Thực trạng “trúng thầu, nguy cơ thua lỗ rất lớn”
Đơn giá nhân công trong định mức nhà nước khoảng 350.000 đồng/ngày công. Trong khi trên thị trường, các doanh nghiệp phải trả từ 700.000 đồng đến 1 triệu đồng/ngày công. Giá vật liệu xây dựng do các Sở Xây dựng công bố ở nhiều địa phương cũng thấp hơn giá mua thực tế từ 15-20%.
Đó là thực trạng được ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng (VACC) tại họp báo đánh giá năng lực nhà thầu Việt Nam sáng 30/6.
Ông Hiệp nói, hiện nay không ít dự án đầu tư công gặp khó trong việc lựa chọn nhà thầu. Nguyên nhân là việc lập dự toán đầu tư vẫn dựa trên các hệ thống định mức, đơn giá được công bố, chưa phản ánh đúng chi phí thực tế.
Ông ví dụ đơn giá nhân công trong định mức nhà nước hiện chỉ khoảng 350.000 đồng một ngày công. Trong khi trên thị trường, các doanh nghiệp phải trả từ 700.000 đồng đến 1 triệu đồng một ngày công với nhiều vị trí lao động kỹ thuật. Tương tự, giá vật liệu xây dựng do các Sở Xây dựng công bố ở nhiều địa phương cũng thấp hơn giá mua thực tế từ 15-20%.
Sự chênh lệch này dẫn đến tình trạng tổng mức đầu tư của một số dự án không còn phù hợp với thực tế thi công. Khi chi phí thực tế cao hơn đáng kể so với chi phí được tính toán trong hồ sơ mời thầu, nhà thầu sẽ phải cân nhắc rất kỹ trước khi tham gia. "Có những trường hợp nếu trúng thầu, nguy cơ thua lỗ rất lớn", ông Hiệp chia sẻ.
Báo cáo của VACC chỉ ra, mỗi năm ngành cần bổ sung khoảng 400.000-500.000 lao động, quy mô lực lượng có thể đạt 12-13 triệu người vào năm 2030. Tuy nhiên, khoảng 75% lao động hiện nay vẫn là thời vụ, chưa qua đào tạo bài bản, ảnh hưởng đáng kể đến năng suất và chất lượng thi công.
Theo tính toán của VACC, một công nhân trong lĩnh vực xây dựng hạ tầng giao thông mỗi năm chỉ tạo ra khoảng 500-600 triệu đồng giá trị sản lượng. Trong khi đó, tổng quy mô đầu tư công hiện nay đã lên tới khoảng 1 triệu tỷ đồng. Với khối lượng công việc như vậy, nguồn nhân lực hiện có của ngành xây dựng mới chỉ đáp ứng được khoảng 50-60% nhu cầu thực tế.
Chủ tịch VACC cho biết đã kiến nghị Bộ Xây dựng sớm điều chỉnh hệ thống định mức, đơn giá xây dựng để bảo đảm hiệu quả đầu tư, giúp thị trường xây dựng cạnh tranh lành mạnh hơn. Hiệp hội cũng đề xuất các nhà chức trách cần có chương trình dài hạn về phát triển nguồn nhân lực cho ngành xây dựng đồng thời thúc đẩy ứng dụng công nghệ, tự động hóa nhằm giảm phụ thuộc lao động thủ công.
Cũng tại họp báo, ông Đàm Đức Biên, Phó cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng) cho rằng thị trường vẫn thiếu một hệ thống cơ sở dữ liệu đầy đủ, cập nhật và được đánh giá khoa học về năng lực doanh nghiệp. Đây là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh và hỗ trợ chủ đầu tư trong lựa chọn nhà thầu.
Tại họp báo cũng ra mắt Hội đồng đánh giá năng lực doanh nghiệp xây dựng gồm 11 thành viên, do ông Nguyễn Quốc Hiệp - Chủ tịch Hiệp hội Các Nhà thầu Xây dựng Việt Nam (VACC) làm Chủ tịch Hội đồng. Ông Lê Quang Hùng - nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng giữ vai trò Phó Chủ tịch Hội đồng; ông Dương Văn Cận - Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký VACC là Phó Chủ tịch kiêm Thư ký Hội đồng.
Các ủy viên là đại diện Cục Quản lý đấu thầu (Bộ Tài chính), Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Hiệp hội các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam, Học viện Tài chính, Trường Đại học Xây dựng, Ban Quản lý dự án Thăng Long (Bộ Xây dựng) và Ban Pháp chế Hiệp hội Các Nhà thầu Xây dựng Việt Nam.