, khai thác hiệu quả kết quả kiểm toán để phục vụ hoạt động giám sát, đồng thời tăng cường theo dõi việc thực hiện các kết luận sau giám sát. Và, cần xây dựng cơ chế trao đổi, chia sẻ thông tin thường xuyên giữa các cơ quan thực hiện chức năng giám sát, kiểm tra, thanh tra, kiểm toán.